Frank Lloyd Wright là một trong những vị KTS huyền thoại với di sản thiết kế khổng lồ qua quá trình miệt mài lao động và cống hiến. Ông đã để lại cho nhân loại hơn 500 công trình được xây dựng, hơn 1000 thiết kế ý tưởng và hàng loạt người vẫn luôn dựa theo tôn chỉ ông đặt ra. Frank Lloyd Wright cũng được coi là KTS nổi tiếng bậc nhất, người góp phần phát triển phong cách đầu tiên của kiến trúc Mỹ – phong cách Prairie.

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright

Mẹ của Wright tin rằng, ông là “người được chọn” để xây dựng những điều không thể tin được. Ngay từ khi vị KTS người Mỹ còn nhỏ, đích thân bà đã trang trí phòng cho cậu con trai bằng hàng loạt các bản vẽ kiến trúc và luôn dành tặng những món đồ chơi hình học cho Wright để cậu có thể phát triển khả năng tư duy, tưởng tượng. Wright luôn đón nhận những món đồ chơi này và những dự đoán nghề nghiệp đầu tiên của bà ở thời điểm đó cho rằng, Wright sẽ trở thành một kiến trúc sư khi ông hào hứng giới thiệu về các bản thiết kế.

“Trong vài năm đầu đời ở trường mẫu giáo, tôi đã chơi không biết chán với những khối lập phương, khối cầu và các hình tam giác. Chính những hình dạng cơ bản này là bí mật của các hiệu ứng đã từng có trong kiến trúc của thế giới. Những khối gỗ phong phú từ gỗ mịn này đều nằm trong tay tôi cho đến tận hôm nay”, Wright chia sẻ về những kỷ niệm khi nhỏ, định hình cho công việc thiết kế của ông sau này.  

Wright từng làm việc dưới quyền kiến ​​trúc sư nổi tiếng Louis Sullivan trước khi rời đi để theo đuổi đam mê. Ông đã nhanh chóng biến đổi cảnh quan của kiến ​​trúc khu dân cư Mỹ và tạo dựng tên tuổi cho mình. Trong suốt gần bảy thập kỷ hành nghề, ông đã xây dựng trên nhiều quy mô kiến ​​trúc. Wright thậm chí đã hoàn thành một số năm công việc tốt nhất của mình sau khi nhiều người cho rằng ông đã kiệt sức và sắp nghỉ hưu. Dự án đầu tiên trong số những dự án gây sốc này là Fallingwater, thường được coi là kiệt tác của ông. Tiếp đó là Bảo tàng Solomon R. Guggenheim.

Cho đến ngày nay, thế giới vẫn ghi nhận những “trái ngọt” của Wright, là một trong những công trình kiến trúc tốt nhất trong nước. Dưới đây là 10 công trình tiêu biểu của cố KTS thiên tài cũng như tầm quan trọng của chúng đối với kiến trúc.

1. Unity Temple

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
Đền Unity ở Park, Illinois (Ảnh: Kho ảnh từ Juan Ignacio Kinder / Shutterstock)

Đền Unity là một trong những công trình kiến ​​trúc quan trọng nhất trong di sản của KTS người Mỹ. Đôi khi nó được gọi là “tòa nhà hiện đại đầu tiên trên thế giới”. Đây được coi là hiện thân của nhiều ý tưởng đã trở thành chủ đạo trong các phong trào chủ nghĩa hiện đại thống trị thế giới kiến ​​trúc và thiết kế trong thế kỷ 20.

Vật chất đóng một vai trò quan trọng trong danh tiếng chủ nghĩa hiện đại của Unity Temple. Một phần từ ngân sách dự án rất hạn chế, Wright đã chọn sử dụng rộng rãi bê tông cốt thép trong toàn bộ dự án. Địa điểm này cũng là động lực cho thiết kế vì vị trí góc phố và con phố đông đúc tạo nên một thách thức chống lại sự ồn ào, náo nhiệt. Wright đã giải quyết vấn đề với những bức tường bê tông nặng, ít có khe hở. Thay vào đó, ánh sáng lọt vào qua trần kính màu hình vuông.

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
Đền Unity ở Park, Illinois (Ảnh: Nagel Photography / Shutterstock)

Cũng cần lưu ý rằng Unity Temple thể hiện một chủ đề chung cho kiến ​​trúc của Wright. Từ công trình này, ông nhận ra mỗi tòa nhà nói riêng nên tập trung nhiều hơn vào không gian bên trong hay thể tích, hơn là các bức tường. Thiết kế của ông đã cẩn thận vận dụng khối lượng bên trong, là kết quả của việc nghiên cứu kỹ lưỡng các bức tường và các chi tiết nội thất nhỏ hơn.

2. Frederick C. Robie House

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
Nhà Robie ở Chicago, Illinois (Ảnh: EQRoy / Shutterstock)

Robie House là ví dụ hoàn hảo về phong cách Prairie của Wright. Ngôi nhà này đánh dấu phong cách kiến ​​trúc Mỹ đầu tiên theo kiểu Prairie – lấy cảm hứng từ phong cảnh và văn hóa miền Trung Tây của Hoa Kỳ. Những ngôi nhà này cũng theo ý tưởng của người Đức về Gesamtkunstwerk, hay còn gọi là “tác phẩm nghệ thuật tổng thể”. Trong kiến ​​trúc, một tác phẩm nghệ thuật tổng thể có nghĩa là thiết kế xuyên suốt tòa nhà, từ đồ nội thất, ánh sáng, hàng dệt may và mọi phần nội thất có thể tưởng tượng được.

Giống như nhiều tòa nhà khác xác định phong cách chủ nghĩa hiện đại — bao gồm cả Chủ nghĩa hiện đại giữa thế kỷ của Hoa Kỳ — Robie House củng cố tính ngang bằng bằng cách dịch chuyển các mặt phẳng nằm ngang. Ban công, sân thượng và những bức tường kính lớn nằm ngang làm mờ ranh giới giữa nội và ngoại thất. Không gian nội thất của ông tập trung xung quanh một ống khói, thường tượng trưng cho trái tim của ngôi nhà. Phần lớn không gian bên trong được tổ chức theo một lối mở và có những đồ đạc, vật dụng hoàn thiện chi tiết do chính Wright thiết kế.

3. Taliesin

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
Taliesin ở Spring Green, Wisconsin (Ảnh: Juli Hansen / Shutterstock)

Taliesin là nhà, xưởng vẽ và trường học của Frank Lloyd Wright, tọa lạc trên khu đất rộng 800 mẫu Anh ở Spring Green, Wisconsin, bao gồm nhiều tòa nhà do Wright thiết kế. Nơi đây hoạt động như một trung tâm thử nghiệm cho các ý tưởng kiến ​​trúc của ông và là nơi để học trò của ông học hỏi các phương pháp thực hành.

Khi nhắc đến Taliesin, Wright chia sẻ: “Tôi muốn sống nếu tôi có một cuộc sống khác thường. Tôi đã đến ngọn đồi này ở trong thung lũng như ông tôi trước khi tôi quay sang Mỹ — như một niềm hy vọng và một thiên đường”.

4. A.D. German Warehouse

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
Nhà kho của Đức ở Richland, Wisconsin (Ảnh: MaxyM / Shutterstock)

Albert Delvino German Warehouse, hay AD German Warehouse là một nhà kho Hồi sinh của người Maya ở Trung tâm Richland, Wisconsin. Nó được xây dựng vào năm 1921 nhằm lưu trữ hàng hóa, nhưng cũng được thiết kế để bao gồm nhà hàng, không gian bán lẻ, cửa hàng quà tặng và thậm chí là một phòng trưng bày nghệ thuật. Nhà kho sau đó thậm chí còn bao gồm một bảo tàng theo chủ đề Frank Lloyd Wright. Tòa nhà vẫn có sẵn cho các chuyến tham quan công cộng theo lịch hẹn.

5. Hollyhock House

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
Ngôi nhà Hollyhock ở Los Angeles, California (Ảnh: trekandshoot / Shutterstock)

Ngôi nhà của Wright cho Louise Aline Barnsdall (1882-1946) là ngôi nhà đầu tiên trong số mười ngôi nhà mà kiến ​​trúc sư người Chicago cuối cùng xây dựng ở khu vực Los Angeles. Được xây dựng vào năm 1921, Nhà Barnsdall (còn được gọi là Nhà Hollyhock) là minh chứng cho những thay đổi quan trọng trong quá trình phát triển các thiết kế của Wright và cuối cùng là thiết kế nhà của Mỹ. Đó là một ví dụ tuyệt vời về kiến ​​trúc Hồi sinh Maya của Wright. Đặc điểm của phong cách này bao gồm các bức tường bên ngoài nghiêng về phía sau năm độ và các đồ trang trí bằng kính và bê tông của người Maya. Các chi tiết lấy cảm hứng từ người Maya thường là sự trừu tượng của cây thục quỳ, loài hoa yêu thích của khách hàng.

Wright không thể giám sát nhiều việc xây dựng ngôi nhà này vì ông đã dành phần lớn thời gian ở Nhật Bản để thiết kế tòa nhà tiếp theo trong danh sách này: Khách sạn Hoàng gia Tokyo.

6. Khách sạn Imperial Tokyo

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
Khách sạn Tokyo Imperial ở Inuyama, Nhật Bản (Ảnh: Alon Adika / Shutterstock)

Wright đã thiết kế hai tòa nhà như một phần của sự phát triển Khách sạn Hoàng gia Tokyo. Những tòa nhà này được biết đến nhiều nhất trong các dự án của ông ở Nhật Bản và được thiết kế theo phong cách Phục hưng của người Maya, dẫn đến những tòa tháp hình kim tự tháp với trang trí theo cách của người Maya. Tòa nhà tạo nên sự hoành tráng nhờ vật liệu từ bê tông và đá.

Tuy nhiên, công việc của ông tại đây gặp phải nhiều vấn đề, bao gồm cả ảnh hưởng từ những trận động đất. Cuối cùng phần lớn công trình đã bị dỡ bỏ. Phần dễ nhận biết nhất còn sót lại là tiền sảnh đối xứng và vẫn còn hồ bơi phản chiếu. Nó được tháo rời và xây dựng lại tại Meji-mura – một bảo tàng kiến ​​trúc ngoài trời gần Nagoya.

7. Taliesin West

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
Taliesin West ở Scottsdale, Arizona (Ảnh: Kho ảnh từ Yevgen Fedorenko / Shutterstock)

Taliesin West nằm ở Scottsdale, Arizona và là trường học và cư trú bán thời gian của Wright. Kết nối với cảnh quan sa mạc, công trình này còn là được coi là phòng thí nghiệm của Wright cùng các sinh viên thử nghiệm ý tưởng kiến trúc và là một trong số những tác phẩm được yêu thích nhất của ông.

8. Fallingwwater

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
Fallingwater ở Mill Run, Pennsylvania (Ảnh: Jim Packett / Shutterstock)

Fallingwater là một trong những tòa nhà nổi bật trong phong cách của Wright. Vị trí của nó trong lịch sử vượt ra ngoài kiến ​​trúc và các mô tả về cấu trúc nổi tiếng có thể được nhìn thấy trong phim ảnh, truyền hình và thậm chí cả trò chơi điện tử. Đây là một trong những tòa nhà quan trọng nhất trong lịch sử kiến ​​trúc Hoa Kỳ và được Tạp chí Time coi là “công trình đẹp nhất” của Wright.

Vậy tại sao tòa nhà này lại được coi là một kiệt tác như vậy và tại sao nó lại khác biệt với hàng trăm ngôi nhà khác mà kiến ​​trúc sư đã thiết kế? Câu trả lời là bởi vì nó dường như hoàn thiện những ý tưởng đã xác định tất cả các công việc của Wright. Ông tin rằng kiến ​​trúc nên nâng cao mối quan hệ của con người với thiên nhiên, phải làm mờ ranh giới giữa không gian bên trong và bên ngoài, tái tạo các dạng chuyển dịch tự nhiên của thế giới tự nhiên, bắt chước các vật liệu và màu sắc của nó, và hòa quyện một cách liền mạch với cảnh quan thiên nhiên.

Fallingwater thiết kế dành cho gia đình Kauffmann từ năm 1937 đến năm 1939 và là minh chứng cho việc “gừng càng già càng cay”. Ông vẫn đóng vai trò nhất định trong kiến trúc hiện đại của Mỹ. Đừng trước yêu cầu một ngôi nhà nghỉ ngơi mỗi dịp cuối tuần với tầm nhìn ra thác nước, Wright quyết định biến Fallingwater thành một phần tiếp theo của ngôi nhà và thiết kế cấu trúc đúc hẫng ấn tượng.

Ngay sau khi gia đình giao tài sản cho Western Pennsylvania Conservancy vào năm 1963, Fallingwater đã trở thành một bảo tàng và vẫn còn thu hút du khách cho đến ngày nay.

9. Bảo tàng Solomon R. Guggenheim

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
Bảo tàng Solomon R. Guggenheim ở Thành phố New York, New York (Ảnh: Tinnaporn Sathapornnanont / Shutterstock)

Bảo tàng Guggenheim là một trong những tác phẩm nổi tiếng Frank Lloyd Wright. Đây cũng là một trong những công trình lớn cuối cùng mà ông thiết kế trước khi qua đời và là một trong những công trình gây tranh cãi nhất. Wright qua đời sáu tháng trước khi Guggenheim chính thức mở cửa vào năm 1959.

Tòa nhà là một trong những dự án nổi tiếng nhất của Wright vì nó khác thường cả về hình thức và độc đáo về vị trí và mục đích của nó. Đây là một hình thức khó có thể xảy ra đối với Thành phố New York bởi đối mặt với một thành phố dựa trên mạng lưới nghiêm ngặt như vậy, Wright đã chọn thiết kế một bảo tàng theo đường xoắn ốc và uốn lượn một cách hữu cơ. Tính tương phản giữa sự cứng nhắc của New York và sự uyển chuyển của Guggenheim trở thành một trong những yếu tố biểu tượng của bảo tàng.

Các đường cong hoạt động như một khoảng dốc cho phép du khách đi vòng quanh bảo tàng và từ từ tiến lên đỉnh của tòa nhà. Điểm lồi lõm “bất thường ở thời điểm ấy” chính là vấn đề gây tranh cãi mà Guggenheim phải đối mặt trong những năm đầu thành lập. Các tác phẩm của các nghệ sĩ sẽ không được treo ngay ngắn và tâm điểm không còn tập trung vào các tác phẩm ấy nữa, thay vào đó là sự lên xuống đầy uốn lượn này. Vì hai lý do này mà đã có 21 nghệ sĩ gửi thư phản đối rằng những tác phẩm của họ không được trưng bày đầy đủ.

Guggenheim đã mở ra những câu hỏi phổ biến trong kiến ​​trúc bảo tàng. Tòa nhà có nên hoạt động như một tác phẩm nghệ thuật, hay điều này làm sao lạc khỏi những tác phẩm mà nó được thiết kế để trưng bày? Nhiều nhà phê bình cho rằng bảo tàng đã thất bại. Tuy nhiên, nhiều người khác ngày nay đánh giá cao Guggenheim như một tòa nhà sáng tạo thể hiện sự khéo léo của Wright và phong cách cá nhân của ông.

10. Thính phòng tưởng niệm Grady Gammage

Điểm lại 10 công trình mang tính lịch sử của KTS huyền thoại Frank Lloyd Wright
Thính phòng tưởng niệm Grady Gammage ở Tempe, Arizona (Ảnh: TRAVELVIEW / Shutterstock)

Grady Gammage Memorial Auditorium là một trong những dự án cuối cùng được thiết kế bởi Frank Lloyd Wright trước khi ông qua đời vào năm 1959. Đây là cơ hội của Wright để tái tạo nhà hát opera ông thiết kế cho Baghdad, Iraq. Tuy nhiên dự án không được trao đến tay chủ nhân khi vua Faisal II đã bị ám sát. Wright quyết định điều chỉnh dự án giấy này cho khán phòng. Thính phòng tưởng niệm Gammage có cùng các cột bê tông mỏng và các vòng tròn lồng vào nhau. Wright đã qua đời trong quá trình xây dựng dự án và tòa nhà sau đó được hoàn thành bởi học trò của ông, William Wesley Peters.

Biên dịch | Vũ Hương (Nguồn: mymodernmet)

XEM THÊM:

Bình luận từ Facebook