Kiến trúc chưa bao giờ là sự tình cờ. Chúng được lên kế hoạch cẩn thận và tính toán đến việc tác động tới môi trường xung quanh; xem xét đến khâu chọn vật liệu, phong cách thiết kế, yếu tố văn hóa, lịch sử vùng miền và sự tương quan với không gian xung quanh. Tất cả những điều trên giải thích tại sao công trình lại được hình thành như vậy.

Có các cách khác nhau để hiểu và phân tích một công trình, thông qua các biểu đồ, mẫu, giải pháp thiết kế, tỷ lệ,… Người có chuyên môn hay không có chuyên môn đều có trong tiềm thức của mình hình ảnh về một số công trình kiến trúc, từ nhà ở, trường học, bệnh viện đến chùa, đền thờ,… Kiến trúc là tấm gương phản ánh trung thực, xã hội như thế nào thì kiến trúc như thế đó.

Đa số cho rằng sự giải thích về mặt kiến trúc thông qua những phân tích, biểu đồ chỉ dành cho người trong ngành, công trình làm ra được các KTS khác nhìn nhận chứ chưa quan tâm đến mọi người có thích nó hay không, nó có thành công về mặt mục đích thiết kế hay không?… Nhưng nghệ thuật nên cần phổ biến cho công chúng, như việc đọc sách, chúng có thể tiếp cận với đa số mọi người. Thiết kế kiến trúc là một công việc kiến tạo không gian sống cho cộng đồng, các KTS tạo ra những công trình nhưng tất cả chúng ta đều nhận tác động từ chúng.

Vậy nên bắt đầu từ đâu? Nếu bạn không quen với những biểu đồ trong kiến trúc thì bản phân tích ngắn gọn về 2 công trình sau, trích từ cuốn sách “Architecture Stuff” sẽ rất thích hợp. Bản thân cuốn sách cung cấp những biểu đồ minh họa, hình ảnh giúp chúng ta hiểu hơn về ý tưởng thiết kế, triết lý thiết kế và quan trọng là tất cả mọi người đều có thể tiếp cận.

Vanna Venturi House | Robert Venturi

Ngôi nhà là một trong những công trình mang tính biểu tượng cho thời kỳ hậu hiện đại và là công trình nổi tiếng nhất của KTS Robert Venturi. Cao độ phía trước của ngôi nhà nói lên nhiều điều về ý tưởng thiết kế của ông. Điểm nổi bật nhất của ngôi nhà là 2 bên mái không đấu trực tiếp vào nhau mà có phần hạ xuống ở giữa, tạo ra các lớp đặc rỗng khác nhau, làm ngôi nhà như có “sự chuyển động”. Công trình có yếu tố lịch sử, kế thừa và phát triển từ khu căn hộ Casa Il Girasole của KTS Luigi Moretti ở Rome, Ý và ngôi nhà Low House của KTS Charles McKim do công ty McKim, Mead and White thiết kế ở Bristol, đảo Rhode.  

Grace Farm | SANAA

Công trình là một trung tâm văn hóa Cộng đồng nằm ở New Canaan, tiểu bang Connecticut, Hoa Kỳ. Thiết kế của công trình tập trung vào yếu tố thiên nhiên, bao cảnh xung quanh. Dãy nhà chính được ví như một dòng sông vì có hình dáng ngoằn ngoèo. Một số ý kiến cho rằng, công trình như “một miếng kẹo cao su được kéo dài ra” và đặt xuống mặt đất.

Dù thiết kế ngoằn ngoèo, không như các công trình thông thường nhưng ở đây có sự xuyên suốt, thống nhất, phù hợp với địa hình và ăn nhập với cảnh quan xung quanh. Công trình có phần thanh thoát, mỏng nhẹ và yếu tố có ở các chiếc cột và phần mái hiên. Cảnh quan xung quanh và công trình như bổ trợ cho nhau, là một phần không thể thiếu. Hình dáng công trình tạo ra rất nhiều view nhìn khác nhau. Khách tham quan bắt đầu tiếp cận với không gian thư viện rồi qua nhà ăn, phòng trà và kết thúc ở phòng tập gym – nơi có những ô cửa kính đặt trên mái để lấy ánh sáng.

Các không gian mang đến trải nghiệm khác nhau và bao cảnh khác nhau, chỗ thì có độ cong nhỏ, có nơi thì độ cong lớn, nhiều không gian đóng mở xen kẽ nhau, có chỗ dốc đứng và chỗ dốc thoai thoải, có nơi cân xứng, nơi khác thì lại không. Điều quan trọng ở đây là không thể copy nguyên si công trình này vào một bối cảnh khác.

Qua đó, tất cả mọi người cần hiểu được giải pháp thiết kế được tạo ra nhờ vào các yếu tố cảnh quan, môi trường, văn hoá, địa hình,… Dù công trình ở thập niên trước, ngày nay hay trong tương lai, thì chúng luôn có tính kế thừa và phát triển, phải hoà hợp với thiên nhiên, cảnh quan xung quanh. Dù cho hình dáng, kết cấu, vật liệu, ý tưởng có khác đi thì chúng vẫn dựa theo những yếu tố đó để vừa có tính công năng vừa đảm bảo thẩm mỹ.

Biên dịch | Hoàng Anh (Nguồn: Archdaily)

XEM THÊM: