Zaha Hadid, người được mệnh danh là “Nữ hoàng của những đường cong”, bà đã phát triển phong cách kiến trúc biểu cảm đặc biệt, nổi bật với hình khối điêu khắc và nội thất uốn cong. Mặc dù thường sử dụng bê tông, thép và kính làm chất liệu chính nhưng cách xử lý ánh sáng nhuần nhuyễn của nữ KTS người Anh gốc Iraq đã biến hóa nên những công trình sống động, khác lạ so với phần còn lại của thế giới.

Thay vì chiếu sáng nội thất bằng các thiết bị đèn treo hoặc gắn tường, làm phá vỡ đi tính linh hoạt của không gian thì Hadid lựa chọn ánh sáng âm tường là chủ đạo. Bà đã tích hợp những thiết bị ẩn này một cách liền mạch trong thiết kế, sử dụng kiến trúc để tạo ra đường cong và cảm giác chuyển động.

Hãy cùng khám phá một số thiết kế sử dụng ánh sáng âm trần bậc thầy mà Hadid đã ứng dụng thành công dưới đây.

Bảo tàng Maxxi, Rome, Ý

Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần
Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần
Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần

Maxxi là bảo tàng đương đại, nơi dành riêng cho nghệ thuật của thế kỷ 21, được đặt tại một trong những thành phố có bề dày lịch sử bậc nhất thế giới. Zaha Hadid Architects coi đây là cơ hội để thử nghiệm khái niệm “tính linh hoạt”, tạo ra tòa nhà năng động có đường nét hoàn toàn trái ngược với chủ nghĩa cổ điển tĩnh lặng của thành phố.

Ánh sáng bên trong chính là công cụ nhấn mạnh khái niệm này. Tất cả các đồ đạc nhân tạo đều được lắp đặt bằng các tấm soffit, dầm và các yếu tố kiến trúc khác, biến chúng trở thành “vật mang ánh sáng”. Điều ngoạn mục nhất là mặt dưới của các cầu thang được trang bị các ống huỳnh quang đặt chìm sau tấm phim khuếch tán ánh sáng và kính acrylic. Từ bên dưới, những ánh sáng này chỉ dẫn cho du khách hướng về các phòng trưng bày. Từ trên cao, ánh sáng được tán xạ qua các sàn lát gạch khiến cầu thang trở nên “phi vật chất”.

Trung tâm Văn hóa Thanh niên Quốc tế Nam Kinh, Nam Kinh, Trung Quốc

Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần
Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần
Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần

Trung tâm Văn hóa Thanh niên Quốc tế Nam Kinh được xây dựng cho Thế vận hội Olympic Thanh niên 2014, là cơ sở lớn bao gồm trung tâm hội nghị, nhà hát, các phòng hội nghị, phòng ăn và không gian tổ chức sự kiện. Nội thất được thiết kế tạo cảm giác tràn đầy ‘năng lượng’ đang tan chảy, sử dụng ánh sáng để làm nổi bật chuyển động của con người trong không gian.

Các KTS đã kết hợp với GD-Lighting Design để sản xuất một loạt đèn LED âm trần, có thể tùy chỉnh thông qua mô hình tham số. Các không gian lưu thông được chiếu sáng bởi các tấm hình kim cương và các dải tuyến tính, hướng du khách đến các điểm chính. Trong phòng hòa nhạc, trần nhà được đục lỗ tròn hàng loạt với đường kính khác nhau, tạo nên các bản hòa tấu ánh sáng tựa như chòm sao.

Trung tâm Heydar Aliyev, Baku, Azerbaijan

Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần
Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần

Trung tâm Heydar Aliyev đặt mục tiêu trở thành trung tâm văn hóa của Baku, thành phố thủ đô của Azerbaijan. Phá vỡ đi kiến trúc hình hộp thống trị thời kỳ Xô Viết, dự án ba bên của trung tâm bao gồm bảo tàng, nhà hát và thư viện được tích hợp dưới mái nhà chảy kết hợp thành bảo tàng công cộng.

Bên trong, ý tưởng về sự linh hoạt được tiếp tục khi cả sàn, tường và trần nhà liên kết một cách liền mạch. Các khe ánh sáng cong được thiết kế với sự hợp tác của Maurice Brill Lighting Design (MBLD), chiếu sáng lên các bề mặt và nhấn mạnh tính liên tục. Như Aniket Gore, đối tác tại MBLD chia sẻ, “ánh sáng đáp ứng nhu cầu hình học thay đổi liên tục và thể hiện các đặc điểm giống như tác phẩm điêu khắc của tòa nhà”. Hiệu ứng này được thể hiện trọn vẹn nhờ các ống huỳnh quang được uốn cong tùy chỉnh, đặt chìm phía sau bộ khuếch tán linh hoạt.

Port House, Antwerp, Bỉ

Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần
Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần

Một phần xây dựng mới và một phần tái sử dụng thích ứng, tòa nhà chính quyền cảng mới ở Antwerp giống như con tàu thủy tinh của tương lại, được neo đậu phía trên trạm cứu hóa bằng gạch lịch sử. Các mặt tiền bao gồm cả kính trong suốt và kính tráng gương của tòa nhà tạo nên phản xạ kính vạn hoa, đồng thời cung cấp tầm nhìn ra bến cảng.

Bên trong, các dải đèn LED âm trần của Multiline dường như cắt xuyên qua trần nhà và vách ngăn, tạo nên góc cạnh cho kiến trúc. Do hình dạng bất cân xứng của phòng cùng các cột bên trong nghiêng, những chiếc đèn này phải thiết kế tùy chỉnh. Mỗi chiếc đều được trang bị trình điều khiển Tridonic, phát hiện ánh sáng ban ngày và tự động điều chỉnh độ sáng phù hợp.

Library and Learning Center, Vienna, Áo

Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần
Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần
Zaha Hadid Architects: Bậc thầy về ánh sáng âm trần

Thư viện và trung tâm tự học này nằm trong khuôn viên trường Đại học Kinh tế và Kinh doanh ở Vienna. Tòa nhà bao gồm thư viện và trung tâm nghiên cứu chính cũng như các văn phòng khoa và phòng hội thảo. Khu vực dành cho giảng viên và sinh viên được kết hợp với nhau thông qua một ‘hẻm núi’ rộng.

Không gian công cộng này được chiếu sáng bằng cửa sổ trần lớn, phân chia hai khu vực. Xung quanh, hệ thống đèn LED cong vừa cung cấp ánh sáng, vừa củng cố “bản chất đan xen” của tòa nhà. Các phòng làm việc của sinh viên và giá ngăn của thư viện đều gắn đèn âm trần, được bao quanh bằng các tấm bọc đen. Ánh sáng này ấm áp hơn so với đèn màu trắng mát.

Biên dịch | Vũ Hương (Nguồn: Architizer)

XEM THÊM: