Kiến trúc sư người Thụy Sĩ Mario Botta sinh năm 1943 tại Mendrisio, một thị trấn nhỏ gần hồ Lugano, được biết đến với những công trình sử dụng vẻ đẹp từ các khối hình học cơ bản, quyến rũ về mặt không gian, đặc trưng với những sọc ngang trắng – đen, đỏ – trắng, giống như chú ngựa vằn. Các công trình của ông trải dài từ biệt thự, nhà nguyện đến nhà máy rượu, trường học, thư viện, bảo tàng, trụ sở công ty, ngân hàng, các khu dân cư nằm rải rác khắp thị trấn và làng quê miền núi ở vùng Ticino quê hương ông, ở khắp châu Âu và cả Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ.

Mario Botta: Một công trình nổi bật vì nó có điều gì đó nói lên được bối cảnh xung quanh
KTS Mario Botta

Dưới đây là cuộc trò chuyện giữa KTS Mario Botta với tạp chí kiến trúc Archdaily tại văn phòng của ông ở Mendrisio. 

Ban đầu, ông đến với kiến ​​trúc như thế nào? Gia đình ông có ai là KTS hoặc nghệ sĩ không?

KTS Mario Botta: Không ai trong gia đình tôi là KTS hay nghệ sĩ, nhưng từ nhỏ, tôi đã muốn làm công việc liên quan đến thị giác, trở thành một nghệ sĩ, nhiếp ảnh gia hoặc KTS. Tôi may mắn có cơ hội học việc tại một văn phòng Kiến ​​trúc ở Lugano khi mới 15 tuổi. Vì vậy, tôi đã thực hành Kiến trúc trước khi đến trường học Kiến ​​trúc. Tôi theo học tại  Trường Cao đẳng Nghệ thuật ở Milan và sau đó là IUAV ở Venice.

Ông đã từng làm việc với KTS Le Corbusier, Louis Kahn và Carlo Scarpa trong một khoảng thời gian. Những cuộc gặp gỡ và làm việc chung như vậy đã ảnh hưởng đến ông như thế nào?

KTS Mario Botta: Thiết kế của tôi bị ảnh hưởng sâu sắc bởi 3 KTS này. Le Corbusier đã giải quyết các vấn đề của cuộc sống thông qua Kiến ​​trúc: chiến lược quy hoạch đô thị, xây dựng hàng loạt,… và thể hiện chúng theo những cách cấp tiến. Kahn thì quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc của sự sống. Công việc của ông ấy là về biến đổi khí hậu và văn hóa. Scarpa thì có khả năng thể hiện rất nhạy bén. Ông có lẽ là bậc thầy nhấn mạnh sự phong phú và rực rỡ của vật liệu. Đây chỉ là một vài từ để nói về 3 bậc thầy này.

Mario Botta: Một công trình nổi bật vì nó có điều gì đó nói lên được bối cảnh xung quanh
Nhà thờ San Giovanni Battista
Bên trong nhà thờ San Giovanni Battista

Nhìn vào các dự án của ông, đặc biệt là những công trình ban đầu, chẳng hạn như ngôi nhà Casa Rotonda, ông “khai thác” tối đa các khối hình học. Ông có thể nói về quá trình thiết kế? Ông đã bắt đầu như thế nào?

KTS Mario Botta: Không có sự bắt đầu cố định nào, mỗi dự án là một khởi đầu mới. Ví dụ, khi tôi bắt đầu thiết kế Casa Rotonda, nó không phải là những đường cong. Đó là một hình vuông với các lát cắt để đưa ánh sáng từ trên cao xuống. Lý do chuyển từ vuông sang tròn là vì bối cảnh xung quanh. Tôi muốn tránh sự đối đầu gay gắt giữa ngôi nhà với các công trình lân cận, sử dụng những vật liệu rất cơ bản và nó cũng khá khiêm nhường, chi phí thì tương đồng với các công trình xung quanh.

Mario Botta: Một công trình nổi bật vì nó có điều gì đó nói lên được bối cảnh xung quanh
Ngôi nhà Casa Rotonda

Đúng là khi nhìn vào mặt bằng của ngôi nhà thì nó có vẻ khá nhỏ gọn, giống như một căn hộ. Nhưng khi nhìn bao quát thì cho ấn tượng về sự hoành tráng, bề thế. Ông nghĩ sao về điều đó?

KTS Mario Botta: Đó là ấn tượng từ bên ngoài. Công trình có 3 cao độ. Tầng trệt đầu tiên nổi bật với khu vực cầu thang. Tầng 2 là khu vực ban ngày và tầng 3 là khu vực ban đêm với không gian giếng trời để ngắm các vì sao.

Bản vẽ công trình
Mario Botta: Một công trình nổi bật vì nó có điều gì đó nói lên được bối cảnh xung quanh
Phần giếng trời của Ngôi nhà Casa Rotonda

Vậy ngôi nhà này được thiết kế từ bên ngoài?

KTS Mario Botta: Các dự án của tôi không bao giờ được sinh ra chỉ từ bên ngoài hay bên trong. Quá trình thiết kế luôn đồng thời. Nó luôn cụ thể với khu đất và các công trình xung quanh. Ban đầu, Casa Rotonda chỉ có một mình và tôi có thể thiết kế bất cứ thứ gì ở đó. Nhưng tôi biết rằng, trong tương lai nhiều ngôi nhà sẽ được xây dựng bên cạnh nó, vì vậy, tôi phải tưởng tượng và dự đoán bối cảnh. Bối cảnh là điều tôi phải tôn trọng và đáp ứng.

Các công trình của ông nổi bật với các hình khối. Ông từng nói “Hình thức là một chức năng của Kiến ​​trúc”. Ông có thể giải thích thêm về điều đó?

KTS Mario Botta: Có lẽ tôi nên sử dụng một ví dụ. Nếu bạn nhìn ra ngoài cửa sổ ngay bây giờ, bạn sẽ thấy một tòa tháp bên kia quảng trường, cùng với tòa nhà văn phòng của chúng tôi, đóng vai trò như cổng vào thị trấn Mendrisio. Tòa tháp là một phần của Trung tâm An ninh (Security Forces Center), được hoàn thành vào năm 2008. Bao gồm lính cứu hỏa, cảnh sát và dân phòng. Công trình là 1 biểu tượng, nhưng nó cũng được sử dụng cho các hoạt động huấn luyện, đào tạo. Đó là khi 1 hình thức trở thành công năng trong Kiến ​​trúc. Trong trường hợp này, nó vừa mang tính biểu tượng vừa mang tính thực tế. Đó là suy nghĩ của cá nhân tôi.

Ông cho rằng công trình Kiến ​​trúc là một cuốn tự truyện. Ý của ông là như thế nào?

KTS Mario Botta: Chiếc bút chì của tôi thì vẫn luôn là như vậy. Cách tôi làm việc là đưa những suy nghĩ, những câu chuyện và truyền tải nó thông qua trang giấy, chiếc bút chì và bằng Kiến trúc.

“Ngôi nhà như một công cụ tiềm năng để thể hiện vẻ đẹp của bối cảnh”. Ông có thể nói thêm về câu nói của mình không?

KTS Mario Botta: Đầu tiên, đó là bối cảnh. Bối cảnh thúc đẩy thiết kế của tôi chứ không phải là bản năng đơn thuần. Bối cảnh là một phần quan trọng của mỗi dự án. Bối cảnh đã có hầu hết các manh mối cho KTS. Tất cả các ngôi nhà của tôi đều khác nhau bởi vì bối cảnh thiết kế khác nhau. Vì vậy, ý tôi muốn nói: “Ngôi nhà như một công cụ tiềm năng để thể hiện vẻ đẹp của bối cảnh”. Một công trình nổi bật vì nó có điều gì đó nói lên được bối cảnh xung quanh. Tôi luôn đi tìm kiếm những cuộc đối thoại như vậy.

Nhà thờ Santa Maria Degli Angeli

Và có lẽ vì lý do này mà công việc của ông là một sự điều chỉnh liên tục?

KTS Mario Botta: Ở đây có nghĩa là sự điều chỉnh liên tục mối quan hệ và cuộc đối thoại giữa công trình và cảnh quan xung quanh nó. Louis Kahn từng nói với sinh viên của mình rằng Kiến ​​trúc không tồn tại, những gì tồn tại là tác phẩm của kiến ​​trúc. Đối với một KTS, điều này bao hàm một quá trình chỉnh sửa liên tục. Để đạt được điều đó, bạn phải xử lý bối cảnh, công năng, sinh thái, kinh tế, xây dựng và rất nhiều lĩnh vực khác.

Tuy nhiên, ở khía cạnh nghệ thuật, kiến trúc có thể không liên quan đến bối cảnh hoặc thậm chí là công năng của công trình. Như ông từng nói, “Nếu tôi được sống ở Pantheon, tôi sẽ sẵn sàng vì nó là một công trình tuyệt vời, vượt lên trên bối cảnh và công năng”.

KTS Mario Botta: Khi sự hoàn hảo của hình khối và chất cảm hòa quyện vào nhau, chúng sẽ tạo nên vẻ đẹp. Pantheon có lẽ là công trình kiến ​​trúc mạnh mẽ nhất từng được xây dựng, nó truyền tải ý tưởng về mối quan hệ hài hòa giữa đất và trời, giữa cái hữu hạn và cái vô hạn.

Pantheon nổi bật với hình khối ấn tượng và ông cũng sử dụng chúng một cách không e ngại. Và ông cũng khăng khăng sử dụng tính đối xứng?

KTS Mario Botta: Điều này phản ánh những gì mạnh mẽ được tìm thấy trong tự nhiên, đó là một trạng thái cân bằng. Có sự đối xứng trong cơ thể con người, trong tự nhiên, trong vũ trụ,…  Và trong Kiến ​​trúc, đối xứng có thể được sử dụng theo những cách nhạy cảm.

Ông tin vào sự trở lại của Kiến ​​trúc như một sự hiện diện vật chất mạnh mẽ và như một hành động phản kháng. Vậy Kiến trúc của ông chống lại điều gì?

KTS Mario Botta: Tất nhiên, các công trình phải chống lại các yếu tố của tự nhiên;  Kiến trúc đang diễn ra cuộc chiến giữa con người và thiên nhiên. Nhưng ngoài ra, Kiến ​​trúc nên chống lại tính “đồng hóa”, tính “hòa tan”. Quá trình toàn cầu hóa ở mặt tiêu cực đã đánh mất đi nét riêng biệt, độc đáo trong văn hoá của một số quốc gia . Công việc của tôi là chống lại những hành động như vậy.

Dịch: Hoàng Anh | Nguồn: Archdaily

XEM THÊM

Bình luận từ Facebook