Những ngày qua, thông tin về việc trường mầm non tại Việt Nam phải tổ chức cho phụ huynh bốc thăm để các cháu bé 3 tuổi có cơ hội học tại trường mầm non công lập xuất hiện trên khắp các mạng xã hội. Số đăng ký gấp đôi chỉ tiêu khiến việc được đi học trường mầm non công lập gần nhà của các cháu bé bị đặt cược tất cả vào vận may.

Tôi thật sự cảm thấy đôi chút băn khoăn, thử hỏi rằng các cháu bé và gia đình có thu nhập thấp sẽ phải làm gì nếu không đủ tài chính để vào các trường tư. Đối với người lao động nhập cư từ các tỉnh đến thành phố lớn cùng làn sóng đô thị hóa ồ ạt hiện nay, những lá thăm may rủi đó rồi sẽ xuất hiện nhiều hơn.

Là một kiến trúc sư tham gia thiết kế và quy hoạch, tôi nghĩ vấn đề trên có thể giải quyết trong ba giải pháp ngắn hạn, trung hạn và dài hạn theo thứ tự đó là: 

1.  Tối ưu hóa hệ thống thông tin mạng lưới trường mầm non

2.  Tận dụng các không gian sẵn có cho trường mầm non

3. Quy hoạch, thiết kế hiệu quả trường mầm non trong đô thị. 

Tại Singapore, hàng triệu đô la đã được đầu tư vào trường mầm non trong những năm qua, với nhiều trường học và hàng trăm địa điểm cho trẻ em được khánh thành trên khắp đảo quốc. Dựa trên số liệu thống kê mới nhất, khoảng 20% trong tổng số không gian trường mầm non tại Singapore chưa được lấp đầy vào năm 2021. 

Tuy nhiên, ở một số khu vực đô thị mới được xây dựng như Punggol, phụ huynh thường bị đưa vào danh sách chờ khi họ cố gắng đăng ký cho con mình vào một trường mầm non gần đó, trong khi các trường mầm non ở các quận lâu đời phải vật lộn với tình trạng suy giảm tuyển sinh do mức sinh giảm. Punggol có tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi cao nhất so với phần còn lại của đảo quốc. Lý do chính vì Punggol là khu đô thị mới được xây dựng, có rất nhiều cặp vợ chồng trẻ đến đây mua nhà do giá cả nhà đất phải chăng hơn và phụ huynh các bé thích trường mầm non gần nhà hơn là gần nơi họ làm việc. 
Một giải pháp nhằm tối ưu mạng lưới trường mầm non sẵn có, tránh tình trạng bên thừa trường, bên thiếu trường của Singapore đó là hệ thống tìm kiếm trường mầm non (Preschool search) do Cơ quan phát triển mầm non Singapore (Early childhood development agency) quản lý. Tại cổng thông tin này, các vị phụ huynh sử dụng địa chỉ nhà hoặc mã bưu chính (postal code) để tìm kiếm. Hệ thống sẽ trả lại kết quả các trường mẫu giáo và nhà trẻ cả công lẫn tư trong bán kính khu vực.

kienviet thieu truong mam non nhung dieu can nhin lai 2
kienviet thieu truong mam non nhung dieu can nhin lai 1
Giao diện Preschool search

Dựa trên các bộ lọc trên cổng thông tin, phụ huynh có thể biết được cơ sở nào đang trống hoặc sẽ trống, thời gian học (nguyên ngày, nửa ngày), giờ trường đóng mở cửa, ngôn ngữ giảng dạy (Tiếng Anh, tiếng Hoa hoặc tiếng Malay). Ngoài ra, có thể kiểm tra trường gần trạm xe bus hoặc metro hay không, khẩu phần ăn có phù hợp với tôn giáo (có sử dụng thịt lợn không hoặc là đồ ăn Halal) và đặc biệt là tra cứu học phí. Tùy theo bạn là công dân, thường trú nhân hay lao động nước ngoài, học phí sẽ có giá khác nhau. Công dân Singapore đương nhiên sẽ được chính phủ trợ giá rất nhiều thông qua các gói hỗ trợ tài chính.

Việc đăng kí cho con cái cũng hết sức đơn giản, dựa trên mã số định danh cá nhân (NRIC) hoặc số định danh cho lao động nước ngoài (FIN). Những thông tin về đăng kí trường và thông tin trẻ được tích hợp vào một cổng thông tin đăng nhập duy nhất (Singpass). Việc theo dõi thông tin, nhận đánh giá và tra kết quả trở nên đơn giản hơn rất nhiều, hệ như việc đặt vé máy bay qua mạng internet.

Rõ ràng, sáng kiến của Cơ quan phát triển mầm non Singapore đã giúp phụ huynh tiết kiệm rất nhiều thời gian công sức, và hoàn toàn tối ưu được việc phân bổ học sinh, tránh cảnh hàng trăm người chen lấn giành một suất học ở trường gần nhà. Chúng ta có thể nhanh chóng triển khai hệ thống tương tự, khi chúng ta đã có cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cho năm học sắp tới.

Các tòa chung cư xã hội HDB, nơi hơn 80% dân số Singapore đang sinh sống, thường được bỏ trống ở tầng trệt để làm không gian công cộng. Tên gọi cho không gian này là “sàn trống” (void deck). Thường thì các sàn trống này được tận dụng làm bãi đậu xe đạp, hay lắp các bàn ghế đá và chỗ ngồi để người dân thư giãn và tổ chức hội họp, ma chay vào các dịp cần thiết. 

kienviet thieu truong mam non nhung dieu can nhin lai
Child At Street 11 là trường mầm non được đặt ở tầng trống nhà ở xã hội, dành cho các gia đình có thu nhập thấp

Những không gian này, tùy theo nhu cầu của dân cư khu vực, được các tổ chức phi lợi nhuận như PCF Sparkletots (một quỹ từ thiện ở Singapore thành lập từ 1986) thuê lại với giá rất rẻ- khoảng từ 2$ đến 4$ cho mỗi mét vuông trên không gian sàn trống HDB; nhằm thành lập các trung tâm chăm sóc trẻ em và nhà trẻ phi lợi nhuận. Singapore có 317 trung tâm giữ trẻ do các tổ chức phi lợi nhuận điều hành, trong đó có 290 trung tâm nằm trong khuôn viên sàn trống tại các khu nhà xã hội HDB.

kienviet thieu truong mam non nhung dieu can nhin lai
Không gian vui chơi của trẻ em kết hợp nhà trẻ ở tầng trống của chung cư HDB
kienviet thieu truong mam non nhung dieu can nhin lai 1
Trang trí và hoạt động cộng đồng ở tầng trống HDB

Phụ huynh, nhất là các gia đình có thu nhập thấp và khó khăn được hưởng lợi trực tiếp từ chính sách này, khi các trường mẫu giáo và nhà trẻ được phi tập trung hóa, nhằm giảm tải cho các trường cấp quận. Giải pháp này cực kỳ hiệu quả khi không gian sàn trống ở chung cư xã hội được sử dụng linh hoạt mà không tốn quá nhiều chi phí và tiêu tốn quỹ đất so với việc xây dựng các trường học mới. Các nhà trẻ và mẫu giáo này có thể được tháo dỡ và hoàn trả lại thành không gian cộng đồng chung cư khi nhu cầu của phụ huynh trong khu vực giảm xuống.

Khi Việt Nam hướng tới mục tiêu hoàn thành 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội, nhà ở công nhân vào năm 2030; tôi tin rằng mô hình tương tự như PCF Sparkletots và sàn trống trong nhà ở xã hội Việt Nam sẽ phát huy tác dụng rất lớn.

Về lâu dài, tình trạng thiếu trường mầm non ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh có thể được dự đoán thông qua phân tích dữ liệu và lập hồ sơ. Theo Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 3907 : 2011, chỉ tiêu quy hoạch trường mầm non được xác định theo quy định tối thiểu 50 chỗ học cho 1.000 dân để thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi. Thông qua hồ sơ hộ gia đình và phân tích dữ liệu dân cư, chúng ta có thể đưa ra dự báo hiệu quả các loại cơ sở, quy mô và thiết lập các vị trí tốt nhất, đặc biệt là cần có sự kết nối với giao thông công cộng như trạm xe bus và ga metro.

Trường mầm non Farming Kindergarten thiết kế bởi KTS Võ Trọng Nghĩa, tọa lạc tại ngoại ô TP Hồ Chí Minh, là một ví dụ thành công về cách mà kiến trúc sư Việt Nam đã khéo léo kết hợp sân chơi và vườn rau xanh lên mái của tòa nhà, nơi trẻ em thành thị có một không gian để học cách trồng trọt, hòa mình với thiên nhiên mà lại đảm bảo các chỉ tiêu về cây xanh và mật độ trong quy hoạch (Diện tích xây dựng công trình không lớn hơn 40%; Diện tích sân vườn, cây xanh không nhỏ hơn 40%). 

kienviet thieu truong mam non nhung dieu can nhin lai

Công trình cũng là một hình mẫu giữa sự góp sức của nhà đầu tư trong các khu công nghiệp nhằm giải quyết tình trạng thiếu trường mầm non, khi Farming Kindergarten được xây dựng nhằm phục vụ trực tiếp cho hơn 500 con em của các công nhân làm việc ở nhà máy sản xuất giày bên cạnh.

Xây dựng được các giải pháp ngắn hạn, trung hạn và dài hạn sẽ giúp chúng ta nhanh chóng thoát khỏi tình trạng thiếu hụt trường mầm non hiện nay, khi cơ hội học tập và phát triển của con em chúng ta phải đánh cược vào một lá thăm may rủi.

Trình Phương Quân

XEM THÊM:

Bình luận từ Facebook
BÀI VIẾT LIÊN QUAN
Những góc nhìn mới "Bệnh viện Dã chiến & Dịch Covid - 19"
Những góc nhìn mới “Bệnh viện Dã chiến & Dịch Covid – 19”

Tọa đàm Online Bệnh viện Dã chiến & Dịch Covid – 19 diễn ra tối qua ngày 04/05 đã đem Read more

631
Kiến trúc xanh không đồng nghĩa với việc tăng chi phí đầu tư

Trở lại với câu chuyện áp dụng kiến trúc xanh (KTX) ở Việt Nam. Không ít người vẫn nhầm tưởng Read more

kienviet trach nhiem cua kien truc su qua chi so ESG 2
Trách nhiệm của kiến trúc sư qua chỉ số ESG

Các kiến trúc sư dù có chủ đích từ đầu hay không thì các thiết kế họ sẽ không chỉ Read more

kienviet cong truong xay dung la tien tuyen cua kien truc 1
Công trường xây dựng là tiền tuyến của kiến trúc

Đâu là thứ quan trọng nhất của tư duy kiến trúc? Đối với hầu hết các kiến trúc sư (KTS), Read more

kienviet cac van de that su cua thiet ke ngay nay 3
Các vấn đề thật sự của thiết kế ngày nay

Cuộc sống con người hiện đại đang phải đối mặt với rất nhiều biến động của thế giới, của môi Read more

kienviet khi kts la nhung nguoi cong nhan va khau hieu lam cong viec dam me cua ban
Khi KTS là những người công nhân và khẩu hiệu “Làm công việc đam mê của bạn!”

Chúng ta làm trong số giờ tiêu chuẩn và trong nhiều trường hợp, làm thêm 50-100% vào các tuần chạy Read more