Từ những công trình đô thị lớn cho đến những ngôi nhà dân cư ngày này đều có xu hướng đem chất liệu thảm thực vật thiên nhiên vào nhiều nhất có thể. Vậy, nếu ngay cả những con đường với hàng trăm nghìn phương tiện di chuyển cũng được thay thế bởi vật liệu thiên nhiên thì sẽ như trở nên như thế nào?

Thảm thực vật xanh thay thế nhựa đường: Liệu giấc mơ xây dựng một thành phố bền vững hơn có thành hiện thực?

Theo đánh giá của CPI (Một khuôn khổ giám sát của Liên Hợp Quốc về sự phát triển của các đô thị), sự thịnh vượng đô thị tính theo năm với các thông số như: năng suất, phát triển cơ sở hạ tầng, môi trường bền vững, chất lượng cuộc sống và công bằng/ hòa nhập xã hội. Dù cho mức độ đô thị lớn hơn hoặc nhỏ hơn, năm yếu tố trên đều được thể hiện trong mô hình đường phố của mọi thành phố trên thế giới. Có thể nhận thấy đường phố có rất nhiều chức năng. Đây là nơi di chuyển hoạt động của con người và hàng hóa, cũng là nơi cung cấp năng lượng, thông tin, thu gom chất thải, còn là nơi sinh sôi và phát triển của cây cối, thực vật, côn trùng, bóng râm giúp tránh bức xạ mặt trời, có băng ghế ngồi nghỉ ngơi, chào hỏi và nói chuyện với hàng xóm, một sân chơi hoặc rất nhiều lối đi tùy theo mục đích nơi bạn muốn đến,… Rất rất nhiều các hoạt động khác được diễn ra hàng ngày trên đường phố. Do đó, đây chính là không gian công cộng và là nơi sôi nổi nhất, có thể thể thức hiện nhiều chức năng và hoạt động cùng lúc.

Ở New York, cơ cấu đất giao thông có thể dày đặc như ở Manhattan (chiếm 36%) cho đến khu vực ngoại thành (dưới 10%). Theo thống kê, hầu hết các thành phố trong khối thịnh vượng đều có tỉ lệ đất được cấp cho đường phố cao, như: Washington DC (25%), Barcelona (33%), Toronto (29%),… Nhờ đó, các thành phố có thêm nhiều cơ hội hơn để thực hiện và nâng cao mức sống đô thị trở nên sôi nổi và hiện đại hơn. 

Thông thường, khi nghĩ về đường phố, chúng ta chỉ nhìn thấy những chiếc xe đang di chuyển hoặc đang đậu, bởi vốn dĩ đường phố chỉ chủ yếu thiết kế cho các phương tiện giao thông. Tuy nhiên, đó là chuyện của trước đây. Còn ngày nay, càng ngày càng có nhiều yếu tố khác đang dần thay đổi mô hình đường phố truyền thống. Nhìn vào thực tế, sự cải thiện của giao thông công cộng đang góp phần thay đổi từng chút một mô hình đường phố trong các đô thị lớn. Các lựa chọn của việc di chuyển mới như chia sẻ ô tô, xe tay ga, xe đạp điện và cả những hạn chế về lựa chọn di chuyển nhằm bảo vệ môi trường đã phần nào thay đổi nhận thức của chúng ta về ô tô cá nhân. Ngoài ra, ở hầu hết các trung tâm của thành phố lớn, đang có sự chuyển đổi dần dần từ người dân sở hữu ô tô sang chỉ thuê ô tô. Tình trạng này đã buộc các chủ đầu tư phải xem xét lại nhu cầu về bãi đậu xe ngầm trong các công trình xây dựng mới, hoặc ít nhất là giảm tiêu chuẩn hiện tại về chỗ đậu xe cho mỗi gia đình.

Thảm thực vật xanh thay thế nhựa đường: Liệu giấc mơ xây dựng một thành phố bền vững hơn có thành hiện thực?

Nếu thực tế này không chỉ xuất hiện ở một vài thành phố lớn mà còn là xu hướng trong tương lai, liệu chúng ta có thể mong đợi hình ảnh những thành phố với ít xe cộ hơn? Để đi tìm câu trả lời, trước tiên ta cần phải hiểu kỹ cơ sở hạ tầng của một con phố hoạt động như thế nào. Hầu hết các thiết kế đường phố khi xây dựng trước đó đều tính toán các hoạt động sẽ diễn ra như thế nào, nhưng lại ít có chỗ dành cho các hoạt động bất ngờ, ngoài quy hoạch. Vỉa hè đánh dấu sự phân chia chức năng của đường phố. 

Mặt đường rải nhựa dành cho việc di chuyển, còn vỉa hè sẽ sử dụng để đậu xe, lát gạch và cũng có rất ít đất để trồng cây. Nhưng ở một số trung tâm lịch sử như Santiago de Compostela lại không hề có sự phân chia chức năng như trên, mà thay vào đó chỉ có một tấm lát nền cho tất cả các chức năng.

Sử dụng ít xe cũng như điều chỉnh lại tốc độ di chuyển của xe cộ có thể sẽ là cơ hội lớn cho các chức năng khác. Cụ thể, giới hạn tốc độ trong trung tâm thành phố là 20km/h, trong khi tốc độ trung bình của phương tiện ngoại thành ở London là 8km/h và tốc độ đi bộ trung bình của con người là 5km/h. Do đó, ô tô, xe đạp và người đi bộ đang di chuyển với tốc độ trung bình như nhau. Xe chạy chậm hơn và ít diện tích dành cho xe hơn, nếu không xử lý khéo léo có thể nảy sinh nhiều khả năng xấu xuất hiện. Vì vậy chúng ta có thể kịp thời can thiệp nhằm tăng diện tích đất cho thảm thực vật và diện tích lát đá để thực hiện các hoạt động khác có ích hơn. Việc chuyển đổi này trong khu vực vỉa hè có thể cung cấp một quá trình tự nhiên hóa môi trường đô thị cùng với một cuộc sống đô thị sôi động và bất ngờ hơn.

Thảm thực vật xanh thay thế nhựa đường: Liệu giấc mơ xây dựng một thành phố bền vững hơn có thành hiện thực?

Như đã đề cập ở trên, đường phố là cơ sở hạ tầng có thể hỗ trợ các hành động và hoạt động khác nhau. Và một khi quỹ đất dành cho xe cộ giảm đi, chắc chắn sẽ là cơ hội lớn để mang thiên nhiên trở lại. Chúng ta đang ngày càng nhận thấy sự quan trọng của lợi ích to lớn mà cây xanh đem lại, chúng có thể cung cấp năng lượng, nước và tăng cường sự phát triển các các hệ sinh thái tự nhiên khác. Ở đó, thay vì tiếng ồn của máy móc xe cộ, sẽ là tiếng hót của những chú chim non chẳng hạn. Hơn nữa, hệ sinh thái tự nhiên không hẳn là chỉ trồng cây mà nó còn là việc xây dựng một hệ sinh thái phức tạp và năng động hơn được hình thành bởi sự tương tác của nhiều sinh vật sống, trong đó con người cũng là một phần nhỏ. Ngày nay, sẽ không còn sự phân biệt thực vật, bởi tất cả các sinh vật sống đều có thể có một vai trò liên quan trong các hệ sinh thái tự nhiên.

Thảm thực vật xanh thay thế nhựa đường: Liệu giấc mơ xây dựng một thành phố bền vững hơn có thành hiện thực?

Đất, vỉa hè, con người có thể chia sẻ các hoạt động với nhau thì kế hoạch tương lai trên mới thành công. Ngoài ra, các phương tiện có thể bị loại bỏ vĩnh viễn hoặc tạm thời. Việc đóng cửa một con phố có thể kéo dài từ vài giờ để tổ chức các hoạt động vui chơi, hoặc dùng cả 1 ngày cuối tuần trên đường phố để họp chợ là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Do đó, việc tăng diện tích mặt phố để thực hiện các hoạt động tạm thời và không chính thức có thể xây dựng một thành phố bền vững và cởi mở hơn.

Biên dịch | H.N (Nguồn; Archdaily)

XEM THÊM: