Chịu tác động của đô thị hóa, những ngôi làng nông thôn truyền thống xung quanh các đô thị lớn đang dần biến đổi từng ngày, từ không gian văn hóa phi vật thể đến không gian vật thể. Do đó, trong khuôn khổ chương trình ALP 2021 – 2022, nhóm nghiên cứu của Công ty Cổ phần Kiến trúc Xây dựng quốc tế 1+1>2 đã lựa chọn đề tài Nhà ở ven đô, đề xuất giải pháp trên hai khía cạnh quy hoạch và kiến trúc cho vùng ven đô. 

kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 1

Hiện trạng những ngôi làng ven đô

Bản chất đặc trưng của những ngôi làng là hệ sinh thái cân bằng giữa môi trường sống của người dân và không gian sản xuất. Tuy nhiên, với sự phát triển của đô thị hóa, những ngôi làng ven đô đang dần biến dạng. Những khoảng không gian sống, không gian nông nghiệp bị “lấp đầy” bởi công trình mới. Bên trong nội tại những ngôi làng cũng có sự thay đổi về cấu trúc không gian cây xanh, không gian mặt nước. Bắt đầu xuất hiện những khu đất phân lô bám theo những trục đường mà trước đây được bao quanh bởi lũy tre xanh.

kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 2 1
Diện mạo những ngôi làng ven đô đang dần thay đổi, mật độ dân cư cao hơn và ít không gian xanh (Hình ảnh: Làng Văn Phú, Hà Đông, Hà Nội)

Mật độ nhà ở dày đặc hơn, không gian mặt nước, không gian cây xanh ngày càng ít ỏi. Liệu rằng chúng ta đã quá dễ dãi thừa nhận những sự biến đổi này như một hệ quả tất yếu của quá trình đô thị hóa? Đâu là hướng đi để bảo tồn và cân bằng giữa những không gian văn hóa truyền thống và hiện đại? Đó cũng là mục tiêu mà nhóm thiết kế 1+1>2 muốn hướng đến thông qua đề tài “Nhà ở ven đô”, thí điểm tại làng Bồ Vi, thị trấn Yên Thịnh, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Đề tài được thực hiện với sự đồng hành của UBND huyện Yên Mô.

Huyện Yên Mô là một trong những cửa ngõ của vùng liên huyện phía Đông tỉnh Ninh Bình, là trung tâm nông nghiệp và du lịch sinh thái của tỉnh. Tại đây có vị trí giao thông tương đối thuận lợi với tuyến quốc lộ 12B chạy qua.

Đối với quy hoạch đất vùng cấp xã, thị trấn, theo Quyết định phê duyệt đồ án quy hoạch xây dựng vùng huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (QĐ 514-UBND), Yên Thịnh sẽ trở thành một trong những tiểu vùng đô thị – dịch vụ với quy mô diện tích khoảng 3090 ha, đồng nghĩa với việc đất lúa sẽ được chuyển đổi thành đất đô thị và các loại đất khác. Đô thị Yên Thịnh được định hướng là hạt nhân phát triển, là khu vực trung tâm hành chính, văn hóa, xã hội và dịch vụ, thương mại, công nghiệp của huyện Yên Mô. Có thể thấy, đây chính là những cơ hội trong tương lai để hình thành nên bộ mặt mới của đô thị Yên Thịnh, trong đó, có các làng ven đô như làng Bồ Vi.

Hiện tại, 70% diện tích đất tại Yên Thịnh là đất nông nghiệp kết hợp đất mặt nước. Không gian cư trú của người dân bám dọc trục đường Quốc lộ 12B, hình thành các đường rẽ nhánh xương cá, có tuyến đường giao thông nối ra cánh đồng.

Trong quá trình nghiên cứu, nhóm cũng đặt ra các bố cục nghiên cứu về hình thái làng xã không gian truyền thống bao gồm: mô hình cư trú truyền thống xen với không gian cây xanh và các dự án chia lô mới hình thành.

kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 3
Đô thị Yên Thịnh được định hướng là hạt nhân phát triển của huyện Yên Mô, Ninh Bình

Đề xuất giải pháp quy hoạch và kiến trúc

Dựa trên vị trí địa lý, địa hình tự nhiên và định hướng phát triển vùng, nhóm nghiên cứu 1+1>2 đề xuất mô hình đô thị vườn của Ebenezer Howard làm cảm hứng cho đô thị Yên Thịnh.

Mô hình này sẽ được vận dụng linh hoạt theo 3 cấp tương ứng. Cấp đô thị lớn sẽ ứng với mô hình vườn nông nghiệp; ở cấp nhỏ hơn bên trong đô thị là hệ sinh thái của các vườn đô thị nhỏ được liên kết với nhau thông qua các đơn vị ở; cấp nhà ở cũng có vườn nhà riêng.

Theo đó, trung tâm đô thị sẽ là một vườn lớn với không gian cây xanh dùng chung, các công trình hành chính xung quanh. Các vườn nhỏ được bố trí xen giữa khu dân cư cũ và mới, có vai trò vừa như sân chơi, vừa như khu sinh hoạt cộng đồng, vườn hoa và nông nghiệp hộ gia đình – được kết nối với nhau tạo thành tuyến cảnh quan cho người đi bộ. Từ đó, hình thành cấu trúc phát triển mới tương quan với đô thị hiện hữu, được liên kết bằng hành lang nông nghiệp và các trục cảnh quan.

kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 4
Định hướng cấu trúc không gian đô thị

Nhóm thiết kế đã đề xuất ý tưởng xây dựng hệ thống chuyển tiếp gọi là kế hoạch “Đường diềm” để phân biệt giữa không gian đô thị cũ (làng xã truyền thống) và đô thị mới, đồng thời có những giải pháp để tạo sự liên kết cân bằng giữa hai loại hình này.

kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 5
Kế hoạch “Đường diềm”

Khái quát lại, đi từ thực tế vấn đề, nhóm nghiên cứu đề xuất 3 chiến lược can thiệp lớn. Thứ nhất là kiểm soát chặt quỹ không gian xanh, hình thành các khu vườn đô thị, không gian công cộng; kiểm soát các dự án xen kẽ ở quy mô nhỏ; tăng cường tính kết nối không gian cũ – mới. Thứ hai là nhận diện và phát triển giá trị cảnh quan đặc trưng, từ hệ thống đường làng, ngõ xóm, cổng làng, giếng làng, hệ thống cây xanh, mặt nước… Thứ ba là đưa ra các đề xuất giải pháp, hướng dẫn cho cụm nhà ở và thiết kế công trình.

Các chiến lược can thiệp này sẽ được thí điểm tại làng Bồ Vi, thị trấn Yên Thịnh, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Dự án có sự phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình. Đây là khu vực nhóm muốn tiếp cận và nghiên cứu bởi tại đây cấu trúc nhà ở nông thôn đan xen với những khu vườn bé, có không gian mặt nước và không gian nông nghiệp lớn, có thể áp dụng mở rộng cho các hệ thống nhà ở ven đô.

Qua cuộc điều tra xã hội học, người dân tại đây có những mong muốn dù nhỏ nhưng cần thiết để thay đổi diện mạo làng như: xây dựng hệ thống mương thoát nước, lắp đặt hệ thống đèn đường, xây dựng các sân chung dành cho việc sinh hoạt, tập thể dục của người dân… Đối với nhà ở và công trình văn hóa, phần lớn được giữ nguyên hiện trạng và chỉ cơi nới để phù hợp với mục đích sử dụng thêm nhưng vẫn đảm bảo được đầy đủ đặc trưng vườn mặt nước.

Từ đó, nhóm đưa ra định hướng phát triển không gian làng Bồ Vi: đan xen không gian vườn nông nghiệp đô thị để mở rộng không gian xanh như là bước đệm chuyển tiếp từ làng Bồ Vi cũ hướng đến đô thị mới sắp hình thành.

kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 6
Đề xuất chiến lược cảnh quan

Các đề xuất chiến lược cảnh quan bao gồm:

  • Đường làng: bố trí vị trí phơi nông sản – một nét đặc trưng khu vực để tăng tính nhận diện cảnh quan cho làng. Gốc đa đầu làng bố trí các ghế đá, bàn trà, chỗ ngồi để tạo thành không gian công cộng. Trồng thêm hoa, bố trí thêm cây xanh, cảnh quan ven đường.
  • Mương nước: Đề xuất thiết kế mương cấp thoát nước
  • Cổng nhà: Trồng thêm hoa, bố trí thêm cây xanh cho cảnh quan ven đường
  • Không gian trước cửa nhà: Bố trí vị trí sân phơi nông sản để tăng tính nhận diện cho cảnh quan.
  • Sân nhà: Thiết kế thêm cây xanh tại sân và ngõ, vừa giúp che mưa nắng, vừa tạo khoảng không gian đệm, tăng diện tích cây xanh.
  • Các công trình xây dựng nhà ở, tường rào có thể tác động cảnh quan bằng cách chuyển đổi tường rào gạch thành hàng rào cây xanh hoặc hàng rào tre, gỗ, sử dụng lưới mắt cáo để trồng các loại cây dây leo…
kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 7
Đề xuất chiến lược thiết kế kiến trúc với phương thức 1+1>2

Về mặt thiết kế kiến trúc, nhóm thiết kế đề xuất phương thức “1+1>2”. Cụ thể, mỗi công trình của nhà dân sẽ có những mặt tiếp xúc với nhà bên cạnh hoặc những nhà dân khi phân chia đất đai sẽ tạo thành những khoảng thừa. Những khoảng thừa này sẽ được quy hoạch lại với nhau tạo thành các vườn nhỏ với ý nghĩa một vườn nhỏ cộng một vườn nhỏ thì giá trị mang lại của chúng sẽ lớn hơn hai vườn nhỏ thông thường nếu đặt tách biệt. Hiệu quả về mặt không gian xanh, thông gió, chiếu sáng, tiện nghi không gian sẽ tốt hơn những khoảng thừa nhỏ lẻ.

Ngoài ra, thay vì xây nhà theo tuyến đường ống, nhóm đề xuất xây dựng tuyến đường phễu để tạo không gian ánh sáng, đồng thời vẫn đảm bảo quy hoạch không gian đô thị.

kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 8
Hình thức cộng hưởng vườn, vườn nông nghiệp trên cao ở các hộ gia đình

Những công trình xây mới hoặc cải tạo phải được yêu cầu tính hiệu quả về mặt năng lượng, thông gió, chiếu sáng, chống nóng.

ThS.KTS Đào Hải Nam và ThS.KTS Nguyễn Duy Thanh – Đại diện nhóm nghiên cứu hồ biết: Thông qua đề tài Nhà ở ven đô, nhóm nghiên cứu của Công ty Cổ phần Kiến trúc Xây dựng quốc tế 1+1>2 mong muốn thể hiện được hai tiêu chí: hòa hợp và hạnh phúc. Hòa hợp giữa con người – con người, giữa con người – thiên nhiên, giữa cũ – mới, giữa đô thị – nông nghiệp nông thôn, từ đó góp phần nâng cao tiện nghi sống và hạnh phúc của con người.

kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 3
ThS.KTS Đào Hải Nam và ThS.KTS Nguyễn Duy Thanh trình bày về đề tài “Nhà ở ven đô” tại Hội thảo ALP 2021 – 2022

Tại tọa đàm thảo luận thuộc khuôn khổ Hội thảo ALP 2021 – 2022, TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn – Chủ tịch NgoViet Architects & Planners, Cố vấn của chương trình đánh giá cao đề xuất của Công ty Cổ phần Kiến trúc Xây dựng quốc tế 1+1>2 về giải pháp cộng hưởng vườn và tạo không gian chung cho cư dân, không chỉ tạo nên giá trị cảnh quan mà còn thúc đẩy tương tác giữa con người, góp phần hình thành nên cộng đồng gắn kết, thấu hiểu, cùng nhau phát triển và có khả năng ứng phó tốt hơn với những nguy cơ như đại dịch Covid-19.

kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 5
TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn – Chủ tịch NgoViet Architects & Planners chia sẻ tại tọa đàm

Những giải pháp của 1+1>2 cùng những đề xuất của các công ty kiến trúc thuộc chương trình ALP 2021 – 2022 đã được công bố tại Hội thảo ALP 2021 – 2022: “Tương lai không gian sống Việt Nam – Những tiếp cận kiến trúc đầu tiên” vào ngày 01/07 vừa qua; đồng thời được giới thiệu đến công chúng thông qua Triển lãm ALP Pavilion 2021 – 2022 – “Giấc mơ đô thị” tại phố đi bộ Hồ Gươm từ ngày 01 – 03/07/2022 và tại trường Đại học Xây dựng Hà Nội từ 04/07 – 20/08/2022.

kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 6
kienviet de xuat giai phap kien truc va quy hoach thay doi dien mao vung ven do 1
Triển lãm ALP 2021 – 2022 tại phố đi bộ Hồ Gươm giới thiệu đề xuất của các công ty kiến trúc đến công chúng

———————————–

Về chương trình ALP:

Architecture Leader Perspective (ALP) được khởi xướng và tổ chức từ năm 2016 bởi LIXIL Việt Nam, dưới sự bảo trợ chuyên môn của Hội Kiến trúc sư Việt Nam, nhằm mục đích kết nối và phát triển cộng đồng kiến trúc – thiết kế, hướng tới những mục tiêu dài hạn, đồng thời thể hiện trách nhiệm xã hội của ban tổ chức và các đối tác tham gia chương trình. Năm 2021 – 2022, chương trình mở rộng quy mô, tăng thêm tính chuyên sâu và sự bảo trợ từ các đơn vị: Hội Kiến trúc sư thành phố Hồ Chí Minh; Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu Xây dựng TP. Hồ Chí Minh (SACA); Hội Vật liệu Xây dựng Việt Nam; UBND quận Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội. Chương trình được hỗ trợ truyền thông bởi các cơ quan truyền thông đầu ngành như: Kiến Việt, Tạp chí Kiến trúc, Tạp chí Nhà Đẹp,…

Thông qua đa dạng các hoạt động kết nối, tương tác như tọa đàm, nghiên cứu chuyên sâu, thực nghiệm, triển lãm,… ALP 2021 – 2022 kiến tạo một nền tảng chung để các công ty kiến trúc, kiến trúc sư, chủ đầu tư, chuyên gia và các bên liên quan trong ngành Kiến trúc – Xây dựng cùng hợp tác đem tới giải pháp, đề xuất giải quyết các vấn đề trong thực tiễn môi trường xây dựng tại Việt Nam, hướng đến tương lai không gian sống tối ưu cho người Việt.

Xem thêm chi tiết chương trình tại: http://alplixil.com/

———————————–

Về LIXIL:

LIXIL là nhà sản xuất tiên phong các sản phẩm về Công nghệ nước và Vật liệu Xây dựng cho nhà ở, giúp giải quyết các thách thức hàng ngày, hiện thực hóa giấc mơ về một ngôi nhà hoàn thiện hơn cho mọi người, ở mọi nơi. Là công ty toàn cầu, LIXIL hoạt động tại hơn 150 quốc gia. Thừa kế di sản Nhật Bản, LIXIL tạo ra công nghệ hàng đầu thế giới và đổi mới để đem đến các sản phẩm chất lượng cao, giúp cải tiến ngôi nhà;nhưng sự khác biệt của LIXIL nằm ở cách công ty thực hiện điều này: thông qua thiết kế có ý nghĩa, tinh thần doanh chủ, cống hiến để cải thiện khả năng tiếp cận cho tất cả mọi người và tăng trưởng kinh doanh có trách nhiệm.

Tại Việt Nam, LIXIL hiện diện với 4 thương hiệu GROHE, INAX, American Standard và TOSTEM với 11 nhà máy, hơn 3,300 nhân viên và hơn 8,000 hệ thống cửa hàng trên toàn quốc.

XEM THÊM:

Bình luận từ Facebook
BÀI VIẾT LIÊN QUAN
carlabbott copy
Các phong trào quy hoạch – P1: Truyền thống cảnh quan

Học thuyết đầu tiên của Mỹ về quy hoạch đô thị ra đời từ việc quy hoạch cảnh quan và Read more

old new york
Các phong trào quy hoạch- P2: Kỹ thuật hạ tầng đô thị

Phần này đề cập tới kỹ thuật hạ tầng đô thị bao gồm các vấn đề vệ sinh, cấp thoát Read more

gardencityheader
Các phong trào quy hoạch – P3: Thành phố vườn

Howard đã khích lệ nhiều người đi sau và đầu thế kỉ 20 những ý tưởng của ông đã hai Read more

20congtirnhtieubieu
Tuổi trẻ online: 20 công trình kiến trúc thời Đổi mới: Nhiều dấu hỏi…

Một vài ý kiến nhân đề cử 20 công trình kiến trúc thời kỳ đổi mới trên báo Tuổi trẻ Read more

GS TS KTSNguyenDucThiem1
Vị giáo sư và 11 giáo trình được Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia

GS.TS.KTS NGUYỄN ĐỨC THIỀM sinh năm 1938, mất ngày 8/12 2008. Lễ viếng từ 7 đến 9 h ngày hôm Read more

squordos 100 by multiplicities holguin west web
ORDOS 100 – Nhà (X)

Nguyên tắc tổ chức của ngôi nhà bắt đầu từ việc hiểu hệ thống gạch xây, tính chất vật liệu Read more