KTS người Pakistan Yasmeen Lari – người đã xây dựng hơn 45.000 ngôi nhà từ bùn, vôi, tre – cho biết việc quay trở lại với các vật liệu và kỹ thuật xây dựng truyền thống có thể giúp loại bỏ khí thải carbon. Bà là người đã giành giải thưởng Jane Drew năm 2020 – Giải thưởng ghi nhận những đóng góp của các KTS nữ trên khắp thế giới.

Dành cho các nạn nhân của thảm họa thiên nhiên tại Pakistan, những ngôi nhà được bà thiết kế từ năm 2005 đã trở thành “Dự án cư trú không Carbon lớn nhất trên thế giới” – theo Hiệp hội Kiến trúc Hoàng gia Anh (RIBA).

“Chúng tôi đang xây dựng một thứ gì đó mà giá cả thực sự phải chăng nhưng đồng thời không phát thải carbon. Có rất nhiều kỹ thuật cổ xưa đã được sử dụng trong nhiều công trình bền vững hàng trăm năm và không có lý do gì lại không thử áp dụng chúng vào thiết kế của mình”, Lari chia sẻ.

Các kỹ thuật xây dựng truyền thống có khả năng tạo ra sự thay đổi về phát thải carbon
KTS Yasmeen Lari

Chúng ta cần phải nhìn nhận lại mọi thứ

Lari – người phụ nữ đầu tiên đủ tiêu chuẩn trở thành KTS ở Pakistan vào năm 1963, là người chịu trách nhiệm thiết kế một số tòa nhà thương mại mang tính bước ngoặt của đất nước như Trung tâm Tài chính – Thương mại và Tòa nhà dầu khí Quốc gia Pakistan.

Kể từ khi bà dừng hành nghề vào năm 2000, Lari đã ủng hộ cho một loại “kiến trúc vị nhân sinh”, giúp cải thiện cơ sở hạ tầng của các cộng đồng nghèo khó trong khi cố gắng giảm phát thải carbon.

Điều này liên quan đến việc thay thế các vật liệu đắt tiền, tạo nhiều khí thải như bê tông và thép, những thứ cần được vận chuyển đến công trường; tăng cường sử dụng các vật liệu tự nhiên, bản địa, ít phát thải chi phí thấp và đã được sử dụng trong các công trình có độ bền hàng nghìn năm.

Yasmeen Lari đã sử dụng bùn, vôi và tre để tạo ra những ngôi nhà tranh

“Khi bạn cảm thấy mình là một KTS đã biết mọi thứ, thì bạn sẽ không nhìn vào quá khứ nữa. Bạn hãy nhìn vào tương lai và tương lai luôn tươi sáng. Tôi đã xây những tòa nhà này vào những năm 1980, những tòa nhà sáng bóng, rất nhiều xi măng, rất nhiều thép, kính. Nhưng đó là một bối cảnh và một thế giới hoàn toàn khác. Với việc biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, với sự nóng lên toàn cầu, với COVID-19, chúng ta phải suy nghĩ lại mọi thứ và cần phải làm ngay bây giờ”. Lari chia sẻ thêm.

Mọi gia đình ở Pakistan đều có thể tự xây dựng ngôi nhà cho mình

Lari theo học Kiến ​​trúc tại Đại học Oxford Brookes trước khi trở về quê hương Pakistan.

Bà bắt đầu công việc cho tổ chức Giảm thiểu rủi ro thiên tai (DRR) vào năm 2005, khi một trong những trận động đất tàn phá khủng khiếp xảy ra tại khu vực Kashmir khiến hơn 80.000 người chết và 3,5 triệu người mất nhà cửa.

Trong trường hợp không có đủ tiền viện trợ, Lari đã phát triển bản thiết kế cho một nơi trú ẩn mà ai cũng có thể xây dựng, bằng cách sử dụng bùn truyền thống.

Bà nhớ lại: “Các nhà tài trợ cảm thấy mệt mỏi và không có cách nào khác ngoại trừ việc làm theo kỹ thuật của tôi”. Kể từ đó, cụ bà 80 tuổi đã đào tạo cho hàng nghìn người dân địa phương cách dựng những mái nhà này thông qua Quỹ Di sản Pakistan do bà đồng sáng lập cùng chồng cũng như up lên YouTube cho tất cả mọi người.

Mọi gia đình ở Pakistan đều có thể làm được, kể cả khi họ ở dưới mức nghèo khổ. Và có hơn 50% dân số sống dưới mức nghèo khổ.

Theo thời gian, các ngôi nhà đã được điều chỉnh để chống chọi với các thảm họa thiên nhiên khác nhau. Một số sử dụng nhà sàn để bảo vệ khỏi lũ lụt và hầu hết đều có khung tre đan chéo, dựa trên kỹ thuật xây dựng truyền thống được gọi là Dhijji, an toàn với cả trường hợp xảy ra động đất.

Lari đào tạo người dân địa phương cách tạo ra các tòa nhà và sản phẩm từ vật liệu carbon thấp, chi phí thấp

Lari chia sẻ: “Chúng tôi đã có rất nhiều thảm họa như thế này, hầu như hàng năm. Tôi ý thức rõ về tác động của biến đổi khí hậu bởi vì chúng tôi có lẽ là nhóm các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai. Nhưng điều này đã cho tôi cơ hội làm việc với các vật liệu khác nhau, có nguồn gốc địa phương và từ tự nhiên. Hóa ra tất cả chúng đều ít phát thải ra môi trường”.

Vật liệu có thể được tái sử dụng 100 lần

Điều này giúp tạo ra các ngôi nhà có thể chịu được tác động của biến đổi khí hậu, thiên tại, quan trọng hơn là chúng giảm thiểu phát thải carbon vào khí quyển. Mặc dù bà chưa thực hiện đánh giá vòng đời đầy đủ của các công trình, bà tin rằng chúng ít nhất là carbon trung tính (carbon-neutral). Chúng có nguồn gốc địa phương, có thể phân hủy sinh học và có thể được tái sử dụng 100 lần.

Một vật liệu khác của Lari là vôi, được người La Mã sử ​​dụng như một thành phần trong bê tông để xây dựng các tượng đài, bao gồm cả đền Pantheon ở Rome. Vôi được sản xuất bằng cách nung nóng đá vôi, là một loại canxi cacbonat.  Điều này làm giải phóng carbon vào khí quyển và để lại canxi oxit. Hợp chất này, còn được gọi là vôi sống, sau đó được trộn với nước. Khi chúng đông cứng lại, nó sẽ tái hấp thu carbon dioxide từ khí quyển.

Vôi sống tiếp tục tái hấp thụ carbon trong suốt vòng đời của nó, làm chậm quá trình biến trở lại thành đá vôi và giảm tác động của carbon lên bầu khí quyển. Càng sử dụng nhiều, lượng carbon được hấp thụ càng nhiều hơn.

Lari thiết kế ngôi trường làng được nâng cao để chống chọi với lũ lụt

Vật liệu mà Lari cũng hay sử dụng để gia cố các ngôi nhà là tre, một nguồn tài nguyên tái tạo, phát triển nhanh chóng và giúp cô lập CO2 trong suốt vòng đời của nó.

“Chúng tôi sử dụng một chút thép ở bản lề và bu lông. Thiết kế của chúng tôi giữ cho lượng khí thải của ngôi nhà ở mức thấp, do cách nhiệt tự nhiên của đất và hệ thống thông gió qua mái tranh. Tôi hiểu rằng không phải ai cũng sẽ sử dụng tre, vôi và đất nhưng mọi người đều có thể nỗ lực để giảm lượng khí thải carbon trong các công trình”, Lari chia sẻ.

Dịch: Hoàng Anh | Nguồn: Dezeen

XEM THÊM

Bình luận từ Facebook