Hội thảo “Hướng đến 50 năm Kiến trúc Việt Nam 1975 – 2025” do Hội KTS Việt Nam tổ chức ngày 12/11/2021 có sự tham gia, đóng góp ý kiến của các KTS trên mọi miền Tổ quốc qua các điểm cầu trực tuyến và trực tiếp đã bước đầu làm rõ hơn về tầm vóc và định hướng thực hiện đề tài nghiên cứu tổng kết, đánh giá nửa thế kỷ kiến trúc Việt Nam sau thống nhất đất nước.

Hướng tới 50 năm Kiến trúc Việt Nam 1975 - 2025: Huy động sức mạnh tập thể để tạo nên bức tranh kiến trúc trung thực nhất
Hội thảo diễn ra dưới hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến

Thực hiện chương trình hoạt động toàn khóa nhiệm kỳ 2020 – 2025, Hội KTS Việt Nam tiến hành xây dựng đề cương nghiên cứu đề tài cấp quốc gia tổng kết Kiến trúc Việt Nam 50 năm 1975 – 2025. Đây là giai đoạn quan trọng trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và bước vào thời kỳ đổi mới, hội nhập, đưa nước ta phát triển bền vững, tiến tới hoàn thành công nghiệp hóa – hiện đại hóa dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Với nền kiến trúc Việt Nam đương đại, giai đoạn 50 năm từ 1975 đến 2025 có nhiều tác động sâu sắc đến hoạt động kiến trúc và sáng tạo của KTS cũng như hoạt động của Hội KTS Việt Nam. Vì thế việc Hội đề xuất và tiến hành tổng kết, đánh giá nửa thế kỷ kiến trúc Việt Nam sau thống nhất đất nước là công việc hết sức quan trọng, có giá trị thực tiễn và định hướng cho phát triển kiến trúc Việt Nam và hoạt động của Hội KTS Việt Nam cho những năm tiếp theo.

Khai mạc Hội thảo, GS.TS.KTS Nguyễn Quốc Thông, Chủ tịch Hội đồng Kiến trúc, Hội KTS Việt Nam cho biết: Nghiên cứu, tổng kết và đánh giá 50 năm Kiến trúc Việt Nam là một vấn đề lớn, liên quan đến toàn bộ các lĩnh vực hoạt động kiến trúc, vì thế đòi hỏi sự tham gia của nhiều ngành, nhiều người. Để phục vụ hội thảo khởi động ngày hôm nay với mong muốn có được nhiều nhất ý kiến của các KTS trên cả nước, Hội đồng Kiến trúc đã mời các chuyên gia tập trung nghiên cứu bước đầu 5 lĩnh vực tiêu biểu: Quy hoạch đô thị và nông thôn, Kiến trúc công cộng, Kiến trúc nhà ở, Bảo tồn và phát huy giá trị di sản kiến trúc đô thị, Lý luận và phê bình kiến trúc; đồng thời mới các KTS, chuyên gia trên cả nước tham gia viết bài.

GS.TS.KTS Nguyễn Quốc Thông khai mạc Hội thảo

Trong khuôn khổ Hội thảo, các diễn giả đã nêu lên vấn đề và khơi gợi nội dung thảo luận về đề tài: “Kiến trúc công cộng Việt Nam giai đoạn 1975 – 2021”, “Quy hoạch đô thị và nông thôn Việt Nam 1975 – 2021” và “Dự thảo Đề cương tổng kết 50 năm Kiến trúc Việt Nam 1975 – 2025”.

Ở đề tài “Kiến trúc công cộng Việt Nam giai đoạn 1975 – 2021”, GS.TS.KTS Doãn Minh Khôi đã khẳng định, Kiến trúc công cộng là một mảng quan trọng trong lĩnh vực kiến trúc và khái quát về Kiến trúc công cộng Việt Nam qua 4 yếu tố:

  • Về thời gian: Quá trình phát triển Kiến trúc Việt Nam nói chung và Kiến trúc công cộng nói riêng gắn liền với lịch sử phát triển của đất nước, với những thăng trầm của từng giai đoạn.

Năm 1975 mở đầu giai đoạn thống nhất đất nước.

Năm 1986 là một dấu mốc quan trọng của sự bắt đầu nền kinh tế thị trường.

  • Về không gian: Cơ bản có những nét chung trong ảnh hưởng phát triển kiến trúc 3 miền nhưng có những nét đặc trưng riêng của Kiến trúc công cộng khu vực miền Bắc, miền Trung và miền Nam.
  • Về xu hướng: Trước năm 1986 ảnh hưởng của kiến trúc Xô Viết có sự tìm tòi truyền thống tích cực và kể cả tiêu cự; sau 1986 đã có những biến đổi trong xu hướng sáng tác: Kiến trúc hiện đại mới, kiến trúc xanh, sinh thái, kiến trúc bản địa.
  • Về tác giả và tác phẩm: Khẳng định sự thay đổi mới trong sáng tác kiến trúc, hiện đại và bản sắc.
Hướng tới 50 năm Kiến trúc Việt Nam 1975 - 2025: Huy động sức mạnh tập thể để tạo nên bức tranh kiến trúc trung thực nhất
GS.TS.KTS Doãn Minh Khôi trình bày về Kiến trúc công cộng Việt Nam giai đoạn 1975 – 2021

Ở lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, Ths.KTS Lã Thị Kim Ngân cũng cho rằng đây là lĩnh vực lớn, có rất nhiều biến động và chịu ảnh hưởng từ những biến đổi kinh tế – xã hội, môi trường, luật pháp…

Sau khi nêu ra những hạn chế và thành tựu nổi bật trong công tác quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn tại Việt Nam giai đoạn 1975 – 2025, Ths.KTS Lã Thị Kim Ngân đặt ra các nội dung cần nghiên cứu, trao đổi:

  • Môi trường pháp lý: Chậm so với yêu cầu phát triển?
  • Đổi mới phương pháp luận quy hoạch đô thị và nông thôn quá chậm so với thông lệ quốc tế?
  • Khu đô thị kiểu mẫu Phú Mỹ Hưng cần được lan tỏa trong cách tiếp cận lập và tổ chức triển khai quy hoạch các khu đô thị mới ở Việt Nam?
  • Đặc điểm vùng miền và các giá trị văn hóa truyền thống trong các quy hoạch nông thôn mới?
Hướng tới 50 năm Kiến trúc Việt Nam 1975 - 2025: Huy động sức mạnh tập thể để tạo nên bức tranh kiến trúc trung thực nhất
Ths.KTS Lã Thị Kim Ngân nêu vấn đề về quy hoạch đô thị và nông thôn

Sau những những suy nghĩ, kiến giải khởi đầu từ những góc nhìn cá nhân của các KTS, GS.TS.KTS Nguyễn Quốc Thông đã trình bày Dự thảo Đề cương tổng kết 50 năm Kiến trúc Việt Nam 1975 – 2025, trong đó nhấn mạnh 9 vấn đề chính trong nội dung nghiên cứu: Tổng quan Kiến trúc Việt Nam trước 1975, Kiến trúc Việt Nam 1975 – 2025, Đội ngũ KTS, Hoạt động Hội KTS Việt Nam, Môi trường hành nghề và vị thế của KTS, Đào tạo KTS, Đào tạo vì mục đích phát triển nghề nghiệp liên tục, Hợp tác quốc tế trong kiến trúc, Truyền thông kiến trúc.

Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần thúc đẩy sáng tác kiến trúc, nâng cao nhận thức thẩm mỹ kiến trúc của cộng đồng, tạo sự kết nối giới KTS với xã hội và nâng cao trách nhiệm xã hội của KTS, hình thành tư liệu viết lịch sử Kiến trúc Việt Nam 1975 – 2025.

Trước đó, Hội KTS Việt Nam đã đã đi đầu trong việc xuất bản các tài liệu liên quan đến quá trình phát triển kiến trúc Việt Nam như: Thế hệ KTS Việt Nam đầu tiên (2008), Nửa thế kỷ Kiến trúc Việt Nam (2010), Lý luận và phê bình kiến trúc ở Việt Nam (2018)… Tuy nhiên, Hội đánh giá đây là vấn đề khó, cần tư duy tổng hợp, liên ngành; các tác phẩm đã xuất bản chủ yếu về thể loại và xu hướng kiến trúc, nghiêng về mô tả, ít phân tích, chưa khái quát thành triết lý/tư tưởng kiến trúc Việt Nam; do đó, cần xây dựng cơ sở lý thuyết Kiến trúc Việt Nam để thúc đẩy sáng tác kiến trúc.

Từ đó, Hội đặt ra vấn đề trao đổi:

1. Cần thiết tổng kết 50 năm Kiến trúc Việt Nam? Tên đề tài?

2. Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu có gì cần bổ sung?

3. Phương thức tổ chức nghiên cứu như thế nào?

Ở phần thảo luận mở rộng, KTS Nguyễn Văn Tất đã đóng góp ý kiến rõ hơn về một cách nhìn kiến trúc 1975 – 2025 ở Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Diễn giả khẳng định: Lịch sử đã để lại những tác động khách quan vào kiến trúc vùng Nam Bộ và Nam Trung Bộ, tiêu cực cũng như thuận lợi, ảnh hưởng nhất định vào tiến trình phát triển kiến trúc chung của cả nước giai đoạn 1975 – 2025 và đề xuất nghiên cứu đặc điểm kiến trúc vùng Nam Bộ và Nam Trung Bộ theo các giai đoạn:

  • Giai đoạn 1975 – 1985: giai đoạn mới giải phóng, khó khăn trong khắc phục hậu quả chiến tranh, cấm vận, kinh tế bao cấp…
  • Giai đoạn 1985 – 1990: thời kỳ tháo gỡ khó khăn và đổi mới
  • Giai đoạn 1990 – 2000: thời kỳ bản lề và tạo đà cho chất lượng mọi mặt của hoạt động kiến trúc xây dựng phía Nam nói riêng và cả nước nói chung
  • Giai đoạn 2000 – 2025: giai đoạn chất lượng kiến trúc chung của cả nước đã có sự hòa nhập đồng đều
Hướng tới 50 năm Kiến trúc Việt Nam 1975 - 2025: Huy động sức mạnh tập thể để tạo nên bức tranh kiến trúc trung thực nhất
KTS Nguyễn Văn Tất đóng góp ý kiến về kiến trúc 1975 – 2025 ở Nam Trung Bộ và Nam Bộ

Cùng với đó, Hội thảo cũng có sự tham gia đóng góp ý kiến từ đại diện các Hội KTS địa phương Long An, Lâm Đồng, Đà Nẵng, Thái Nguyên… chia sẻ về tình hình kiến trúc ở các địa phương và đề xuất xây dựng, phát triển đề tài nghiên cứu 50 năm Kiến trúc Việt Nam 1975 – 2025.

Hướng tới 50 năm Kiến trúc Việt Nam 1975 - 2025: Huy động sức mạnh tập thể để tạo nên bức tranh kiến trúc trung thực nhất
Đại diện các Hội KTS địa phương đóng góp ý kiến tại Hội thảo

Tổng kết Hội thảo, TS.KTS Phan Đăng Sơn – Chủ tịch Hội KTS Việt Nam nêu quan điểm: Bên cạnh việc xác định kiến trúc Việt Nam 50 năm qua đã làm được gì, chưa đạt được gì, cần đi thẳng vào các vấn đề pháp lý, cơ chế chính sách, môi trường hoạt động có gì thuận lợi, bất cập. Đồng thời, các chương trình nghiên cứu, phê bình phải gắn với chương trình phản biện xã hội bởi phản biện xã hội là nhiệm vụ quan trọng của Hội, gắn với sự phát triển đất nước.

Hướng tới 50 năm Kiến trúc Việt Nam 1975 - 2025: Huy động sức mạnh tập thể để tạo nên bức tranh kiến trúc trung thực nhất
TS.KTS Phan Đăng Sơn phát biểu tại Hội thảo

Chủ tịch Hội KTS Việt Nam nhấn mạnh: “Chương trình nghiên cứu 50 Kiến trúc Việt Nam sẽ rà soát toàn diện các yếu tố cần thiết. Cách tiến hành là huy động sự tham gia của KTS trên toàn quốc. Với các vấn đề về kiến trúc địa phương, lực lượng khảo sát chính và đề xuất chính là lực lượng KTS địa phương. Chúng ta cần huy động sức mạnh tập thể để thực hiện các nội dung nghiên cứu một cách hiệu quả, tạo nên bức tranh kiến trúc trung thực nhất, đồng thời gắn kết các KTS vùng miền”.

XEM THÊM

Bình luận từ Facebook