Diébédo Francis Kéré là một kiến trúc sư đến từ Burkina Faso, sẽ là diễn giả chính tại Đại hội Kiến trúc sư Thế giới UIA vào năm sau (diễn ra ngày 18 – 22 tháng 7 năm 2021 tại Rio de Janeiro, Brazil).

Ông học tại Đại học Kỹ thuật Berlin khi thành lập Quỹ Kéré. Năm 2005, ông thành lập Kéré Architecture, công ty đã được công nhận trong nước và quốc tế với các giải thưởng bao gồm Giải thưởng Aga Khan về Kiến trúc (2004) và Giải thưởng Vàng Holcim Toàn cầu 2012. Kéré đã từng giữ các học vị giáo sư tại Trường Thiết kế Sau Đại học Harvard, Trường Kiến trúc Yale, Viện hàn lâm Thụy Sĩ di Architettura di Mendrisio và TU München.

Phỏng vấn KTS Diébédo Francis Kéré - Diễn giả chính tại Đại hội Kiến trúc sư thế giới UIA2021
Francis Kéré – ©Erik Jan Ouwerkerk

Điều gì mang ông đến với kiến trúc, thưa ông?

Đó là sự mong muốn cải thiện điều kiện sống và kiến trúc cho người dân của tôi. Tôi đã luôn muốn xây dựng những ngôi nhà và những mái trường mà không cần phải sửa sang lại sau mỗi mùa mưa. Và tôi muốn xây dựng các lớp học cung cấp một môi trường học tập thoải mái và hấp dẫn.

Phỏng vấn KTS Diébédo Francis Kéré - Diễn giả chính tại Đại hội Kiến trúc sư thế giới UIA2021
Trường tiểu học Gando, Gando (Burkina Faso), 2001, Diébédo Francis Kéré đã thiết kế và xây dựng ngôi trường này ngay tại quê hương mình sau khi đủ tiêu chuẩn trở thành kiến trúc sư.

Vậy nhiệm vụ cá nhân của ông với tư cách là một kiến trúc sư là gì?

Đó là thiết kế các công trình mà công năng là nguồn cảm hứng cho những người cuối cùng sử dụng chúng. Điều đó đòi hỏi phải chắt lọc mọi thứ xuống mức cần thiết cơ bản để đặt con người vào vị trí trung tâm. Và khi làm như vậy, tôi ngày càng chứng kiến nhiều hơn những công trình kiến trúc được xây dựng với con người như động lực cuối cùng đã ôm trọn lấy những người bước vào bên trong chúng và mang đến khoảng thời gian ngưng đọng so với tốc độ bận rộn trong thời đại của chúng ta. Vì vậy, tôi cho rằng sứ mệnh của tôi đã tìm thấy tôi trên đường đi khi kinh nghiệm được thêm vào chiều sâu chuyên môn.

Theo kinh nghiệm của ông, đâu là lợi thế của một thiết kế có sự tham gia của các bên?

Khi mọi người tham gia vào một quy trình, thì đó là ý thức làm chủ và trách nhiệm được tạo ra. Nếu một công trình được tạo ra với cách tiếp cận có sự tham gia, nó sẽ không còn là một cấu trúc ngoài hành tinh, mà thay vào đó trở thành một thứ được hiểu và thực sự sở hữu từ những người đã giúp tạo ra nó. Và điều này cũng trở thành một niềm tự hào và là một mong muốn giúp duy trì công trình.

Phỏng vấn KTS Diébédo Francis Kéré - Diễn giả chính tại Đại hội Kiến trúc sư thế giới UIA2021
Schorge college, Koudougou (Burkina Faso), 2016, Diébédo Francis Kéré

Xin ông cho biết, sự khác biệt về văn hóa giữa Đức và quê nhà của ông Burkina Faso đã ảnh hưởng đến công việc, sự sáng tạo và triết lý thiết kế của ông như thế nào?

Đó là sự dao động ở giữa với một nơi là một thế giới phong phú về kiến thức kỹ thuật và vật chất ở Đức và một xã hội hạn chế về năng lực kinh tế và công nghệ nhưng có sự hiểu biết rộng lớn về kết nối cộng đồng ở Burkina Faso, các giác quan của tôi đã được mài giũa theo một cách không tưởng nếu bạn chỉ đi ngang qua một nền văn hóa quen thuộc. Việc nhảy qua nhảy lại này cung cấp cho tôi một cảm giác chơi đùa và tìm kiếm những ngã rẽ trên đường, dẫn đến một giải pháp mà một ống kính đơn sắc không thể nhìn thấy. Tuy vậy, điều này đòi hỏi phải tránh xa sự so sánh đơn thuần, so sánh giữa nền văn hóa này với nền văn hóa khác hoặc sự hiểu biết song song về hai nền văn hóa. Tôi đã tìm thấy khía cạnh phong phú nhất cho công việc và sáng tạo của mình khi tôi chỉ theo bản năng lấy ra từ cả hai một cách đồng thời mà không xác định điều gì đến từ đâu.

Theo ông, quan điểm của chúng ta về “sự phát triển” cần thay đổi như thế nào, trong bối cảnh môi trường xây dựng?

Nếu bạn đang nói về sự phát triển trên khía cạnh tạo ra công nghệ tiên tiến hơn, thì tôi sẽ nói rằng điều quan trọng là đừng bỏ qua cái điều chúng ta đạt được đó là dành cho đối tượng nào. Các nhu cầu cần được liên kết với con người và nếu chúng ta phát triển các công nghệ xây dựng mà không chú ý đến khả năng chi trả cho số đông, thì cần phải thay đổi trọng tâm.

Nếu bạn đang nói về sự phát triển dưới góc độ viện trợ, thì tương tự, cần phải đặt nhu cầu của những người được cho là thực sự hưởng lợi làm cốt lõi của bất kì một nỗ lực nào.

Trong cả hai trường hợp, tầm quan trọng nằm ở việc tránh tạo ra “Những con voi trắng”. (nguyên văn: White Elephants – ám chỉ những thứ cồng kềnh, lãng phí, vô dụng)

Phỏng vấn KTS Diébédo Francis Kéré - Diễn giả chính tại Đại hội Kiến trúc sư thế giới UIA2021
Serpentine Pavilion, London (UK), 2017, Diébédo Francis Kéré

Chú thích:

(*)  Liên minh Kiến trúc sư Quốc tế (UIA) là một tổ chức phi chính phủ quốc tế có trụ sở tại Paris. Được thành lập vào năm 1948, đây là tổ chức duy nhất đại diện cho các kiến trúc sư trên toàn cầu làm việc để thống nhất các kiến trúc sư, tác động đến các chính sách công về xây dựng và phát triển, cũng như nâng cao kiến trúc phục vụ nhu cầu của xã hội.

Biên dịch | Đặng Anh Tuấn (Nguồn: zvin.mjt.lu)

XEM THÊM: