Thiết kế kiến trúc bền vững là tạo nên một môi trường tương thích với mô hình kinh tế, xã hội và sinh thái của địa phương; tạo ra các điều kiện để con người và thiên nhiên tồn tại hài hòa với nhau, đáp ứng được các nhu cầu kinh tế, xã hội không chỉ trong thời điểm này mà còn tiếp tục phát triển tốt trong tương lai. 

Vấn đề phát triển bền vững đang nóng hơn bao giờ hết, các quốc gia đang nỗ lực hướng đến giải pháp tối ưu trong mọi lĩnh vực, ngành nghề để duy trì những gì tốt nhất cho cuộc sống. Đối với ngành Kiến trúc – Xây dựng, tính bền vững thể hiện ở nhiều khía cạnh, đó là sự hài hòa với môi trường tự nhiên, với lối sống của cư dân và giá trị văn hóa của địa phương…

Vậy tính bền vững có thể được thể hiện trong các công trình như thế nào? Dưới đây là một số ví dụ.

Bền vững với môi trường và tài nguyên thiên nhiên

Vườn vệ sinh | H&P Architects

Tính bền vững thể hiện trong công trình kiến trúc như thế nào?
Dự án nhà vệ sinh công cộng tại vùng khó Cao Bằng thực hiện bởi H&P Architects

Công trình được hoàn thành vào năm 2014, tại Thị trấn Bảo Lạc, Cao Bằng. Dự án “Vườn vệ sinh” tiến hành các nghiên cứu về mục tiêu cải thiện các công trình vệ sinh nằm trong Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ của Liên hợp quốc. Theo đó, từ năm 2000 đến năm 2015, số người không được tiếp cận với các điều kiện vệ sinh cơ bản sẽ giảm xuống 50%.

Trên toàn thế giới hiện có khoảng 2,5 tỷ người thiếu quyền tiếp cận và hơn một tỷ người (15% dân số thế giới) vẫn đang đi vệ sinh ngoài trời. Việc xả nước thải không được kiểm soát và xử lý sẽ gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Tại Ấn Độ, điều kiện sống thiếu vệ sinh đã tiêu tốn hơn 53 tỷ USD mỗi năm, chiếm gần 6% GDP.

Tính bền vững thể hiện trong công trình kiến trúc như thế nào?

Ở Việt Nam, tình trạng thiếu nhà vệ sinh hoặc nhà vệ sinh không sạch sẽ ở các trường học vẫn phổ biến trên cả nước. Hiện 88% trường học ở nông thôn chưa có nhà vệ sinh đạt chuẩn và 1/4 hoàn toàn không có nhà vệ sinh.

Tính bền vững thể hiện trong công trình kiến trúc như thế nào?
Công trình được xây dựng bởi nguồn nhân lực và vật liệu địa phương

Xã Sơn Lập, Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng có 257 hộ, với 1.700 nhân khẩu, 98% là đồng bào dân tộc thiểu số H’Mong và Dao. Là một vùng đặc biệt khó khăn với hơn 70% dân số là hộ nghèo, người dân phải sống trong cảnh thiếu điện, cơ sở hạ tầng, đường xá, chợ, mạng viễn thông… Theo lối du canh du cư của các bộ tộc lang thang trên đồi, họ đã phá rừng và giữ những thói quen lạc hậu.

Tính bền vững thể hiện trong công trình kiến trúc như thế nào?
Dự án được thiết kế dựa trên ba mục tiêu: thi công nhanh chóng, chi phí thấp và khả năng ứng dụng rộng rãi

Trường Sơn Lập có tổng số 485 học sinh từ mẫu giáo đến THCS với hơn 10 lớp học tại điểm trường chính, 4 điểm trường phân hiệu và một số khu nhà ở của cán bộ công nhân viên.

Vì vậy, một không gian bao gồm nhà vệ sinh, khu vực giặt rửa, thảm thực vật là rất cấp thiết đối với các trường học ở đây, tương tự như các vùng quê Việt Nam nói chung. Dự án được thiết kế dựa trên ba mục tiêu: thi công nhanh chóng, chi phí thấp và khả năng ứng dụng rộng rãi.

Tính bền vững thể hiện trong công trình kiến trúc như thế nào?
Công trình đơn giản nhưng đảm bảo an toàn trước thiên tai và đầy đủ điều kiện thông gió, ánh sáng tự nhiên

Lấy cảm hứng từ hình tượng cây đại thụ với tán rộng tỏa bóng mát cho không gian bên dưới và bên trong, công trình khiêm nhường hòa mình vào con dốc dưới chân núi Phja Dạ. Công trình có một lớp thực vật dày ở bốn phía và khu vườn bậc thang xung quanh. Lớp thảm thực vật giúp điều hòa khí hậu trong nhà, củng cố kết cấu chịu lực đồng thời tạo ranh giới ngầm giữa bên trong và bên ngoài.

Dự án tận dụng nguồn nhân lực địa phương (giáo viên, học sinh, người dân) và vật liệu bản địa (tre, gạch, cống tái sử dụng) với phương pháp thi công đơn giản (đào / lấp tỷ, phương pháp thủ công: ghim, buộc, treo) tạo nên kết cấu neo, buộc có thể giữ an toàn trước thiên tai. Dự án có đầy đủ thông gió và ánh sáng tự nhiên. Ngoài ra, công trình sử dụng các tấm pin mặt trời để sản xuất năng lượng và tái sử dụng nước thải và nước sinh hoạt. 

Các phương pháp xây dựng có thể trở thành một phần “tài liệu” hữu ích về địa chất và thủy văn (nước), vật lý (khuếch tán ánh sáng), khí động lực học (thông gió), sinh học (quang hợp, trồng rau), nông nghiệp … Tất cả những điều này sẽ ảnh hưởng đến các hoạt động sau này của người dân, góp phần phát triển cân bằng sinh thái và ổn định kinh tế của địa phương

Dự án không chỉ có giá trị với người dân, với học sinh trong vấn đề đảm bảo vệ sinh mà còn bền vững và thân thiện với môi trường, với các vật liệu bản địa, tái sử dụng nước thải và sản xuất điện năng lượng mặt trời

Bền vững với bối cảnh và giá trị văn hóa

Trường mầm non Bó Mon | KIENTRUC O

Tính bền vững thể hiện trong công trình kiến trúc như thế nào?
Trường mầm non Bó Mon

Trường Mầm non Bó Mon được thiết kế và xây dựng để dành tặng cho trẻ em ở vùng quê xa xôi thuộc tỉnh Sơn La. Công trình xuất phát từ ý tưởng về một trạm kết nối, sao cho kiến trúc không chỉ đơn giản tạo ra công năng thiết thực, tính thẩm mỹ mà còn có tính bền vững và trong cuộc sống hàng ngày, nó tạo nên bầu không khí sôi động cho cư dân, hòa nhập với văn hóa, bối cảnh tại nơi đó.

Tính bền vững thể hiện trong công trình kiến trúc như thế nào?
Ngôi trường được xây dựng với mục tiêu hòa nhập cùng bối cảnh tự nhiên và đời sống dân cư tại địa phương

Việc phác thảo chức năng không gian cho ngôi trường đã đến từ rất sớm. Thông qua sự ngăn cách của các lớp học, chỗ ở của giáo viên và các phòng hỗ trợ trên một sân chung, một bố cục trung tâm được hình thành, sân chơi như là “trái tim” của công trình, khu vực mở đa chức năng nơi mọi hoạt động diễn ra. Trẻ em có thể vui đùa cùng nhau, chơi các trò chơi dân gian, nhà trường có thể tổ chức các hoạt động tập thể, sân trong này cũng có thể là nơi anh chị của trẻ đợi trẻ tan học… 

Tính bền vững thể hiện trong công trình kiến trúc như thế nào?
Thiết kế tạo ra một không gian mở đa chức năng
Tính bền vững thể hiện trong công trình kiến trúc như thế nào?
Ánh sáng tự nhiên trong không gian lớp học

Hình dạng mềm mại của mái nhà tạo ra một khu vực râm mát chuyển từ tường xuống sàn khi mặt trời thay đổi hướng đi. Công trình với mái nhà bo cong, ăn nhập với những ngọn núi, ngọn đồi hùng vĩ xung quanh và ở đâu đó nó hòa mình giữa mây và sương khói của một buổi chiều cao nguyên.

Tính bền vững thể hiện trong công trình kiến trúc như thế nào?
Hình dáng mềm nhẹ của bộ mái tạo nên hình ảnh động cho kiến trúc, gắn kết với khung cảnh thiên nhiên
Tính bền vững thể hiện trong công trình kiến trúc như thế nào?
Công trình là một gợi ý mở cho các dự án cộng đồng sau này

Kiến trúc là một trong những bộ phận quan trọng của văn hóa, vật chất xã hội. Những lợi ích của kiến trúc bền vững có thể tác động đến 3 phương diện: kinh tế, xã hội, môi trường. Những tác động tích cực của ngành Kiến trúc – Xây dựng sẽ góp phần kéo theo sự phát triển bền vững chung của toàn xã hội. Do đó, thiết kế bền vững không chỉ là mục tiêu thiết thực mà còn là trách nhiệm đối với các kiến trúc sư, nhà thiết kế để kiến tạo những không gian sống chất lượng cho tương lai.

XEM THÊM

Bình luận từ Facebook
BÀI VIẾT LIÊN QUAN
new1252564992 1
Hội thảo và triển lãm: Biến đổi khí hậu và Phát triển đô thị

Sự biến đổi khí hậu đang làm thay đổi sâu sắc diện mạo các đô thị, đặt chính trị và Read more

logo final
Cuộc thi Ý tưởng xanh 2010 – Sử dụng năng lượng bền vững

Công ty ô tô Toyota Việt Nam (TMV) phối hợp với Bộ Giáo Dục & Đào Tạo, Tổng cục Môi Read more

hanoi 1
Bốn thách thức để Hà Nội phát triển bền vững

Đó là một trong những nội dung quan trọng được đưa ra trong Hội thảo khoa học quốc tế “Phát Read more

thanh pho ven song vvt final 1 1
Lồng ghép TP ven sông Hồng với quy hoạch chung

Ngày 3/11, UBND TP Hà Nội cho biết, đang phối hợp với thủ đô Seoul tiếp tục thực hiện dự Read more

holcim foundation
Nguồn gốc quỹ “Holcim Foundation”

Kienviet.net- Quỹ "Holcim Foundation" ra đời nhằm chọn lọc và hỗ trợ các sáng kiến kết hợp các giải pháp Read more

a09si 6
Giải thưởng Holcim Awards về Xây dựng Bền vững

Giải thưởng “Holcim Awards” là một cuộc thi quốc tế dành cho các dự án có khả năng đáp ứng Read more