“Diễn đàn Kiến trúc với Doanh nghiệp – Vì sự phát triển của Kiến trúc Việt Nam” vừa qua đã để lại nhiều dư âm ý nghĩa đằng sau mỗi chia sẻ đầy tâm huyết của các KTS cũng như chủ Doanh nghiệp tham dự. Kienviet.net xin được trích lược nội dung buổi phỏng vấn với KTS Lê Trương – TGĐ của TT-Associates để bạn đọc có thêm nhiều góc nhìn đa dạng về mối quan hệ giữa KTS và doanh nghiệp ngày nay.

1. Là một KTS thành công và đặc biệt có những dấu ấn trong các tác phẩm kiến trúc, xin ông chia sẻ Triết lý thiết kế kiến trúc trong các tác phẩm của mình cũng như của TT-As?

Vâng, xin cảm ơn. Nhưng theo tôi không hẳn là như vậy, bởi với tôi khái niệm thành công là khi tôi được “chơi” kiến trúc mà không phải làm kiến trúc như hiện nay.

Tôi là người làm nhiều, làm miệt mài và không từ chối bất kỳ một dạng công trình nào. Quá trình lao động với nghề này là một quá trình luôn học hỏi, khám phá và trải nghiệm. Bên cạnh sự khắc nghiệt thì cũng sung sướng lắm! Có những lúc gặp việc khó làm các bạn trẻ hoang mang nhưng khi chúng tôi ngồi lại với nhau, mọi việc trở nên sáng tỏ và đơn giản hơn.

Chúng tôi xác định làm nghề này là quá trình thực hiện sứ mệnh của một trong số những người đóng góp vào việc tổ chức, sắp xếp lại trật tự cuộc sống, xã hội và môi trường, trong đó có cả việc biến những điều vô lý thành có lý.

Trong Kiến trúc, chúng tôi là những người theo chủ nghĩa “Duy lý”, coi lý tính là nguồn gốc tri thức. Quá trình tìm tòi, nghiên cứu và tạo lập tác phẩm là một quá trình khai thác trí tuệ, mọi thứ đều được phân tích và suy diễn một cách logic và mang tính khả thi cao. Vì vậy, việc tiếp cận kỹ thuật, công nghệ tiên tiến luôn được quan tâm và đề cao.

Với tôi khái niệm thành công là khi tôi được “chơi” kiến trúc mà không phải làm kiến trúc như hiện nay.

Trong Kiến trúc, chúng tôi là những người theo chủ nghĩa “Duy lý”, coi lý tính là nguồn gốc tri thức – KTS Lê Trương

2. Để thành công trong môi trường đầu tư khắc nghiệt, với nhiều cạnh tranh, ông có thể chia sẻ những kinh nghiệm, đặc biệt làm thế nào để có tiếng nói chung/thuyết phục được DN đồng thời thỏa mãn sự sáng tạo của KTS?

Đó là kết quả của cả quá trình hơn 20 năm chúng tôi tạo dựng Tên – Tuổi, dựa trên một nền tảng tư tưởng khá độc lập. Các đối tác nước ngoài là những người bạn đầu tiên cho chúng tôi một cách nhìn khác về phương pháp tư duy, cách tiếp cận và nhìn nhận mọi vấn đề. Một hành trình lao động nghiêm túc và có kỷ luật để chúng tôi hiểu được thị trường, thu lượm được tâm tính, văn hoá của những nhà Đầu tư. Chúng tôi luôn lắng nghe họ để nhạy cảm với mọi diễn biến xung quanh mình.

Một điều quan trọng là những gì chúng tôi luôn làm đúng như những cam kết chúng tôi đã nói; Và những công trình là minh chứng sống để chúng tôi nói họ nghe. Tác phẩm chính là tiếng nói làm nên “thương hiệu TT-As” để từ đó nhiều nhà Đầu tư tin tưởng, tìm đến chúng tôi.

Luôn lắng nghe để nhạy cảm với mọi diễn biến xung quanh mình.

3. Một công trình được tạo dựng thành công không chỉ thỏa mãn sáng tạo của KTS, được người sử dụng ghi nhận mà còn cần đáp ứng mục tiêu lợi nhuận của chủ đầu tư. Vậy, làm thế nào để cân bằng/điều tiết các tiêu chí này?

Có thể chúng tôi đã may mắn khi gặp được nhiều Nhà Đầu tư tiềm năng, có tư tưởng lớn. Họ có tư duy tốt và văn minh. Nhiệm vụ chia sẻ, phân tích và định hướng rồi đề xuất là công việc chúng tôi phải làm để thuyết phục Chủ Đầu tư. Đây luôn là sự thách thức mà chúng tôi phải vượt qua.

Chúng ta hãy đặt vị trí của chúng ta vào đúng vị trí của Chủ Đầu tư. Khi công trình chúng ta làm như thực sự làm cho chính mình thì cả hai mục tiêu lợi nhuận và sáng tạo đều được điều tiết và thực hiện một cách tối đa.

4. Được biết TT-As là một trong những tổ chức tư vấn tiên phong và thành công khi thuyết phục các chủ đầu tư cùng theo đuổi xu hướng Kiến trúc Xanh. Bạn có thể chia sẻ bài học kinh nghiệm?

Như ở trên đã nói, chúng tôi luôn sẵn sàng và tâm huyết với những kỹ thuật và công nghệ mới. Cách đây 13 năm, khi biết về Công trình Xanh (Green building) chúng tôi là Công ty duy nhất ở Việt Nam cử 9 KTS sang học tập tại Singapore về Công trình Xanh. Tuy là một khoá học ngắn hạn nhưng chúng tôi được học, được khảo sát thực địa một khu đất, làm bài thực hành ngay trong khoá học.

Tám năm về trước, dự án Cải tạo Trụ sở UNDP tại Việt Nam đã không cho chúng tôi cơ hội, mặc dù đã được lựa chọn vào “short list” nhưng không trúng thầu vì chúng tôi chưa từng thiết kế Công trình Xanh. Cuối cùng, một công ty tư vấn nước ngoài, có kinh nghiệm thiết kế Công trình Xanh được lựa chọn. Đó là một kỷ niệm sâu sắc để chúng tôi phải suy nghĩ và quyết tâm cho những mục tiêu trong tương lai.

Năm 2014, hành trình tiếp cận, giới thiệu, thuyết phục Chủ Đầu tư làm Công trình Xanh quả thật gian nan khi mà Nhà nước chưa có một quy định, hướng dẫn nào về việc thẩm định hay chi phí tư vấn. Để thuyết phục được họ, chúng tôi phải tự bỏ tiền để tổ chức tham quan Công trình Xanh tại một số nước trong khu vực rồi kiên trì, bền bỉ từng bước, từng bước. Cuối cùng, Họ đã nhìn thấy lợi ích thực sự để cho chúng tôi thực hiện một công trình Văn phòng cao 18 tầng tại 112 Hoàng Quốc Việt, quận Cầu Giấy, Hà Nội.

Qua đây để thấy rằng, cuộc sống còn nhiều rào cản, trở ngại, nếu chúng ta không dám đối mặt hay tự tạo cơ hội cho chính chúng ta thì không bao giờ làm được những điều mà chúng ta mong ước.

Cuộc sống còn nhiều rào cản, trở ngại, nếu chúng ta không dám đối mặt hay tự tạo cơ hội cho chính chúng ta thì không bao giờ làm được những điều mà chúng ta mong ước.

5. Làm thế nào để KTS thể hiện được vai trò trách nhiệm với xã hội, với các xu hướng tích cực (như xu hướng KTX), được chủ đầu tư tôn trọng và đồng thuận với những sáng tạo kiến trúc của KTS?

Với cách nhìn của tôi, hầu hết các Chủ Đầu tư họ đều có tư tưởng lớn, nên đối diện với họ là một thách thức không nhỏ.

Tôi thường nói với đồng nghiệp của tôi rằng “Chúng ta muốn trở thành đối tác của Họ thì những điều chúng ta làm, chúng ta nói phải thuyết phục được Họ, thuyết phục bằng sự sáng tạo, thấu đáo, nghiêm túc và trí tuệ không thì Họ sẽ tư vấn ngược lại cho chúng ta đấy. Quan trọng là chúng ta đã làm được cái gì chứ không phải là nói như thế nào để Họ hoàn toàn tin tưởng giao phó cho chúng ta”.

Đó thực chất là một sự tích luỹ về lượng để rồi có một sự biến đổi về chất. Mà khi đã có chất thì Họ mới tin tưởng và cho chúng ta cơ hội. Việc nắm bắt xu hướng tích cực đối với KTS là một việc làm thường ngày và tất yếu. Anh muốn vươn lên, tồn tại thì tự anh phải làm. Quá trình làm cũng chính là quá trình thể hiện vai trò của mình với Xã hội rồi đó.

Sự tín nhiệm, đó là kết quả quá trình tích lũy về lượng để rồi dẫn đến sự biến đổi về chất.

Quan trọng là chúng ta đã làm được cái gì chứ không phải là nói như thế nào – KTS Lê Trương

6. Trong điều kiện có luật kiến trúc, làm thế nào để vai trò của Hội KTSVN có thể thúc đẩy và thắt chặt quan hệ có hiệu quả giữa DN và giới hành nghề? Ông có thể gợi mở/hiến kế về vấn đề này?

Trước đây, khi chưa có Luật Kiến trúc, các dịch vụ giữa giới hành nghề và các Doanh nghiệp vẫn diễn ra trên khắp cả nước. Mọi điều khoản được dựa trên các Luật hiện hành và những thoả thuận khác phù hợp, tôn trọng lẫn nhau để thực hiện.

Trong thực tế, câu chuyện xung đột lợi ích kinh tế giữa Doanh nghiệp và lợi ích Xã hội vẫn xảy ra ở một số dự án đầu tư làm ảnh hưởng trực tiếp tới mối quan hệ của nhiều bên.

Sự đóng góp tích cực và phản biện xã hội của Hội KTSVN có vai trò quan trọng định hướng dư luận và giúp cho các chính quyền địa phương thận trọng hơn khi phê duyệt các dự án đầu tư.

Tôi nghĩ, chương trình toạ đàm định kỳ gồm Hội KTS Việt Nam, Chủ Đầu tư, các nhà Tư vấn, các nhà Cung cấp là cơ hội tốt để thông qua đó tự giới thiệu, chia sẻ những dự án mà KTS đã và đang thực hiện để các bên cùng biết đến, cảm nhận và góp tiếng nói chung, tăng cường mối quan hệ tốt đẹp của tất cả các bên.

Các chương trình tọa đàm định kỳ là cơ hội để tạo nên tiếng nói chung giữa doanh nghiệp và giới hành nghề.

7. Các KTS đều mong muốn có một sân chơi bình đẳng và minh bạch. Vậy Luật kiến trúc có đáp ứng được điều đó không?

Chúng ta đều hiểu những Luật có liên quan trực tiếp tới việc hành nghề của KTS gồm: Luật Kiến trúc, Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu, Luật Doanh nghiệp. Về cơ bản, các Luật hiện hành đều hướng tới một sự tiến bộ, công bằng. Từ Luật có Nghị định rồi Thông tư là một hành trình suy diễn logic về lý thuyết.

Cuối cùng, sự bình đẳng và minh bạch vẫn phụ thuộc vào ý chí chủ quan và đạo đức của mỗi con người được giao trọng trách thực thi. Vì vậy, cho đến giờ, tôi chưa dám trông đợi sự bình đẳng và minh bạch theo đúng nghĩa của nó.

Cuối cùng, sự bình đẳng và minh bạch vẫn phụ thuộc vào ý chí chủ quan và đạo đức của mỗi con người được giao trọng trách thực thi.

8. Giải pháp nào để các mô hình đào tạo KTS thích ứng với môi trường đầu tư và được thực thi?

Cách đây 10 năm, tôi được mời trình bày tham luận tại “Hội thảo về đổi mới đào tạo trong các trường Đại học” và hôm nay quan điểm của tôi vẫn không thay đổi. Nội dung đề cập trong tham luận là sự chia sẻ quá trình hình thành, phát triển, hợp tác Quốc tế và sử dụng nhân lực của chúng tôi từ 20 năm trước đó.

Việc cấu trúc đầu vào để có chương trình đào tạo tập trung, chuyên sâu với từng chuyên ngành, đáp ứng cho một xã hội đang phát triển như Việt Nam hiện nay là rất bức thiết. Thực tế đang bộc lộ sự dư thừa và cũng lại rất khan hiếm nhân sự cung cấp cho thị trường.

Sự phân loại từ đầu vào đối với lĩnh vực Kiến trúc – Quy hoạch là một nhiệm vụ mang tính chiến lược, khoa học, giúp các em định hướng bản thân và phát triển tốt nhất sở trường của mình để từ đó các Doanh nghiệp sử dụng hiệu quả nhất lực lượng nhân sự mà họ tuyển dụng.

Mô hình đào tạo của các trường Đại học cho chuyên ngành này nên phân chia ngay từ đầu vào. Có như vậy các khoảng trống thừa hay thiếu về nhân lực mới được lấp đầy. Bản chất của vấn đề là mỗi người được sắp xếp đúng năng lực và sở trường của mình.

Sự phân loại cụ thể là:

Kiến trúc sư sáng tạo (tỷ lệ là rất thấp và cần được tuyển chọn kỹ lưỡng)

Kiến trúc sư triển khai kỹ thuật (bây giờ được gọi là KTS Công nghệ). Đây là lực lượng có số lượng rất lớn cung cấp cho thị trường

Họa viên – lực lượng này là giúp việc cho các KTS và chỉ cần trình độ cao đẳng hay trung cấp

Kiến trúc sư Quy hoạch

Hiện nay, tôi được biết đào tạo theo mô hình CDIO cũng là một giải pháp tốt mà các trường đại học đang chuẩn bị áp dụng. Đây là một mô hình đào tạo tiên tiến được nghiên cứu và sẽ triển khai tại Việt Nam.

Cấu trúc đầu vào – Giải pháp để các mô hình đào tạo KTS thích ứng với môi trường đầu tư

Tổng hợp | Ban Biên Tập

“Diễn đàn Kiến trúc với Doanh nghiệp – Vì sự phát triển của Kiến trúc Việt Nam” được tổ chức trong khuôn khổ Đại hội lần thứ X – Hội Kiến trúc sư Việt Nam (nhiệm kỳ 2020 – 2025). Tham gia tọa đàm, các Doanh nghiệp & KTS hàng đầu đã có những phiên tham luận vô cùng sôi nổi và hữu ích về sự tương giao, hỗ trợ lẫn nhau giữa hai bên, đồng thời hiến kế/gợi mở giúp thắt chặt và thúc đẩy mối quan hệ có hiệu quả giữa DN & giới hành nghề.

XEM THÊM: