Carl Pruscha là kiến trúc sư người Áo, người đã dành hầu hết sự nghiệp của mình để tìm hiểu và hợp tác phát triển trong lĩnh vực kiến trúc ở khu vực Nam Á  như Nepal và Sri Lanka – những vùng đất bị lãng quên.

kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 2
KTS Carl Pruscha – người đã dành hầu hết thời gian trong sự nghiệp để nghiên cứu về kiến trúc khu vực. 

Carl Pruscha sinh ra tại Innsbruck, Áo năm 1936. Sau khi tốt nghiệp với bằng Thạc sĩ kiến trúc tại Học viện Mỹ thuật Vienna, Pruscha tiếp tục học tập tại đại học Harvard danh tiếng, nơi ông bắt tay thực hiện các dự án quy hoạch đô thị tại thành phố New York.

Pruscha đã làm việc với nhiều kiến trúc sư có tiếng trong phong trào kiến trúc hiện đại như Josep Lluis Sert và Lewis Mumford. Xuyên suốt trong sự nghiệp của mình ông luôn tâm niệm kiến trúc không tách rời bối cảnh văn hoá, xã hội, và những điều này đã phản ánh rõ trong luận án cuối cùng của ông là Tầm nhìn cho Đô thị hoá toàn cầu.

Sau khi tốt nghiệp Harvard, Pruscha làm việc tại một số văn phòng kiến trúc và đã nghiệm ra được nhiều điều.

kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 3
Ngôi nhà ông xây dựng Bansbari. 

“Ông ấy hiểu mỗi toà nhà là một phần của mạng lưới, là mắt xích của một cơ sở hạ tầng toàn diện. Ông ấy đã đến Mỹ để đào sâu hơn về chủ đề này” – Natalie Letter nhận định trong cuốn Carl Pruscha, Singular Character, Architect, Bohemian, Activist.

Với những nỗ lực nghiên cứu không ngừng nghỉ, đặc biệt các công trình nghiên cứu quy hoạch đô thị ở các nước đang phát triển, ông được biết đến là KTS “tìm về nguồn cội” của quy hoạch thành phố và kiến trúc bản địa. Năm 1964, sau lời giới thiệu của Josep Lluis Sert, ông đã được làm việc với Ernest Weissmann, Giám đốc Trung tâm Nhà ở, Xây dựng và Quy hoạch của Liên hợp quốc. Ông giữ chức Cố vấn Chuyên gia Quy hoạch cho Chính phủ Nepal, tại Bộ Nhà ở và Quy hoạch vật thể, Uỷ ban Kế hoạch Quốc gia, sau được bổ nhiệm làm chuyên gia của Unesco về di sản văn hoá.

Chính vị trí này đã đưa ông khám phá ngày càng nhiều hơn lối kiến trúc truyền thống tại Nepal, sau là Sri Lanka, Ấn Độ và Bhutan.

kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 4
Kiến trúc truyền thống của Nepal. Từ vốn hiểu biết về vùng miền, ông đã kết hợp khéo léo trong kiến trúc đối với các tòa nhà hiện đại.
kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 5
KTS Carl Pruscha cũng lên kế hoạch tỉ mỉ để phát triển kiến trúc ở thung lũng Kathmandu.

Sau khi định cư ở Kathmandu, ông đã dành nhiều thời gian tìm hiểu kiến trúc bản địa vùng Himalaya, chủ nghĩa khu vực và kiến trúc truyền thống, đồng thời phát triển các kế hoạch đô thị, nghiên cứu cam kết bảo tồn di sản ở Nepal. Ông cũng thành lập studio riêng, sử dụng các kỹ thuật xây dựng bản địa ở Himalaya để kết hợp hài hoà với kiến trúc hiện đại. Các công trình chính của ông bao gồm dự án nhà riêng Bansbari Residence, Tòa nhà CEDA (Trung tâm Quản lý và Phát triển Kinh tế, 1967–1969) tại Đại học Tribhuvan cho Quỹ Ford, và Nhà trọ Taragaon cho một tổ chức phụ nữ Nepal ở Boudha, Kathmandu.

Pruscha sau đó được Viện Getty ở Los Angeles mời về làm Chuyên viên nghiên cứu đồng thời là Trưởng phòng Môi trường sống và Bảo tồn của Viện. Song song với công việc nghiên cứu, ông vẫn tiếp tục tham gia vào các dự án trên khắp thế giới. Trong số đó có một khách sạn và một trường học cho quỹ One World Foundation (OWF) ở Sri Lanka. Mục đích của OWF là phát triển các dự án giáo dục thông qua tài trợ cho du lịch bền vững.

Các công trình nổi tiếng của ông:

  • Toà nhà CEDA
kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 6

Toà nhà hoà hợp với môi trường tự nhiên, địa lý và lịch sử của thung lũng Kathmandu. Các nấc thang của tòa nhà khớp với những bậc thang của vùng thung lũng. 

kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 7
kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 8
Các nấc thang của tòa nhà khớp với đặc điểm ruộng bậc thang xung quanh.

Vật liệu truyền thống trong xây dựng của Nepal chủ yếu là gạch và gỗ được đưa vào triệt để. Đây là một trong những công trình đầu tay của Pruscha, cho thấy sự kết hợp của một tòa nhà hiện đại nhưng vẫn mang đậm chất Nepal.

Hostel Taragaon

kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 9
Hiện hostel đã được đổi tên thành Bảo tàng Taragaon.

Hiệp hội Phụ nữ Nepal đã chủ trương xây dựng hostel Taragaon dành cho các nghệ sĩ, nhà văn và học giả phương tây khi đến thăm Nepal. Hiện Hostel đã được chuyển tên thành Bảo tàng Taragaon, với tổ hợp các khu chức năng như một dự án đô thị. 

kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 10
kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 11
Mái vòm được lấy cảm hứng từ lối kiến trúc dharmshalas Phật giáo kết hợp vật liệu bản địa.

Công trình là một khu phức hợp hiện đại hình vòm bằng gạch và kính, gợi tới các tu viện Phật giáo truyền thống, được gọi là dharmshalas, một lối kiến trúc Newar bản địa của Kathmandu.

  • Bungalow Lagoon
kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 12
Nhà khách Bungalow Lagoon

KTS người Áo cũng xây dựng nhà khách Bungalow Lagoon dành cho vợ chồng ông. Một cabin nhỏ trong bungalow được sáng tạo dựa trên cách xây dựng truyền thống của Sri Lanka, cấu trúc bằng gỗ và có các trụ bê tông nâng cao để tránh lũ. Những bức tường bằng kính mang lại sự thông thoáng. Thay vì sử dụng gỗ truyền thống, Pruscha đã sử dụng thép chắc chắn nhưng vẫn nhẹ nhàng, một lần nữa chứng minh sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hiện đại và các kỹ thuật lâu đời.

kienviet Carl Pruscha KTS tim ve nhung vung dat bi lang quen 13
Một góc nhà khách với thiết kế hiện đại

Pruscha dành những năm tháng sau này làm việc tại Phòng Môi trường và Bảo tồn, tập trung chính vào kiến trúc khu vực tại Nepal, Sri Lanka, Ấn Độ và Bhutan, đồng thời tham gia vào các dự án khác ở châu Âu, chủ yếu là Vienna bao gồm phát triển nhà ở, lắp đặt, triển lãm và nghiên cứu.

Biên dịch: Vũ Hương | Nguồn: Archdaily

XEM THÊM: 

Bình luận từ Facebook
BÀI VIẾT LIÊN QUAN
190 head
Phỏng vấn Jean Nouvel

Sinh năm 1950, tại Fumel (lot-etgaronne) miền nam nước Pháp, ông học tại trường Ecole Nationale Supérieure des beaux arts Read more

do hoa da phuong tien head
Đồ họa đa phương tiện

Công nghệ hình ảnh đang tiến theo xu hướng: từ hình ảnh 2D trên film, giấy ảnh, màn ảnh... tiến Read more

409 head
Khát vọng ánh sáng

Một câu chuyện về một người thanh niên trẻ châu Phi bằng khao khát được học hành đã đóng góp Read more

Khóa đào tạo quốc tế về quản lý dự án và quản lý xây dựng của ĐHTH Cincin

Nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về nâng cao năng lực quản lý dự án và quản lý Read more

carlabbott copy
Các phong trào quy hoạch – P1: Truyền thống cảnh quan

Học thuyết đầu tiên của Mỹ về quy hoạch đô thị ra đời từ việc quy hoạch cảnh quan và Read more

old new york
Các phong trào quy hoạch- P2: Kỹ thuật hạ tầng đô thị

Phần này đề cập tới kỹ thuật hạ tầng đô thị bao gồm các vấn đề vệ sinh, cấp thoát Read more