Mặc dù nhiều quốc gia đã ban hành luật bình đẳng giới nhưng đâu đó vẫn xuất hiện tình trạng bất bình đẳng xảy ra, hệ quả là rất nhiều trẻ em gái và phụ nữ trên toàn thế giới đang trực tiếp là nạn nhân gánh chịu những hậu quả này. Chế độ phụ hệ nối tiếp nhau qua nhiều thế kỷ là nguyên nhân gây ra sự bất bình đẳng về quyền lực giữa các giới, trường hợp nghiêm trọng nhất là dẫn đến bạo lực và tự tử.

The Women’s House of Ouled Merzoug / Building Beyond Borders Hasselt University. Image: © Thomas Noceto

Những tiến bộ trong luật pháp ở nhiều quốc gia nhằm đảm bảo – ít nhất là về mặt lý thuyết – quyền bình đẳng cho nam giới và nữ giới là kết quả của hơn hai thế kỷ đấu tranh cho nhân quyền của phụ nữ. Tuy nhiên, vẫn có những báo cáo đáng buồn tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, trong báo cáo Khoảng cách giới toàn cầu, chúng ta vẫn còn hơn 1 thế kỷ nữa mới thiết lập được tình trạng bình đẳng giới, nếu theo tốc độ tiến bộ hiện nay.

Chừng nào việc xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ, trẻ em gái và bất bình đẳng giới còn chưa được giải quyết thì chúng ta sẽ phải đối mặt với những hậu quả do phân biệt giới tính gây ra mỗi ngày.

Các trung tâm tạo cơ hội và nơi tạm trú cho những nạn nhân của bạo lực gia đình và cơ sở chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ mang thai là một số ví dụ về không gian an toàn và được trao quyền dành cho phụ nữ trong xã hội ngày nay.

Dưới đây là 10 dự án trên khắp thế giới dành riêng cho việc chăm sóc, quan tâm, là nơi ‘nương náu’ cho phụ nữ.

1. Nơi trú ẩn cho nạn nhân bị bạo lực gia đình / Amos Goldreich Architecture + Jacobs Yaniv Architects

Shelter For Victims Of Domestic Violence / Amos Goldreich Architecture + Jacobs Yaniv Architects. Image: © Amit Geron

Đi tiên phong bởi nhà hoạt động nhân quyền Ruth Rasnic, dành cho tổ chức từ thiện quốc tế ‘No To Violence’ (Không để bạo lực xảy ra), cơ sở này mang tới một nơi trú ẩn cần thiết cho phụ nữ và trẻ em bị tổn thương và bị lạm dụng từ mọi nơi và mọi hoàn cảnh. Khi tới đây, mỗi gia đình mới sẽ được cấp một “ngôi nhà” nhỏ nằm trong tòa nhà lớn. Để tiện cho việc sinh hoạt bình thường, các ‘ngôi nhà’ này được ngăn cách với các không gian chức năng chung và được nối với nhau bằng hành lang bên trong.

2. KWIECO Shelter House / Hollmén Reuter Sandman Architects

KWIECO Shelter House / Hollmén Reuter Sandman Architects. Image: © Juha Ilonen

Tổ chức Tư vấn và Trao đổi Thông tin Phụ nữ Kilimanjaro (KWIECO) là nơi đưa ra những lời khuyên về các vấn đề pháp lý, sức khỏe, xã hội và kinh tế cho phụ nữ, được thành lập vào năm 1987. Kiến trúc của Shelter House tôn trọng tối đa văn hóa bản địa và hệ thống cung cấp không gian. Dự án này sử dụng nguyên liệu chủ yếu từ địa phương, năng lượng tái tạo và tận dụng nguồn nhân lực địa phương nhưng vẫn đảm bảo được công năng để người dùng cảm nhận được sự an toàn ở nơi trú ẩn này.

3. Castanhas de Caju Extension / Estudio Flume

Castanhas de Caju Extension / Estudio Flume. Courtesy of Estudio Flume

Dự án xây dựng và mở rộng Hợp tác xã Sản xuất Hạt điều của Phụ nữ ở Nova Vida, Bom Jesus das Selvas tại bang Maranhão, Brazil đã biến một ngôi nhà cộng đồng nhỏ thành trụ sở của hợp tác xã và trở thành điểm gặp gỡ của những khu vực lân cận. Đội ngũ thiết kế đã được tiếp thêm động lực từ sáu phụ nữ trong hợp tác xã (Eliane, Francisca, Maria Rita, Leudiane, Solange và Nacely) để tổ chức quy trình quy củ và tạo điều kiện thuận lợi trong công việc.

4. Học viện Girl Move / ROOTSTUDIO + Paz Braga

Castanhas de Caju Extension / Estudio Flume. Courtesy of Estudio Flume

Dự án của Girl Move là một học viện có đủ chỗ hoạt động và tổ chức đào tạo. Ngoài thực hiện chức năng chính, tòa nhà còn phải đáp ứng được mục đích truyền cảm hứng và mang đến sự đổi mới, tính bền vững cũng như đánh giá các nguồn lực và kiến thức nền tảng của địa phương.

5. Trung tâm Cơ hội cho Phụ nữ / Sharon Davis Design

Women’s Opportunity Center / Sharon Davis Design. Image: © Elizabeth Felicella

Ý tưởng của đội ngũ thiết kế là về ngôi làng Rwandan với nguyên tắc tổ chức bao gồm một loạt các sảnh đường có quy mô con người, được tập hợp lại để đảm bảo an ninh và tính cộng đồng cho tối đa 300 phụ nữ. Được thiết kế với sự hợp tác của Women for Women International — một tổ chức nhân đạo giúp phụ nữ vượt qua cuộc chiến của chính mình để xây dựng lại cuộc sống, ngôi làng nhỏ này đã phần nào tập trung được con người và thiết kế theo tính tự cung tự cấp. Từ đó tạo cơ hội kinh tế, xây dựng lại cơ sở hạ tầng và khôi phục di sản châu Phi.

6. Trung tâm Phụ nữ Làng Masai / C-re-aid

Center for Women in Masai Village / C-re-aid

Được thiết kế với sự hợp tác của Femme International – một tổ chức nhân đạo giảng dạy các hội thảo về giáo dục tình dục và vệ sinh cá nhân cho trẻ em gái và phụ nữ, Trung tâm Phụ nữ được thiết kế để dành cho phụ nữ trong cộng đồng, đáp ứng nhu cầu của họ, đồng thời đóng vai trò như một nơi gặp gỡ, tụ họp của các nhóm phụ nữ khác nhau. Đây cũng vừa là nơi có thể lưu trữ hàng hóa.

7. Làng chờ thai sản / MASS Design Group

Maternity Waiting Village / MASS Design Group. Image: © Iwan Baan

Tỷ lệ phụ nữ tử vong trong quá trình sinh do nhiều biến chứng vẫn là vấn đề nhức nhối toàn cầu. Thiết kế mới này đã phá vỡ khái niệm khối đơn lẻ của nguyên mẫu hiện có để tạo thành những tổ hợp bao quanh một sân nhỏ.

Đây cũng là thiết kế lấy ý tưởng từ cách bố trí những ngôi làng bản địa ở Malawi, nơi các tổ hợp gia đình bao gồm các tòa nhà nhỏ chứa các nhánh phả hệ trong đó. Các dãy nhà này tạo ra cộng đồng phụ nữ để khuyến khích chia sẻ kiến thức giữa những người lần đầu làm mẹ và những người đã có kinh nghiệm.

8. Repos Maternel – Nơi trú ẩn cho phụ nữ / Marjan Hessamfar & Joe Vérons

Repos Maternel Woman’s Shelter Extension / Marjan Hessamfar & Joe Vérons architectes associés. Image: © Arthur Pequin

Repos Maternel là nơi trú ẩn dành cho phụ nữ mang thai và các bà mẹ trẻ từ 18 tuổi trở lên cũng như những người đang chăm sóc trẻ em, những người xa gia đình đang gặp phải tổn thương về mặt tinh thần và tài chính. Nằm trong công viên nhiều cây xanh, Chateau Lafon, một ngôi nhà ở vùng nông thôn được xây dựng năm 1920 đã tạo ra được nhiều chỗ ở cho cư dân và những dịch vụ hỗ trợ cũng như không gian chung. Các tòa nhà phụ nằm rải rác trong công viên bao gồm một nhà trẻ, văn phòng và ba căn hộ nửa nhà dành cho những gia đình lớn.

9. Nhà dành cho Phụ nữ của Oised Merzoug / Building Beyond Borders Đại học Hasselt

The Women’s House of Ouled Merzoug / Building Beyond Borders Hasselt University. Image: © Thomas Noceto

Một ngôi làng nhỏ bằng đất ở Oised Merzoug gần Dãy núi Atlas của Maroc đã tình nguyện hiến đất để cho Hiệp Hội Phụ nữ AFOM (Association des Femmes d’Oised Merzoug) xây dựng nên Ngôi nhà dành cho Phụ nữ. Đây là nơi hội họp, làm việc và học tập ở trung tâm làng và là nơi họ có thể chia sẻ những món đồ thủ công của mình với cộng đồng và du khách.

10. Refugio para Mujeres Víctimas de la Violencia / ORIGEN 19º41 ’53 “N

Refugio para Mujeres Víctimas de la Violencia / ORIGEN 19º41′ 53″ N. Image: Luis Gordoa

Về cơ bản, Refugio para Mujeres Víctimas de la Violencia được thiết kế theo kiến trúc “pha loãng” để tránh bị chiếm dụng và ưu tiên mối quan hệ giữa người dùng với thiên nhiên, giảm thiểu cảm giác bị cô lập ở phụ nữ và con cái của họ. Theo quan điểm nhân đạo, tòa nhà này không nên tồn tại. Tuy nhiên, trong trường hợp không có bất kỳ sự đảm bảo nào về quyền và sự an toàn của phụ nữ ở Mexico thì đây lại là phản ứng mang tính chuyên môn, trở thành sự đổi mới cơ bản về mô hình học, được tham chiếu như kiến trúc và thể chế giúp khắc phục vấn đề này.

Biên dịch | Vũ Hương (Nguồn: Archdaily)

XEM THÊM: