Đều là những nghề liên ngành, kiến trúc và khảo cổ đang dần cho thấy một sợi dây liên kết chặt chẽ. Đó không chỉ đơn thuần là sự hợp tác nhằm phục hồi những địa điểm lịch sử lâu đời mà còn giúp khám phá và làm phong phú hơn nữa kiến trúc nói riêng và văn hóa nghệ thuật nói chung.

Mối liên hệ giữa Khảo cổ và Kiến trúc

Kiến trúc là một nghề liên ngành. Mỗi dự án xây dựng đều cần có sự hợp tác của các cá nhân từ các lĩnh vực công việc khác nhau. Có một mối liên hệ thường ít người để ý đến, đó là mối liên hệ giữa kiến trúc và khảo cổ. Xét trên nhiều góc độ, chúng thực sự có rất nhiều điểm chung. Đặc biệt hơn nữa, chúng ta đang sống trong thời kỳ mà việc nâng cao nhận thức về các vấn đề bền vững và di sản có ý nghĩa rất lớn, vì vậy sự phát triển của ngành khảo cổ đóng một vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo tồn các địa danh kiến trúc mang ý nghĩa lịch sử tiêu biểu. Đồng thời chuyên ngành khảo cổ cũng có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo ra các can thiệp kiến trúc nhạy cảm, làm sao để phù hợp với bối cảnh, mang được nét hiện đại lồng ghép vào trong thiết kế truyền thống một cách khéo léo nhất.

Khảo cổ học là ngành nghiên cứu các vật chất còn sót lại của các thế hệ trước. Từ việc phát hiện ra các công cụ bằng đá do con người chế tạo ban đầu cho đến các cung điện, thánh đường ở những niên đại rất lâu về trước, các cuộc điều tra khảo cổ đã đóng vai trò là trung tâm quan trọng trong việc hình thành hiểu biết của chúng ta cũng như về cách chúng ta nhìn ra toàn bộ thế giới. Liên kết với kiến trúc, khảo cổ cũng góp phần giúp kiến trúc kiểm tra kỹ thuật xây dựng của các tòa nhà, dĩ nhiên, sự liên kết với kiến trúc không chỉ nằm trong mỗi giới hạn đó. Khảo cổ học còn khá giống với kiến trúc ở cách xem xét các cách thức tổ chức xã hội trong quá khứ và cách chúng biến đổi địa hình cũng như cảnh quan.

Giống như kiến trúc, khảo cổ học vốn dĩ cũng là một lĩnh vực liên ngành. Bởi nhìn vào thực tế, một dự án khảo cổ cụ thể có thể liên kết với rất nhiều ngành nghề khác cũng tham gia vào, chẳng hạn như: Các nhà động vật học, nhà khoa học đất, thực vật học,… Kiến trúc thường được coi là cầu nối giữa nghệ thuật và kỹ thuật, và khảo cổ học cũng có sức mạnh tổng hợp này giữa các lĩnh vực. Các nhà khảo cổ tồn tại như những người thợ thủ công (có thể chuyên về một nghề thủ công như khai quật), đồng thời họ cũng tồn tại với tư cách là nhà sử học. Với tính chất công việc của mình, họ đã sử dụng thông tin thu thập được từ các cuộc khai quật để miêu tả chính xác một xã hội lịch sử.

Mối liên hệ giữa Khảo cổ và Kiến trúc

Gần đây, ngày càng có nhiều đề xuất can thiệp về kiến trúc đối với các Di sản trên thế giới của UNESCO, tất nhiên tất cả đều cần có sự tham vấn của các nhà khảo cổ. Dự kiến, dự án cải tạo đầu tiên là Đấu trường La Mã với việc bổ sung thêm một bệ sàn có thể thu vào; ngoài ra còn bổ sung thêm một số thang máy và cửa sập được thiết kế mô phỏng theo phong cách cổ người La Mã thường sử dụng. Theo đó, việc đưa những bản sao này vào cần phải có chuyên môn của các nhà khảo cổ học để đảm bảo sự xuất hiện chính xác của các yếu tố kiến ​​trúc được sao chép lại. 

Mối liên hệ giữa Khảo cổ và Kiến trúc
Mối liên hệ giữa Khảo cổ và Kiến trúc

Một ví dụ khác là cuộc thi thiết kế quốc tế gần đây nhằm tái tạo và phục hồi khu phức hợp Al Nouri ở Mosul cũng sẽ dựa trên những ý kiến thẩm định của các nhà khảo cổ học nhằm tạo ra một thiết kế tốt, tôn trong lịch sử. Được biết đến là một trong những thành phố lâu đời nhất trên thế giới, thành phố Mosul đang trong quá trình được phục hồi lại sau khi bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự tàn phá do xung đột vào năm 2014. Nhóm thiết kế chiến thắng cuộc thi này là ADD Architects đến từ Ai Cập, họ sẽ phải tạo ra một thiết kế tích hợp, các tòa nhà mới được thiết kế lấy cảm hứng từ kiểu kiến trúc truyền thống của thành phố cổ của Mosul và chắc chắn chúng phải giữ được tính chân thực của thiết kế khu phức hợp cũ ở Mosul.

Sự hiểu biết của kiến trúc sư về các địa danh kiến trúc quan trọng cũng được nâng cao nhờ công việc của các nhà khảo cổ, chẳng hạn như việc phân tích kiến trúc của Kim tự tháp Giza ở Ai Cập. Để có thể tìm hiểu và truyền đạt thông tin đến với độc giả về lý do tại sao những công trình này được xây dựng, hay suy đoán về các kỹ thuật xây dựng cổ đại được sử dụng vào thời điểm đó thì việc tham khảo ý kiến chuyên môn các nhà khảo cổ học là điều rất quan trọng và cần thiết. Bên cạnh đó, khảo cổ học cũng cần phải dựa vào rất nhiều ngữ cảnh, hoặc xem xét các mối quan hệ với môi trường xung quanh. Một đồ tạo tác được tìm thấy tại một địa điểm khảo cố được xác định thì vị trí này cũng được các nhà khảo cổ học ghi lại trước khi rời đi. Điều đó cho phép họ hiểu hơn về mối quan hệ giữa các địa điểm khảo cổ với hiện vật, đồng thời có những nhận định khách quan nhất về cách con người trong quá khứ sống cuộc sống của họ. Về kiến ​​trúc, việc cải tạo Museo Castelvecchio của Carlo Scarpa đã cho thấy sự hợp tác cẩn thận giữa kiến trúc và khảo cổ, bởi dự án này thể hiện sự phân tầng cẩn thận của cái mới so với cái cũ và cả các yếu tố ban đầu của Castelvecchio vẫn được giữ nguyên vẹn.

Mối liên hệ giữa Khảo cổ và Kiến trúc
Mối liên hệ giữa Khảo cổ và Kiến trúc

Mối liên hệ giữa kiến ​​trúc và khảo cổ học là một mối liên hệ chặt chẽ. Khi chúng ta bước vào thời kỳ mà sự khác biệt giữa 2 lĩnh vực này đang dần rút ngắn lại thì việc xem mối liên kết hỗ trợ lẫn nhau giữa kiến trúc và khảo cổ lại đem về thu hoạch lớn. Những thiết kế về kiến trúc cũng trở nên ngày càng phong phú hơn nhờ việc học hỏi từ quá khứ bằng cách thông qua khảo cổ học để cung cấp thông tin cho hiện tại.

Mối liên hệ giữa Khảo cổ và Kiến trúc
Mối liên hệ giữa Khảo cổ và Kiến trúc
Mối liên hệ giữa Khảo cổ và Kiến trúc
Mối liên hệ giữa Khảo cổ và Kiến trúc
Mối liên hệ giữa Khảo cổ và Kiến trúc

Biên dịch | H.N (Nguồn: i.com)

XEM THÊM: