Liệu có mối quan hệ nào giữa máy móc và những bản thiết kế sáng tạo hay không? Đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào trong kiến trúc có tạo ra những sản phẩm thiếu cảm xúc? Đã có nhiều cuộc thảo luận đặt ra về mối liên quan quan này. Vậy chính xác thì “trí tuệ nhân tạo” là gì và chúng thực sự có khả năng thiết kế?

Khi máy móc sử dụng trong thiết kế: Trí tuệ nhân tạo và tương lai của thẩm mỹ
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực

Trí tuệ nhân tạo (artificial intelligence) đã xuất hiện trên thế giới từ thập niên 50 – 60, tuy nhiên chỉ đến thời kỳ bùng nổ công nghệ thông tin ở kỷ nguyên 4.0, vai trò của chúng mới được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. AI “dạy” máy tính thực hiện một loạt các nhiệm vụ và hoạt động nhận thức, tương tự như tâm trí con người, từ đó tạo ra cơn sốt công nghệ, đặt viên gạch đầu tiên cho kỷ nguyên máy móc, từng bước thay thế con người.

Nửa thế kỷ trôi qua, AI đang định hình các lựa chọn thẩm mỹ của chúng ta, trong đó có những thuật toán đề xuất gợi ý liên quan với những gì chúng ta nên xem, đọc và nghe, thậm chí giúp đưa ra quyết định hành động. 

Khi máy móc sử dụng trong thiết kế: Trí tuệ nhân tạo và tương lai của thẩm mỹ
AI đã “mang đến cho chúng ta những lựa chọn để tự động hóa các lựa chọn thẩm mỹ”

Như nhà giáo dục và lý thuyết Lev Manovich giải thích: “Máy tính thực hiện những hoạt động vô cùng thông minh. Bàn phím thông minh tự động đưa ra gợi ý từ mà bạn muốn gõ. Điện thoại cũng có thể giám sát việc sử dụng các ứng dụng và điều chỉnh công việc để tiết kiệm pin. Ứng dụng bản đồ tự động tính toán tuyến đường nhanh nhất, hiển thị được mật độ giao thông khu vực. Có hàng nghìn thao tác thông minh trên máy tính, điện thoại và các bộ phận khác của vũ trụ thông tin”. Nhìn rộng hơn, sẽ rất hữu ích nếu trí tuệ nhân tạo cũng có thể cảm nhận, sáng tạo, phê bình cái đẹp.

Ngoài những ứng dụng trong đời sống thực tiễn, AI còn định hình nên sự sáng tạo văn hóa cả trong nghệ thuật, âm nhạc, thơ ca và cả lối sống. Manovich cho rằng, AI đã “mang đến cho chúng ta những lựa chọn để tự động hóa các lựa chọn thẩm mỹ thông qua các hệ thống gợi ý cũng như hỗ trợ trong một số lĩnh vực sản xuất thẩm mỹ như nhiếp ảnh, tự động hóa trải nghiệm như quảng cáo”.

Khi máy móc sử dụng trong thiết kế: Trí tuệ nhân tạo và tương lai của thẩm mỹ
Việc sử dụng AI hỗ trợ thiết kế thời trang, biểu tượng, âm nhạc, quảng cáo truyền hình và các tác phẩm trong lĩnh vực văn hóa khác đã và đang phát triển

“Việc sử dụng AI hỗ trợ thiết kế thời trang, biểu tượng, âm nhạc, quảng cáo truyền hình và các tác phẩm trong lĩnh vực văn hóa khác đã và đang phát triển”. Tuy nhiên,  dựa trên các ý tưởng và phương tiện do trí tuệ nhân tạo tạo ra, con người vẫn thường đưa ra quyết định cuối cùng. Và cuộc tranh luận giữa con người và robot vẫn diễn ra chưa hồi kết.

Theo The Economist, 47% công việc do con người thực hiện sẽ được thay thế bởi robot vào năm 2037, ngay cả công việc truyền thống gắn liền với giáo dục đại học. Các hội nghị Diễn đàn Kinh tế Thế giới ước tính, giữa năm 2015-2020, có đến 7,1 triệu người phải mất việc do sự thay thế này, là “trí tuệ nhân tạo robot, công nghệ nano và các yếu tố kinh tế xã hội khác thay thế nhu cầu về lao động của con người”.

Trí tuệ nhân tạo cũng đồng thời thay đổi cách thức thực hành kiến trúc, dù chúng ta có tin hay không. Khi AI đạt được những tiến bộ nhanh chóng, các kiến trúc sư có thể khám phá được tương lai của thẩm mỹ và cách chúng ta cải thiện quy trình thiết kế.

Trong một báo cáo công nghệ về trí tuệ nhân tạo, Building Design + Construction đã chỉ ra cách ARUP (một hãng dịch vụ chuyên nghiệp đa quốc gia cung cấp dịch vụ thiết kế, kỹ thuật và tư vấn để xây dựng môi trường) áp dụng mạng nơ ron vào thiết kế đường ray hạng nhẹ và giảm 90% số lượng xung đột tiện ích, tiết kiệm gần 800 giờ kỹ thuật. Tương tự như vậy, các lĩnh vực nghiên cứu địa điểm và xã hội sử dụng trí tuệ nhân tạo đã được bao phủ rộng khắp. Tuy chưa nắm rõ các con số thống kê hiệu quả của AI trong kiến trúc nhưng có thể khẳng định quy trình do máy móc điều khiển có thể cải thiện đáng kể hiệu quả của việc xây dựng và vận hành, chẳng hạn như bằng cách tăng hiệu suất năng lượng, tiết kiệm thời gian và chi phí chế tạo. Ứng dụng mạng nơ ron của ARUP đã mở rộng cho ý tưởng quyết định thiết kế. Nhưng vấn đề đặt ra, liệu AI có một tính thẩm mỹ và phong cách riêng?

Khi máy móc sử dụng trong thiết kế: Trí tuệ nhân tạo và tương lai của thẩm mỹ
Trí tuệ nhân tạo cũng đang tác động đến việc thay đổi cách thức thực hành kiến trúc

Giải quyết câu hỏi này, kiến trúc sư Stanislas Chailou cùng cộng sự tại Fulbright đã xây dựng dự án ở Harvard, sử dụng công nghệ máy học để khám phá tương lai của thiết kế chung, về xu hướng và cả phong cách kiến trúc. Trong nghiên cứu về khả năng tích hợp của AI trong thực tiễn kiến trúc, Chailoi đã xây dựng toàn bộ phương pháp thế hệ bằng cách sử dụng Mạng thần kinh đối phương chung (GAN). Kết quả cho thấy, thông qua việc học phong cách kiến trúc cùng công việc minh họa của chính tác giả, AI đã có tác động sâu sắc đến phong cách đối với thành phần của sơ đồ mặt bằng.

Như Chailou tổng kết lại, phong cách kiến trúc mang cơ chế không gian tiềm ẩn và có những hệ quả về không gian đối với việc lựa chọn một phong cách nhất định so với phong cách khác. Theo cách ông nói, phong cách không phải phụ kiện phụ trợ, là vẻ bề ngoài hay trang trí mà nó là cốt lõi của thành phần.

Trí tuệ nhân tạo và máy móc ngày càng trở nên quan trong khi định hình tương lai. Nếu máy móc có thể hiểu được và tạo sức ảnh hưởng đến nhận thức của chúng ta về cái đẹp thì chúng ta nên khai thác tối đa công cụ này trong quá trình thiết kế.

Khi máy móc sử dụng trong thiết kế: Trí tuệ nhân tạo và tương lai của thẩm mỹ
“Nếu máy móc có thể tạo sức ảnh hưởng đến nhận thức của chúng ta về cái đẹp thì chúng ta nên khai thác tối đa công cụ này trong quá trình thiết kế”

Kiến trúc sư và nhà nghiên cứu Valentin Soana từng tuyên bố, kỹ thuật số trong thiết kế kiến trúc cho phép các hệ thống mới, nơi các quy trình kiến trúc có thể xuất hiện thông qua “sự hợp tác chặt chẽ giữa con người và máy móc, nơi công nghệ được sử dụng để mở rộng khả năng và tăng cường quy trình thiết kế xây dựng”. Khi máy móc học cách thiết kế, chúng ta nên kết hợp với AI để làm phong phú thêm các hoạt động thực hành thông qua ý tưởng và thẩm mỹ sáng tạo. Ngoài việc tăng năng suất, chúng ta có thể suy nghĩ lại về cách chúng ta sống và cả cách định hình môi trường xây dựng.

Dịch Vũ Hương | Nguồn: Archdaily

XEM THÊM:

Bình luận từ Facebook