KTS Paulo Mendes da Rocha thường nói rằng “chức năng của kiến trúc là hỗ trợ mọi vấn đề phát sinh trong cuộc sống, từ không gian sinh hoạt, hội họp cho đến cảnh quan, nghệ thuật”. Quan điểm của KTS nổi tiếng Brazil này xem ra rất phù hợp với hướng đi của văn phòng kiến trúc Lacaton & Vassal, bộ đôi KTS người Pháp vừa nhận giải thưởng Pritzker năm nay.

Vật liệu Mờ và Thô: một phân tích sơ lược về giải pháp kiến trúc của Lacaton & Vassal

Từ dự án khởi đầu…

Dự án khởi đầu của bộ đôi cùng chung chí hướng “không phá bỏ những thứ đã có” là Place Léon Aucoc ở Bordeaux, Pháp vào năm 1996. Công trình là một phần trong sáng kiến của thành phố nhằm chỉnh trang lại không gian công cộng. Khi ghé thăm quảng trường, các KTS nhận thấy công trình vẫn đang đảm nhiệm tốt vai trò của mình, đáp ứng được nhu cầu của người dân địa phương và vẫn có nét quyến rũ riêng. Vì vậy, các KTS đề xuất sử dụng nguồn lực cho những cải tiến nhỏ và bảo trì quảng trường theo thời gian. Việc thiết kế hầu như không tác động gì vào kiến trúc vốn có là điều ý nghĩa và vẫn xuyên suốt trong quỹ đạo hoạt động của Lacaton & Vassal.

Vật liệu Mờ và Thô: một phân tích sơ lược về giải pháp kiến trúc của Lacaton & Vassal
Vật liệu Mờ và Thô: một phân tích sơ lược về giải pháp kiến trúc của Lacaton & Vassal

Tiêu chí “4R của sự bền vững” – “Rethink, Reduce, Reuse, Recycle” (Suy nghĩ lại, Giảm thiểu, Tái sử dụng, Tái chế) được Lacaton & Vassal thực hiện một cách tự nhiên với sự đồng cảm, đặt mình vào vị trí của những cư dân tương lai, không coi các dự án là “tabula rasa”*, đồng thời hiểu được đặc điểm và tiềm năng của mỗi công trình, phá hủy ở mức tối thiểu và tận dụng ở mức tối đa. Ý tưởng thêm mà không phá, suy cho cùng sẽ làm giảm đáng kể tác động của việc xây dựng – một trong những ngành công nghiệp tạo ra lượng chất thải khổng lồ.

Tái sử dụng kết cấu và phát huy tối đa khả năng sẵn có, tái sử dụng vật liệu, không gian sử dụng là những dấu ấn trong hành trình kiến trúc của chủ nhân giải thưởng Pritzker năm nay.

…cho đến những dự án trong suốt quá trình hành nghề

Trong những dự án xây dựng các tòa nhà hoặc mở rộng một công trình nào, văn phòng kiến trúc Lacaton & Vassal vẫn tuân theo hướng đi ban đầu. Sử dụng hệ thống cột và dầm truyền thống, không cấu trúc táo bạo, các KTS phát triển không gian và tạo nên nhịp điệu thông qua các khung kết cấu. Bê tông (chủ yếu là bê tông đúc sẵn) và thép đều thể hiện sự thô mộc. Cấu trúc hợp lý, tiết chế không gian, đáp ứng tối đa nhu cầu cuộc sống của mỗi cư dân bên trong.

Vật liệu Mờ và Thô: một phân tích sơ lược về giải pháp kiến trúc của Lacaton & Vassal
Vật liệu Mờ và Thô: một phân tích sơ lược về giải pháp kiến trúc của Lacaton & Vassal

“Xây dựng không gian rộng với chi phí thấp nhất có thể nhưng vẫn phải đảm bảo được cái đẹp và sự thoải mái. Chi tiêu tối thiểu để nhận được tối đa.” – Anne Lacaton đã từng nêu ra quan điểm như vậy trong bài giảng tại Trường Thiết kế Đại học Harvard. Mục tiêu toàn diện về tiết kiệm ngân sách đồng nghĩa với việc những vật liệu của họ cũng đơn giản, đa dụng. Ngoài thép, bê tông, các mặt tiền nhìn chung đều được sử dụng bằng kính hoặc tấm mờ. Nếu như nhà kính tốt cho cây trồng thì chúng cũng có thể dùng trong mô hình nhà ở. Trên thực tế, đây là giải pháp thú vị cho khí hậu nước Pháp, nơi hầu hết công trình của Lacaton & Vassal đảm nhiệm đều liên quan đến những mặt tiền bằng kính hoặc tấm mờ. Các tấm polycarbonate, tấm đục lỗ, kính và ETFE được luân phiên sử dụng, cho phép không gian tràn ngập ánh sáng, đủ sự thoải mái về nhiệt nhưng cũng mang lại sự riêng tư cần thiết.

Vật liệu Mờ và Thô: một phân tích sơ lược về giải pháp kiến trúc của Lacaton & Vassal

Ánh sáng tự nhiên như một tác nhân quan trọng trong các dự án của họ, đặc biệt là ở khu dân cư. Sự nghiêm khắc của không gian kiến trúc có phần khô khan nhường chỗ cho những nét đẹp không hoàn mỹ của đời thường.

Vật liệu Mờ và Thô: một phân tích sơ lược về giải pháp kiến trúc của Lacaton & Vassal

Ngay cả kết cấu khung giàn trong dự án của Lacaton & Vassal vẫn xuất hiện ánh sáng đặc biệt. Trong cuốn sách Dentro do Nevoeiro của Guilherme Wisnik đã chỉ ra những phân tích thú vị về độ trong suốt của các mặt tiền: “Kiến trúc hiện đại tìm kiếm sự trong suốt thông qua các lớp vải mờ hay kính trong suốt. Các tòa nhà với mặt tiền mờ hoặc nửa mờ này như cuộc đối thoại với hệ thống tìm kiếm trên internet – Một hệ thống dựa trên nhận thức mới, được xây dựng bởi các thuật toán, trong đó mọi thứ cùng tồn tại song song và đồng thời, không có thứ bậc rõ ràng”.

Hãy sử dụng những gì đang có, sống đơn giản, đón nhận những hoạt động ngoài trời và tôn vinh ánh sáng, sự tự do và sự uyển chuyển” – Nữ KTS người Pháp đầu tiên nhận giải thưởng “Nobel trong Kiến trúc”, Anne Lacaton chia sẻ. “Bất kỳ công trình kiến trúc nào cũng là vấn đề xã hội. Là KTS, đừng phân biệt giữa dự án cho người giàu và dự án cho người nghèo”. 

Vật liệu Mờ và Thô: một phân tích sơ lược về giải pháp kiến trúc của Lacaton & Vassal
Vật liệu Mờ và Thô: một phân tích sơ lược về giải pháp kiến trúc của Lacaton & Vassal

Hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực, đối mặt với môi trường vốn đã quá tải, thiết kế thẳng thắn và sử dụng những vật liệu đơn giản, tiết kiệm theo cách tốt nhất giống như một cuộc “ngược dòng” thú vị với hiện tượng “star architect” trong kiến trúc.

tabula rasa: Thuật ngữ dùng trong lý thuyết về nhận thức luận để chỉ việc con người sinh ra chưa hề biết gì về thế giới, còn “trắng” và toàn bộ nguồn tri thức được xây dựng dần dần từ trải nghiệm và tri giác về thế giới bên ngoài.

Biên dịch | H.N (Nguồn: Archdaily)

XEM THÊM: