Đoạn trích dưới đây dựa trên phân tích của Heymann và nêu bật lên vẻ đẹp kiến trúc ngôi nhà của John S. Chase, KTS da đen đầu tiên được cấp phép hành nghề ở Texas. Và đặc biệt còn dành để tôn vinh người vợ của ông – Drucie (Rucker) đã qua đời vào tháng 1 năm 2021.

The Chase Residence: Lịch sử đằng sau một trong những ngôi nhà cấp tiến nhất Texas
KTS John S. Chase cùng các con trai trước ngôi nhà Chase, được xây dựng vào năm 1959

John S. Chase – The Chase Residence là cuốn sách nổi tiếng bán chạy của đồng tác giả: KTS tài hoa David Heymann – đồng thời cũng là giáo sư của đại học David Heymann ở Texas và Nhà sử học kiêm giảng viên trường đại học Rice – Stephen Fox. Nói về John S. Chase – The Chase Residence, đây là cuốn sách hội tụ những minh họa phong phú nhất về tài liệu ít được công khai và cả các bản vẽ mới tinh. Đặc biệt nó còn mang một ý nghĩa vô cùng to lớn khác bởi đây là cuốn sách kể về vị KTS da đen đầu tiên được cấp phép ở Texas – Chase. Cuốn sách được chia thành 2 phần, phần một đề cập đến những quan điểm cá nhân của KTS Heymann khi xem xét về kiến trúc ngôi nhà tại thành phố Houston của Chase và phần còn lại cuốn sách là quá trình nhà lịch sử kiến trúc Fox mô tả về sự nghiệp kiến trúc của Chase.

Đoạn trích dưới đây dựa trên phân tích của Heymann và nêu bật lên vẻ đẹp kiến trúc ngôi nhà của Chase (Chase đã thay đổi đáng kể kiến trúc của ngôi nhà vào năm 1968). Cụ thể trọng tâm được đặt vào thiết kế đặc biệt của sân trong ngôi nhà, đây được xem là một sự đổi mới theo chủ nghĩa hiện đại. Các bản vẽ mặt cắt và phối cảnh mới được chuẩn bị cho cuốn sách giúp minh họa sự khéo léo trong cấu hình của ngôi nhà. Cuối cùng, đoạn trích  dành để tôn vinh người vợ của vị KTS lẫy lừng – Drucie (Rucker) đã qua đời vào tháng 1 năm 2021.

Năm 1959, KTS người Mỹ John S. Chase đã hoàn thành công trình xây dựng một ngôi nhà theo chủ nghĩa hiện đại cho chính gia đình mình trên một khu đất vốn trồng thông loblolly tại một con ngõ cụt ở khu Oakmere, thành phố Houston. Đây cũng là công trình đánh dấu cho việc Chase – người Mỹ gốc Phi đầu tiên trở thành KTS được cấp phép ở Texas. Theo cách mà lịch sử kiến trúc đánh giá ngôi nhà ở cả phiên bản ban đầu và sau một cuộc thay đổi cơ bản được thực hiện vào năm 1968, công trình là một cuộc thử nghiệm có ý nghĩa to lớn về cách một gia đình có thể sống.

Nó được xem là một thành tựu không thể tin được, tuy nhiên do gặp phải một số hiểu lầm đáng tiếc qua những bức ảnh gia đình chụp cùng với ngôi nhà đã khiến sự nghiệp kiến trúc của Chase gặp lao đao. Thậm chí, không một KTS nào ở Houston sẵn sàng thuê Chase làm thực tập sinh và ông còn phải thỉnh cầu tiểu bang cho phép đặc biệt để tham gia kỳ thi cấp bằng. Chính vì vậy, nói cho cùng ngôi nhà làm hoàn bằng gạch này chính là một bằng chứng ý nghĩa sâu sắc về sự kiên trì của ông.

Nhưng ngay sau đó, cũng chính nhờ ngôi nhà đã đưa sự nghiệp kiến trúc của Chase thăng hoa với sự phát triển nhanh chóng của công ty kiến trúc do chính ông thành lập. Việc trả tiền cho các bức tường bên ngoài bằng gạch hoàn toàn chỉ có thể thực hiện được trong quá trình xây dựng (bản vẽ giấy phép chỉ hiển thị bức tường phía trước bằng gạch). Nhưng Chase đã bắt đầu quá trình hành nghề không chính thức của mình bảy năm trước đó, phải đến năm 1952, khi ông và Drucie đến Houston thì công ty của ông đã được cấp giấy phép (vào năm 1952). Để xây dựng cơ sở khách hàng, Chase và vợ đã kiên trì tham gia gần như mọi nhà thờ người Mỹ gốc Phi nổi tiếng trong thành phố vào chủ nhật hàng tuần.

Drucie – vợ ông cho biết, họ chưa bao giờ nghĩ đến việc mua một ngôi nhà mà chỉ tập trung làm việc. Lô đất mà họ tìm thấy nằm trong một khu vực yên tĩnh, thích hợp cho trẻ em chơi đùa, và nó nằm trong một vườn thông (đây còn là một trong những lý do vợ chồng bà quyết định chọn nơi này, bởi John luôn bị mê hoặc bởi cây cối và thực vật). Ngoài vài thứ được phụ trách bởi Drucie, chẳng hạn như một căn bếp nhỏ và đầy đủ chức năng, còn lại những thứ khác sẽ do John tự quyết định và dường như chưa từng thấy một bản kế hoạch hay mô hình nào cho ngôi nhà. Drucie tâm sự, bà đã bật khóc trong lần đầu tiên John đưa bà đến thăm công trường, sau khi những bức tường đã được đóng khung cố định. Tuy nhiên, những giọt nước mắt của Drucie không hề hạnh phúc. Bà thất vọng với John bởi vì bà không thể nào hình dung ra được bố cục của ngôi nhà khi đứng giữa khu công trình. Nó không giống những công trình thông thường.

The Chase Residence: Lịch sử đằng sau một trong những ngôi nhà cấp tiến nhất Texas
Sơ đồ mặt bằng và các tầng của ngôi nhà vào năm 1958

Nhưng sau khi hoàn thành, bà nhận ra đó không phải là một ngôi nhà trừu tượng mà thay vào đó là cách bố trí tận dụng không gian sát với mép đường (thực ra đã có kiểu xây dựng theo chủ nghĩa hiện đại tối giản như thế này ở Houston). Các không gian công cộng được bố trí xung quanh sân ngoài trời với những cây xanh tạo bóng râm mát, đây được xem là phần quan trọng nhất của ngôi nhà, bởi nó có thể giúp thông gió tự nhiên thông qua các lỗ rộng từ sàn đến gần trần nhất. Mặc dù có một lối đi hẹp bên trong dọc theo một bên nhưng đó lại là sự kết nối liền mạch chính giữa các phòng. Có thể khẳng định, vào thời điểm đó, đây là một ý tưởng kiến ​​trúc cấp tiến.

kienviet The Chase Residence lich su dang sau mot trong nhung ngoi nha cap tien nhat texas 17
Thông qua các bản vẽ phối cảnh, mặt cắt và mặt bằng, Heymann và các sinh viên của ông đã tái hiện lại phiên bản đầu tiên của Chase Residence, đặc biệt chú trọng đến sự đổi mới của sân trong
The Chase Residence: Lịch sử đằng sau một trong những ngôi nhà cấp tiến nhất Texas
Sân trong của ngôi nhà

Sau đó, từ những năm 1950, các KTS tiến bộ khác đã bắt đầu thử nghiệm đưa ánh sáng vào các phòng chức năng hoặc có thêm những khu vườn bao quanh nhà, một số ít cũng đã thử áp dụng lối kiến trúc như Chase đã xây dựng nên nhà của ông. Lối xây dựng mới đã làm cho những ngôi nhà nhỏ có cảm giác rộng hơn và nó có thể mở rộng phạm vi hoạt động.

Theo KTS kiêm nhà văn ở Houston – Ben Koush nhận định, trước Chase chỉ có 2 ngôi nhà hiện đại ở Houston đã sử dụng kiểu tổ chức sân trung tâm. Đó là nhà Nhà Nina Cullinan, được thiết kế bởi Cowell & Neuhaus (hoàn thành vào năm 1953) và Ngôi nhà Diễu hành (hoàn thành năm 1955) được thiết kế bởi Burdette Keeland. Nhưng, trong những ngôi nhà này, sân chỉ được quây bằng các phòng ở ba phía. Hơn nữa, tòa được hình dung như một tiền sảnh của các phòng công cộng nhiều hơn là không gian mở.

The Chase Residence: Lịch sử đằng sau một trong những ngôi nhà cấp tiến nhất Texas
So sánh sơ đồ mặt bằng giữa một trong những ngôi nhà ở sân trong đầu tiên của nhà phát triển Joseph Eichler (trái) và ngôi nhà cùng thời của Chase (phải)

Với kiểu thiết kế sân xã hội bao quanh bốn phía như trong thiết kế của Chase thì lần đầu tiên xuất hiện là trong kiến ​​trúc hiện đại của Mỹ ở California vào đầu những năm 1950. Đó thực sự là một cải tiến lớn đối với những ngôi nhà nhỏ gọn mà nhà phát triển Joseph Eichler đã bắt đầu xây dựng ở Vùng Vịnh. Theo đó, Eichler đã đặc biệt làm việc với các KTS Anshen và Allen, và cuối cùng đã tìm cách để có các lợi thế chức năng của kiến ​​trúc hiện đại có sẵn và giá cả phải chăng phù hợp với các gia đình trung lưu trẻ – đây cũng là một trong những mục tiêu được Chase chia sẻ. Sân vườn trong nhà đầu tiên của Anshen và Allen cùng với Eichler là dự án kế hoạch số 37 của họ từ năm 1951, tiếp theo là các ngôi nhà E-5 và E-8. Eichler cũng đã thử nghiệm với các sân ba mặt khác, mở ra đường phố, các công trình như vậy đã xuất hiện trong suốt giữa những năm 50.

Theo phân tích, chắc chắn Chase có thể đã biết về những thiết kế này từ các bài giới thiệu công trình, bởi bạn có thể so sánh kế hoạch Chase Residence với kế hoạch E-11 (năm 1957) của Anshen và Allen –  kế hoạch đầu tiên trong số những ngôi nhà có sân trong của Eichler. Thoạt đầu, hai bức vẽ có vẻ giống nhau như đúc. Tuy nhiên, sự thực thì nó có sự khác biệt mà chỉ những người hiểu biết sâu về kiến trúc mới nhận ra được. Đối với Eichler,  trong bất kỳ ngôi nhà nào bao gồm công trình ban và hai ngôi nhà ở Houston được đề cập ở trên, bạn sẽ luôn vào bằng sân trước, đi ngang qua nó để đến cửa vào bên trong. Hầu hết các phòng nằm trong không gian mở trong thiết kế của Eichler là không gian dịch vụ hoặc phòng riêng: những khoảng sân này chủ yếu đóng vai trò là giếng lấy sáng, được Eichler coi là không gian gia đình quan trọng ở California.

Còn sân trong Chase Residence cung cấp ánh sáng ban ngày, nhưng nó không phải là một ngưỡng cửa. Đó là nơi điểm thu hút quan trọng mà sau khi bước vào bên trong (qua cửa trước mờ đục) mới được chiêm ngưỡng; sau đó bao gồm các phòng riêng, phần mở rộng của tất cả các phòng công cộng xung quanh nó và một giếng trời. Theo Drucie, mục đích chính của công trình là một không gian vui chơi an toàn cho các con trai của bà, bọn trẻ có thể đạp xe xung quanh khu vườn hay ao cá một cách vui vẻ. Ban đầu Drucie không nghĩ rằng căn phòng lớn bên ngoài sẽ phục vụ cho các cuộc gặp gỡ xã hội, nơi cô và John cùng tham gia giao lưu cùng mới mọi người trong khu, nhưng sau đó đã được tổ chức với tần suất ngày càng tăng. 

Và dần, Drucie nhận thấy du khách bị thu hút đến sân trong, cô bắt đầu có những kế hoạch cho ngôi nhà của mình. Có lần bà đã dành hẳn một tuần để chuẩn bị cho một bữa tiệc lớn được tổ chức tại đây. Sau này, vào giữa những năm 1960, Eichler bắt đầu có những thiết kế nhà với những khoảng sân tương tự như Chases.

Lúc ấy, Chases liên tục trồng cây xanh trong và xung quanh nhà, thực sự lúc đó rất khó để mọi người hình dung ra được chính xác những gì ông ấy dự định làm cho cảnh quan của ngôi nhà. Thuật ngữ “thiên đường” bắt nguồn từ tiếng Ba Tư để chỉ khu vườn có tường bao quanh và đó là từ mà các thành viên trong gia đình Chase mô tả khoảng sân bởi nó luôn xanh tươi và vàng rực ánh nắng. Cả Drucie và Anthony đều thẳng thắn bày tỏ sự thích thú của họ đối với sự sang trọng và đơn giản của ngôi nhà Chase.

Nhưng đến năm 1960, khi Saundria được sinh ra, không gian ngôi nhà trở nên chật chội hơn hẳn, vì vậy mà Chases đã quyết định mở rộng không gian lớn hơn. Năm 1968, ông bắt tay cải tạo lại ngôi nhà biến sân trong thành một căn phòng lớn. Tuy nhiên, những ký ức về kết cấu sân trong ban đầu luôn là những hình ảnh khó có thể phai mờ trong tâm trí của các thành viên gia đình Chases. Drucie nói rằng, cuối đời John còn muốn xây cho họ một ngôi nhà khác ở nơi khác ở Houston. Dĩ nhiên bà không ngạc nhiên trước mong muốn của Chases, bởi bà hiểu Chases muốn xây dựng lại ngôi nhà đầu tiên của họ, với sân trong như trước đây và tất nhiên là ở một nơi khác ở Houston.

The Chase Residence: Lịch sử đằng sau một trong những ngôi nhà cấp tiến nhất Texas
Vào năm 1968, Chase đã thay đổi đáng kể ngôi nhà, bổ sung tầng thứ 2
The Chase Residence: Lịch sử đằng sau một trong những ngôi nhà cấp tiến nhất Texas
Sơ đồ tầng trệt (trái) và sơ đồ tầng hai (phải), năm 1968
The Chase Residence: Lịch sử đằng sau một trong những ngôi nhà cấp tiến nhất Texas
Ngôi nhà vẫn duy trì chức năng của sân trong như không gian tụ họp của gia đình
The Chase Residence: Lịch sử đằng sau một trong những ngôi nhà cấp tiến nhất Texas
Với việc thêm 1 cầu thang ở sân trong, mục đích ban đầu về việc để từng phòng hướng đến sân trong vẫn được giữ lại

Archdaily đã hỏi Drucie động lực nào khiến Chase thiết kế ra sân trong như vậy và Drucie đã trả lời rằng cả bà và Chase đều ủng hộ tính thực tế của nó: Một nơi an toàn cho trẻ em vui chơi. Họ đã cố gắng cùng nhau xây dựng một gia đình thành đạt. John đã tìm cách phát triển thành công công ty kiến trúc của mình mặc dù đây là một cực kỳ khó khăn đối với KTS da đen và làm việc ở miền Nam nước Mỹ. Nhưng sự cố gắng của họ đã phá vỡ những điều cũ kỹ, mở ra một chương mới cho lối kiến trúc cấp tiến hơn.

The Chase Residence: Lịch sử đằng sau một trong những ngôi nhà cấp tiến nhất Texas
Các chi tiết kiến ​​trúc mới như khối vuông, các khối trang trí bằng ván lợp bằng gỗ, đã chuyển đặc điểm của ngôi nhà khỏi ảnh hưởng của Mies van der Rohe và hướng tới phong cách của Frank Lloyd Wright
The Chase Residence: Lịch sử đằng sau một trong những ngôi nhà cấp tiến nhất Texas
Ảnh chụp căn nhà vào năm 2019

Qua đây có thể thấy, ngôi nhà có sân trong thực sự là một công trình có ý nghĩa rất lớn đối với Chase. Và cũng có lẽ ông bị thôi thúc bởi một trực giác mà giống như KTS cảnh quan vĩ đại Ian McHarg đã từng nói rõ trong một bài báo năm 1957 cho Architectural Record về lời hứa của những ngôi nhà trong sân đô thị: “Trong toad án, cá nhân có quyền tự do thể hiện cá nhân mà không thể cản trở công chúng”.

Dịch: H.N | Nguồn: Archdaily

XEM THÊM:

Bình luận từ Facebook
BÀI VIẾT LIÊN QUAN
12 head
Nara, Cố đô cổ kính và duyên dáng

Nara (奈良市, Nara-shi), là thủ phủ của tỉnh Nara, thuộc vùng Kansai, gần Kyoto. Theo thống kê năm 2003, thành Read more

36 head
Phỏng vấn Koen Olthius của WaterStudio.nl

Kiến trúc sư Koen Olthuis của Waterstudio.nl được Inhabitat đánh giá là kiến trúc sư ngoại lệ, người đi mở Read more

47 head
Để có dòng sông đẹp chảy qua thành phố

Mỗi đô thị lớn trên thế giới thường nổi tiếng với một dòng sông, và thước đo cho sự phát Read more

58 head
Vật liệu trồng cỏ sân để xe

Bạn đã bao giờ muốn trồng cỏ ở khu vực cua xe ô tô vào nhà, nhưng bạn lại không Read more

79 head
Quần thể khu nghỉ Vạn Lý Trường Thành (Phần 1)

Quần thể khu nghỉ Vạn Lý Trường Thành (Commune by the Great Wall) là một dự án khác thường: một Read more

83 head
Quần thể khu nghỉ Vạn Lý Trường Thành (Phần 2)

Trong lần đầu tiên đến thăm vị trí xây dựng công trình KTS. Shigeru Ban đã rất quan tâm đến Read more