Theo KTS Andrew Waugh*, các chứng nhận công trình xanh hiện nay chỉ tập trung vào lượng carbon phát thải trong tương lai mà ít quan tâm đến lượng carbon đã phát thải trong quá khứ và khuyến khích các KTS sử dụng thêm các hệ thống, thiết bị không cần thiết để đạt được xếp hạng cao.

KTS Andrew Waugh: “Hiện tại các chứng chỉ như BREEAM và LEED khá vô nghĩa với tôi”
KTS Andrew Waugh, người sáng lập Waugh Thistleton Architects

Ông cho rằng các chứng chỉ như BREEAM và LEED tập trung hoàn toàn vào lượng khí thải trong quá trình vận hành toà nhà hơn là lượng khí thải trong quá trình xây dựng, ví dụ như từ các chuỗi cung ứng vật liệu và từ công trường xây dựng. Nhưng nó đã chiếm khoảng 1/2 tổng lượng khí thải từ các công trình. 

“Tỷ lệ phần trăm các tòa nhà tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng tái tạo đang trở nên phổ biến hơn, nhưng còn vì mục đích được xếp hạng cao thì cũng vô nghĩa. Chúng ta đang không quan tâm rằng môi trường xây dựng cũng thải ra một lượng carbon rất lớn”.

BREEAM và LEED không quan tâm đến lượng carbon trong quá trình xây dựng

Waugh cho biết, để đạt được xếp hạng cao nhất của BREEAM, cần 85 điểm nhưng chỉ có 9 hay 10 tiêu chí nhắc đến lượng carbon trong quá trình xây dựng. Để đạt được hạng Bạch kim theo chứng nhận LEED thì cần 80 điểm nhưng chỉ có 3 tiêu chí nói về nó

Các quy định về lượng phát thải trong quá trình vận hành tòa nhà đã khá chặt chẽ, điển hình như ở nước Anh, việc đạt được mức phát thải trong quá trình vận hành bằng 0 là có thể, đặc biệt vì nguồn điện đang nhanh chóng được chuyển sang các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió,..

Ông nói: “Đối với hệ thống sưởi, ánh sáng và điều hòa không khí, các quy định của các tòa nhà là khá tốt. Chúng ta ngày càng xanh hóa hệ thống năng lượng của mình thì vấn đề đạt được xếp hạng cao là khả thi. Nhưng trước đó là trong quá trình xây dựng nên công trình thì ta lại không quan tâm mấy”.

Liệu các chứng nhận có giúp công trình xanh hơn không?

Điều này có nghĩa là các chứng chỉ như BREEAM và LEED đang đi nhầm hướng. Vì chúng chỉ khuyến khích các KTS tập trung vào việc bổ sung nhiều công nghệ tiết kiệm năng lượng không cần thiết để đạt xếp hạng chứng cao.

Waugh còn trích dẫn về trụ sở của Bloomberg do Foster + Partners thiết kế tại London. Hoàn thành vào năm 2017, Văn phòng làm việc này được cho là “văn phòng bền vững nhất thế giới” và được xếp hạng BREEAM cao nhất từ ​​trước đến nay. Văn phòng tuyên bố sử dụng năng lượng ít hơn 35% so với một tòa nhà văn phòng tiêu chuẩn và đã giành được Giải thưởng Stirling năm 2018 cho tòa nhà tốt nhất của một KTS người Anh. Tuy nhiên, tòa nhà trị giá 1 tỷ bảng Anh này vào thời điểm đó đã bị chỉ trích vì sự phung phí và bị phụ thuộc vào các hệ thống phức tạp bao gồm hàng trăm thanh lam màu đồng có thể di chuyển để điều chỉnh theo hướng mặt trời, phần trần nhà được bao phủ bởi 2,5 triệu cánh hoa nhôm được thiết kế riêng để phản chiếu ánh sáng và giúp điều chỉnh nhiệt độ.

KTS Andrew Waugh: “Hiện tại các chứng chỉ như BREEAM và LEED khá vô nghĩa với tôi”
Tòa nhà Bloomberg của Foster + Partners

Cố vấn về tính bền vững của Giải thưởng Stirling, Simon Sturgis, chia sẻ với Tạp chí Kiến trúc rằng chiến thắng của tòa nhà là một “kết quả thảm hại”. Ông hy vọng đây sẽ là “lần khởi sắc cuối cùng của cách tiếp cận nhiều nguồn lực để thiết kế và xây dựng. Chúng ta cần xét đến lượng khí thải carbon trong quá trình xây dựng, thậm chí xem xét đến cả tuổi thọ công trình”. Bản thân Foster + Partners cũng thừa nhận rằng BREEAM và LEED đã bỏ qua lượng phát thải carbon trong quá trình xây dựng.

“Tòa nhà Bloomberg là một ví dụ tuyệt vời. Họ đã giảm lượng phát thải carbon trong quá trình vận hành, nhưng bỏ qua các quy định về xây dựng để đạt được chứng chỉ BREEAM với nhiều hệ thống và thiết bị được cho là không cần thiết, ngày càng đưa nhiều thứ vào trong công trình”, Waugh chia sẻ.

BREEAM và LEED là hai trong số các chứng nhận hàng đầu về công trình xanh, cả hai đều tuyên bố là chứng nhận được sử dụng nhiều nhất trên thế giới

BREEAM (Building Research Establishment Environmental Assessment Method) được thành lập bởi viện nghiên cứu Vương quốc Anh về Công trình xây dựng vào năm 1990.

LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) ra đời năm 1993 và được quản lý bởi Hội đồng Công trình Xanh Hoa Kỳ.

Cả BREEAM và LEED đã có những thay đổi gần đây để tính đến lượng phát thải carbon trong quá trình xây dựng.

Vào năm 2019, BREEAM đã đưa ra các tiêu chí đánh giá vòng đời công trình (LCA) cho các KTS, tính toán lượng phát thải carbon trong quá trình xây dựng, vận chuyển và sản xuất. Tiến hành LCA và chọn vật liệu ít phát thải giờ đây đã chiếm một nửa số tiêu chí có sẵn trong danh mục vật liệu, theo một bài viết trang web BREEAM. Ngoài ra, danh mục vật liệu trong hệ thống tính điểm tổng thể đã được tăng lên 15%.

Phiên bản 4.1 của LEED được giới thiệu vào năm 2019 bao gồm các tiêu chí mới cho LCA, cải tạo công trình và các vật liệu thân thiện với môi trường (EPD), tất cả đều có thể giúp giảm lượng carbon trong quá trình xây dựng. Một bài viết được đăng trên trang web của LEED thông báo về những thay đổi: “Những tiêu chí này khuyến khích việc giảm lượng carbon trong quá trình xây dựng”.

BREEAM cho biết họ giúp các dự án đạt được mức độ không phát thải (net-zero)

KTS Andrew Waugh: “Hiện tại các chứng chỉ như BREEAM và LEED khá vô nghĩa với tôi”
Bloomberg đã đạt được xếp hạng BREEAM cao nhất từ ​​trước đến nay cho một tòa nhà văn phòng

Người phát ngôn của BREEAM cho rằng “họ giúp cho các dự án đạt được mức độ không phát thải (net-zero). BREEAM có các tiêu chí thúc đẩy việc sử dụng hiệu quả năng lượng trong quá trình vận hành, ngoài ra còn có các tiêu chí khuyến khích giảm lượng phát thải carbon trong quá trình xây dựng”.

Nhưng người phát ngôn cũng thừa nhận: “Hiện tại, chỉ có 1 chỉ số carbon duy nhất và BREEAM không nắm bắt được hết các giải pháp để giúp công trình bền vững hơn. Trong tương lai, chúng tôi sẽ cung cấp một bản đánh giá toàn diện hơn về lượng phát thải carbon trước, trong và sau quá trình sử dụng công trình”.

Ông kết luận: “Điều cần thiết là một sự thay đổi, chuyển sang mô hình thiết kế thụ động và có ý thức về tài nguyên thiên nhiên”.

Xây dựng được cho là nguyên nhân gây ra 40% lượng khí thải CO2 toàn cầu

Gần đây nhất, một nhóm các công ty xây dựng ở nước Anh đã kêu gọi báo cáo bắt buộc về lượng phát thải carbon trong quá trình xây dựng để giải quyết lượng khí thải “tiềm ẩn” do hoạt động xây dựng gây ra. Nhóm cho biết: “Việc điều tiết lượng carbon được cho là rất quan trọng đối với ngành xây dựng và trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng khí hậu và các công ty xây dựng đã sẵn sàng cho việc này”.

Phát thải do hoạt động xây dựng sẽ nằm trong chương trình nghị sự tại Hội nghị khí hậu COP 26 của LHQ vào tháng 11/2021, lần đầu tiên sẽ có một ngày dành riêng cho lĩnh vực của chúng ta. Tuy nhiên, vẫn còn đó sự thiếu cam kết của các KTS trong nỗ lực hướng tới một nền kinh tế tuần hoàn.

*Andrew Waugh, người sáng lập Waugh Thistleton Architects, một công ty kiến ​​trúc chuyên thiết kế các công trình bền vững. Andrew là một người ủng hộ nhiệt tình cho thiết kế và xây dựng không phát thải carbon; khuyến khích mọi người nhìn vào vẻ đẹp và lợi ích của sự đổi mới. Andrew còn giảng dạy và diễn thuyết về tính bền vững, việc xây dựng bằng vật liệu gỗ và tương lai của Kiến ​​trúc. Andrew cũng là thành viên của Hiệp hội Kiến trúc sư Vương quốc Anh

Dịch: Hoàng Anh | Nguồn: Dezeen

XEM THÊM:

Bình luận từ Facebook