Kiến trúc lịch sử trong những tòa nhà phản ánh kiến thức và sự tôn trọng của các KTS trong việc bảo tồn một di tích trong quá khứ và cũng để gửi tặng nó cho tương lai.

Vào năm 2002, một cuộc tranh chấp mua bán căn bất động sản rất gay gắt đã diễn ra tại số 99 đường Orchard, Manhattan, Thành phố New York. Theo thông tin, người sáng lập Bảo tàng Tenement lâu đời và cũng là chủ nhân của khu đất số 97 và 103 đang nỗ lực mua địa chỉ căn số 99 với khao khát không ngừng được bảo tồn toàn bộ những ngôi nhà chung cư nằm trên đường Orchard.

Có thể dễ dàng nhận thấy số 99 Orchard Street hoàn toàn là một lựa chọn hợp lý cho kế hoạch bảo tồn này vì quá trình tồn tại của nó được gắn bó chặt chẽ với lịch sử phát triển của Bảo tàng Tenement ngay bên cạnh. Tuy nhiên, có một vấn đề gây ra tranh cãi đó là căn bất động sản này đã bị chiếm bởi những người thuê và thuộc sở hữu của Lou Holzman, gia đình họ đã sống trong tòa nhà này từ năm 1910. Rất nhiều tờ báo có tiếng đã rầm rộ đưa tin về cuộc xung đột này, và hầu như đều tỏ ra không mấy ngạc nhiên trước tình cảnh trớ trêu của bảo tàng trong hy vọng có được một tài sản bị chiếm dụng trong nhiều năm trước.

Trong khi cuộc xung đột trên đang hết sức căng thẳng và bất thường thì những cuộc thảo luận xung quanh vấn đề “tương lai của một tòa nhà có ý nghĩa lịch sử” lại diễn ra vô cùng sôi nổi khắp nơi. Có rất nhiều vấn đề xoay quanh được mổ xẻ bàn luận như: cách khôi phục lại một địa điểm lịch sử, có thể thực hiện nó hay không,… Nhưng được quan tâm, bàn luận nhiều nhất vẫn là vấn đề làm thế nào để có thể tôn vinh và bảo tồn kiến trúc lịch sử một cách thích hợp nhất đồng thời việc tái sử dụng nó trong hiện tại cũng phải mang lại ý nghĩa đặc trưng?

Vấn đề này khiến cho các KTS đều phải xem xét kỹ lưỡng về vị trí của công trình, đặc biệt là những công trình kiến trúc lịch sử, với vai trò to lớn là nắm giữ việc định hình văn hóa và đáp ứng nhu cầu kiến trúc hiện đại.

Thực ra, sự căng thẳng trong việc bảo tồn, tu bổ hay phục hồi bắt nguồn từ tính chất lịch sử của địa điểm đó, nghĩa là làm sao để tương lai của một tòa nhà chỉ phục vụ cho một mục đích chính là gắn kết lịch sử đó với nhu cầu kiến trúc mới của người dân ở thời điểm hiện tại. Nhà bảo tồn lịch sử Patrice Frey cho rằng: “Trở thành một tòa nhà được bảo tồn hiệu quả có nghĩa là những nỗ lực của các KTS được dệt thành một tấm thảm phức tạp về các nhu cầu trong xã hội”. Ngày nay, việc bảo vệ các công trình lịch sử lâu dài có nghĩa là những chủ trương đầy tham vọng phải được nghĩ đến và áp dụng được trong bối cảnh thế giới hiện đại.

Rõ ràng các cuộc xung đột trong vụ tòa nhà chung cư Orchard Street là một thực tế chứng minh rằng “thế giới hiện đại” vẫn phải vật lộn với con đường không rõ ràng về phương hướng trùng tu các công trình lịch sử. Đây là điều mà các trung tâm bảo tồn đang phải đau đầu tìm giải pháp. Roger K. Lewis (KTS đồng thời là Giáo sư đã nghỉ hưu) viết trong bài báo của ông về vấn đề bảo tồn lịch sử và phát triển đô thị rằng: “Họ thăm dò kỹ lưỡng bằng chứng, lập luận và sau đó đưa ra một phán đoán (thường) gây tranh cãi và không thể chứng minh được”. Tuy nhiên, theo ông sự đánh giá, giá trị đó có thể gây khó chịu hay có những khoảnh khắc gây bất đồng về quan điểm nhưng quá trình đó lại rất thú vị và vô cùng bổ ích.

Dưới đây là các công trình cho thấy có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau trong việc trùng tu và tái tạo lại các tòa nhà lịch sử, qua đó truyền tải thông điệp: lịch sử trong những tòa nhà này nhấn mạnh kiến thức và sự tôn trọng của các KTS trong việc bảo tồn một di tích trong quá khứ và cũng để gửi tặng nó cho tương lai.

Nhà thờ cổ Vilanova de la Barca ở Lleida, Tây Ban Nha

Đây là một nhà thờ được xây dựng vào thế kỷ 13 theo phong cách kiến trúc Romanesque (Phong cách kiến trúc châu Âu Trung đại) và đã bị phá hủy một phần do nội chiến Tây Ban Nha trong những năm 1930. Nằm cách Barcelona hai giờ bay vào đất liền, thị trấn cổ kính Vilanova de la Barca đã được đưa vào bản đồ kiến ​​trúc sau khi nhà thờ được trùng tu và cải tạo vào năm 2016.

Công trình nổi bật với sự kết hợp độc đáo giữa đá lam cổ và gạch đục lỗ trắng đã tạo nên sự tương phản nghệ thuật, qua đó thể hiện sự chu đáo trong việc xem xét các vật liệu cho kế hoạch trùng tu.

Mặc dù công trình vấp phải vô vàn những ý kiến trái chiều sau khi chọn lựa sử dụng vật liệu địa phương và những thay đổi đáng kinh ngạc sau khi công trình hoàn thành nhưng đây vẫn là một ví dụ điển hình cho sự thành công của một công trình kiến trúc.

Phòng trưng bày nghệ thuật Đại học Yale, New Haven, bang Connecticut, Hoa Kỳ

Năm 1866, Đại học Yale đã chính thức là trường tiên phong có các bảo tàng nghệ thuật của đại học ở Hoa Kỳ. Việc cải tạo bổ sung các phòng trưng bày nghệ thuật đã được phát triển. Nhưng đến những năm 1900, sau nhiều năm thay đổi, không gian trưng bày trở nên bị hạn chế.

Kế hoạch cho việc trùng tu phong trưng bày nghệ thuật mang tính biểu tượng này được bắt đầu vào năm 2006 và hoàn thành vào năm 2012. Công trình được lên kế hoạch kết hợp ba tòa nhà lịch sử hiện có trong khuôn viên: Street Hall (hoàn thành năm 1866), Old Phòng trưng bày nghệ thuật Yale (1928) và Tòa nhà Louis Kahn (1953). Việc kết hợp này đã tạo ra một “kho báu duy nhất”, giúp bổ sung vào không gian trưng bày cần thiết.

Port House ở Antwerp, Bỉ

Ban đầu là một trạm cứu hỏa cũ nằm ở trung tâm của cảng biển lớn thứ hai châu Âu, Port House đã được chọn làm nơi đặt địa điểm mới cho Cảng vụ Antwerp. Tuy nhiên năm 2009, KTS Zaha Hadid Architects đã giành chiến thắng trong một cuộc thi thiết kế kêu gọi khôi phục hoàn toàn trạm cứu hỏa, một công trình vừa như sao từ bản cũ vừa hiện đại linh hoạt có thể bảo vệ được cấu trúc Hanseatic trước đó.

Ý tưởng táo bạo của họ thể hiện trong việc bổ sung một cấu trúc cao 111 mét nằm bên trên trạm cứu hỏa ban đầu nhằm tái định vị các cấu trúc lịch sử cho nhu cầu hiện đại. Sự bổ sung này ban đầu cũng gặp nhiều tranh luận bởi tính táo bạo của nó nhưng dần dần đã được công chúng đón nhận, không những thế nó còn trở thành biểu tượng vật lý cho cảng Antwerp. Qua đó cho thấy việc khôi phục lại trạm cứu hỏa và khôi phục lại địa điểm ở trung tâm Antwerp đã thúc đẩy một sự hồi sinh của lịch sử, đồng thời cũng củng cố tương lai bền vững của tòa nhà.

Kho trung chuyển Arabella Station Development – Whole Foods ở New Orleans, bang Louisiana, Mỹ

Được xây dựng vào năm 1894 với mục đích là kho trung chuyển chỉ để chứa những chiếc xe hơi trên đường phố New Orleans nhưng sau đó lại được thêm vào Sổ đăng ký Quốc gia về Địa danh Lịch sử, nơi đây được đầu tư thiết kế kiến trúc thành một cửa hàng thương mại thực phẩm đặc sản phát triển mạnh mẽ – Arabella Station turn Whole Foods. Công trình là một minh chứng điển hình cho một dự án tái định vị thành công.

Năm 1985, Cơ quan Vận tải Khu vực đã đóng cửa nhà ga do việc sử dụng ô tô trên đường phố ngày càng giảm. Trong những thập kỷ tiếp theo, nhiều nhóm khác nhau đã cố gắng nắm quyền kiểm soát tòa nhà và tái sử dụng nó. Năm 2002, tòa nhà được Whole Foods Inc. mua lại. Mặc dù cuối cùng dự án đã thành công, nhưng vẫn có những cuộc chiến pháp lý kéo dài mãi đến năm 2006 về vấn đề đàm phán với Whole Foods. Theo thỏa thuận với khách hàng, các KTS đã chọn vật liệu xây dựng nguyên bản, một số có từ năm 1891, để duy trì tính toàn vẹn lịch sử của cấu trúc ban đầu.

Biên dịch | H.N (Nguồn: Architizer)

XEM THÊM:

Bình luận từ Facebook