Chuyên khảo mới nhất của DETAIL BIG – Architektur und Baudetails, thể hiện mối quan hệ giữa những ý tưởng không tưởng với  công trình có chức năng cụ thể. Cùng khám phá 20 dự án của công ty này.

Trong Kiến trúc, tất cả những người đang hành nghề, những học giả và các nhà lý thuyết, từ lâu đã khám phá những ý tưởng không tưởng với hy vọng biến chúng thành một cái gì đó cụ thể vì một thế giới tốt đẹp hơn. Nhưng khi thế giới dần trở nên phân cực, thậm chí còn lớn hơn thời điểm hiện tại, kiến trúc thực hành nhận thấy cần phải thích nghi với các hệ thống hiện tại của hành tinh. Dần dần, những người thực hiện nhận ra rằng điều không tưởng thực sự không thể coi là một giải pháp lý tưởng, cần được chỉnh sửa hoặc biến đổi theo tất cả các ý tưởng để đạt hiệu quả. Chuyên khảo mới nhất của DETAIL BIG – Architektur und Baudetails, đã thể hiện mối quan hệ giữa những ý tưởng không tưởng với công trình có chức năng cụ thể.

Bắt nguồn từ từ “ou-topos” trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là “không có nơi nào” hoặc “hư không”, thuật ngữ “utopia” (không tưởng) được đề cập bởi  Thomas More vào năm 1516, trong một cuốn sách cùng tên. Một xã hội không tưởng được mô tả là một nền văn minh duy tâm, một nơi hoàn hảo không cố bất cứ trở ngại, sự khác biệt hoặc bất công nào nhằm thúc đẩy sự phát triển của xã hội và đảm bảo rằng mọi người đều có tài sản và giá trị như nhau.

kienviet pragmatic utopia cach hien thuc duoi kip tri tuong tuong

Từ khi “utopia” tạo ra ảo tưởng về sự hoàn hảo, khái niệm này hầu như chỉ xuất hiện trong những cuốn sách và phim khoa học viễn tưởng. Trong kiến trúc, “utopia” thể hiện qua ý tưởng về một dự án tự cung tự cấp, độc lập và gắn kết, vì chưa có bất cứ đặc điểm vật lý hoặc các yếu tố thiết kế nào định nghĩa các thiết kế không tưởng. Việc thiếu khái niệm và hạn chế này cho phép các kiến trúc sư bỏ qua những dự án ảnh hưởng tới khách hàng và ưu tiên sự thoải mái hơn là tuân thủ các nguyên tắc cấu trúc, tập trung vào các giá trị xã hội, kinh tế và chính trị của cấu trúc đô thị, và đảm bảo môi trường được xây dựng mang đến sự hài hòa trong cộng đồng. Về tính thẩm mỹ, các kiến trúc sư lấy cảm hứng từ các tác phẩm nghệ thuật trừu tượng và các bộ phim viễn tưởng, một phong cách chống lại sự tàn khốc và bất công của thế giới.

Vào đầu thế kỷ 20, những người theo chủ nghĩa hiện đại, vị lai và kiến tạo coi chính bản thân họ như những người tiên phong với sứ mệnh tạo ra một nền văn minh mới, tốt đẹp hơn. Vào năm 1968, văn phòng kiến trúc Ricardo Bofill đã xuất bản một bản tuyên ngôn đáp ứng nhu cầu của xã hội luôn biến đổi. Động thái này đưa ra ý tưởng về Thành phố trong không gian, là một công trình kiến trúc có khả năng “giải quyết tất cả những phức tạp, khó khăn đương thời thông qua một mô hình ba chiều mở độc đáo, linh hoạt. Rất nhanh thôi, những dự án được cho là bất khả thi như: City in the Air (1961) của Arata Izozaki; Space City (1964) của Yoona Freidman hay Helical City (1961) của Kího Kurokawa lại được chú ý một lần nữa. Vào năm 1924, dự án Ville Radieuse của Le Corbusier (Radiant city) không bao giờ được hiện thực hoá, dù rất nhiều nguyên tắc của dự án ảnh hưởng đến quy hoạch đô thị đương đại. Vào năm 1932, đề xuất không tưởng của Frank Lloyd Wright với mục đích tạo ra sự hài hoà giữa xây dựng và môi trường tự nhiên, do đó ông đã tưởng tượng ra thành phố Broadacre, nơi mà ít nhất một mẫu đất được giao cho mỗi hộ gia đình, và loại bỏ tất cả những gì liên quan đến đô thị.

kienviet pragmatic utopia cach hien thuc duoi kip tri tuong tuong 5

Tuy nhiên, khái niệm về sự hoàn hảo, độ tin cậy và cô lập do các xã hội không tưởng tạo ra sự bất hoà giữa các khía cạnh của cộng đồng, chủ yếu bởi những lý tưởng này đóng vai trò như những ràng buộc hơn là những hướng dẫn, thậm chí khi cả thế giới đang phải hứng chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, nền kinh tế bất ổn, sự phụ thuộc vào công nghệ số và nhân tạo. Hiện tượng này tạo ra khái niệm “Pragmati utopia” (Không tưởng thực dụng) – một điều không tưởng kết hợp một lý tưởng không thể đạt được với chủ nghĩa thực dụng, tạo nên một thế giới gần như lý tưởng. Khái niệm này lần đầu được đặt ra bởi kiến trúc sư kiêm nhà quy hoạch sinh học Davidya Kasperzyk và sau đó được khám phá thêm bởi Bjarke Ingles Group (BIG), mô tả mộ phong cách kiến trúc theo đuổi thế giới hoàn hảo thông qua các thiết kế thực hành thực tế.

kienviet pragmatic utopia cach hien thuc duoi kip tri tuong tuong 1

“Khi nền kinh tế thế giới sụp đổ vào mùa hè năm 2008, tất cả tiền hoa hồng của chúng tôi biến mất chỉ trong một lần sụt giảm và tất cả phải bắt đầu lại từ đầu. Nói chung, tôi không nghĩ chúng ta có ít thử nghiệm hơn so với lúc ban đầu. Sự khác biệt lớn nhất giữa khi đó và bây giờ là rất nhiều tưởng tượng hoang đường của chúng tôi đã thành hiện thực. Đó là lý do tại sao chúng tôi đang thực sự được coi trọng. Nhiều ý tưởng mà chúng tôi đã phát triển trong quá khứ cuối cùng có thể xảy ra” – Bjarke Ingels chia sẻ.

kienviet pragmatic utopia cach hien thuc duoi kip tri tuong tuong 2

Dự án The Twist của BIG – Bảo tàng Kistefos ở Jevnaker, Na Uy đại diện cho cách tiếp cận không tưởng thực dụng của công ty. Sử dụng rất nhiều gỗ, nước, và địa hình hơi dốc hoàn hảo để khai thác thuỷ điện làm nguồn cung cấp lý tưởng cho nhà máy Cellulose Kistefos. Đối với Bảo tàng Tirpitz ở Blavand, Đan Mạch, bản thiết kế đã ngoại suy địa hình hiện có và che dấu phần chính của khu vực rộng 2.800 m² của toà nhà nằm dưới mặt đất. Ngoài hình dáng độc đáo, rất nhiều giải pháp thực dụng và chi tiết đã góp phần tạo nên tổng thể đầy ấn tượng cho Bảo tàng. Một dự án khác của BIG là Hyperloo – một hệ thống vận chuyển hình ống dựa trên công nghệ maglev (từ trường bay) để đưa hành khách hoặc hàng hoá di chuyển với tốc độ 700 dặm/giờ.

kienviet pragmatic utopia cach hien thuc duoi kip tri tuong tuong 3

“Chỉ khi một ý tưởng bước qua ranh giới từ tưởng tượng đến thực tế, từ những hình ảnh trong thế giới ảo và dữ liệu đến thế giới thực của nguyên tử và không gian, thì mới có được tính linh hoạt và đáng tin cậy” – Bjarke Ingels nói.

Trả lời cho câu hỏi “tương lai của kiến trúc là gì?”, các kiến trúc sư đang dựa vào sự thông minh của các vật liệu, như bê tông sinh học tái sinh, bê tông carbon, gốm thuỷ sinh và vật liệu tự làm sạch. Khi các thành phố tiếp tục phát triển, các công cụ mới xuất hiện, tạo nên môi trường xây dựng trong tương lai với sự giúp sức của máy móc, trí tuệ nhân tạo, và những thiết kế dựa trên thuật toán (generative design). Nói đến trí tuệ nhân tạo, thế giới chứng kiến sự thay đổi lớn từ thế giới thực sang các nền tảng kỹ thuật số, đặc biệt là sự khuếch đại của Metaverse vào năm ngoái đã tạo ra một cuộc tranh luận lớn về giá trị của kiến trúc trong kỷ nguyên số.

Các kiến trúc sư ngày nay cũng đang nhìn xa hơn ranh giới của Trái đất. BIG đang trong quá trình xây dựng những ngôi nhà đầu tiên cho 4 người trên mặt trăng, sử dụng nguồn nguyên hiện có, tạo ra các kiến tạo mới và kiến trúc bản địa hay xây dựng cách thức những toà nhà được in 3D trong không gian trong tương lai gần. Bjarke giải thích việc triển khai thực tế, thường nghe như tiểu thuyết, sẽ liên quan tới những vật liệu giống obsidian, tương tự như “thuỷ tinh rồng” trong phim truyền hình “Trò chơi vương quyền”. Bằng cách sử dụng laser mặt trời, bụi mặt trăng, có thể đông đặc để sản xuất ra loại vật liệu obsidian ở chính mặt trăng.

Người dịch: Hương Giang | Nguồn: Archdaily

XEM THÊM:

Bình luận từ Facebook
BÀI VIẾT LIÊN QUAN
ha noi 14
Việt Nam lọt vào danh sách 9 địa điểm hành nghề lý tưởng của kiến trúc sư quốc tế

Website kiến trúc hàng đầu thế giới Archdaily (Mỹ) vừa xếp hạng Việt Nam vào danh sách 9 địa điểm Read more

Untitled 15 1
Stacking Green House – Công trình tiêu biểu của thế giới năm 2012 do Archdaily bình chọn

Vừa qua, website hàng đầu trên thế giới về kiến trúc, ArchDaily đã công bố danh sách 10 công trình Read more

suoire
Nhà cộng đồng Suối Rè – được WAN chọn là Công trình của tuần

Vừa qua tạp chí Kiến trúc nổi tiếng thế giới World Architecture News công bố công trình Nhà cộng đồng Read more

02 100PPPORTADA Copy
Tòa văn phòng 100PP / Ministry of Design

100PP Office Building là dự án mới hoàn thành của Ministry of Design (MOD) tại khu vực phát triển mới Read more

040 Ben House GP WCS 07.07.2015 ok final emaiL Copy
Ben House – Indonesia / Thiết kế bởi Gerard Tambunan & Rudy Kelana

Ben House nằm trong khu vực dân cư đông đúc ở Nam Jakarta, Indonesia được tạp chí kiến trúc archdaily Read more

Lose job
Bạn mong đợi học được gì trong trường kiến trúc?

Kiến trúc là lĩnh vực cần nhiều thời gian để có được một kiến thức và kĩ năng sâu sắc. Read more