Xây dựng trên địa hình ngập lụt? Đây là 9 lưu ý hữu hiệu mà các kiến trúc sư thường áp dụng để giải quyết vấn đề nan giải này.

Ngập lụt không chỉ đe dọa sức khỏe, tính mạng và tài sản của con người mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các công trình xây dựng, là vấn đề hết sức nan giải mà nhiều công trình trên thế giới (trong đó có Việt Nam) phải đối mặt. Kiến trúc không thể giải quyết được ngập lụt hoặc bảo vệ con người an toàn tuyệt đối trước vấn đề thời tiết cực đoan này, tuy nhiên nếu được tính toán kỹ lưỡng về phương pháp kỹ thuật, kiến trúc hoàn toàn có thể giúp giảm thiểu các thiệt hại do ngập lụt, đặc biệt là cứu được mạng sống con người.  

9 lưu ý không thể bỏ qua khi xây dựng trên địa hình ngập lụt

Bước đầu tiên để thực hiện điều này là xác định xem công trình đang được thiết kế có nằm trong khu vực có nguy cơ bị ngập lụt hay không bằng cách kiểm tra thông tin được cung cấp từ các đơn vị khí tượng thuỷ văn. Nếu xác định được địa hình xây dựng có xảy ra tình trạng ngập lụt, kiến trúc sư và khách hàng có thể cân nhắc việc có tiếp tục xây dựng hay không. Trong trường hợp tiếp tục xây dựng, công trình phải được thiết kế với các biện pháp bảo vệ cần thiết. Dưới đây là 9 lưu ý mà các kiến trúc sư thường áp dụng khi thiết kế công trình tại địa hình ngập lụt:

9 lưu ý không thể bỏ qua khi xây dựng trên địa hình ngập lụt

1. Đôn mặt nền cao hơn mức ngập

Khi bắt đầu thiết kế, các Kiến trúc sư nên tính toán cấu trúc mặt nền cao trên mức ngập để giảm thiểu thiệt hại nếu ngập lụt xảy ra. Độ cao mực nước ngập cho từng khu vực dân cư cụ thể được cung cấp từ các đơn vị khí tượng thuỷ văn. Với thông tin này, các Kiến trúc sư có thể cân nhắc độ cao của mặt nền và phương pháp thi công.

Các cách nâng cao mặt nền phổ biến có thể kể đến là xây dựng cấu trúc trên các cột hoặc đôn cao toàn bộ mặt nền. Để có thể lựa chọn được phương pháp thi công phù hợp nhất, các kiến trúc sư nên đánh giá lịch sử khí hậu và lũ lụt trong khu vực, đồng thời tham khảo những hướng dẫn cụ thể về xây dựng trên địa hình ven biển.

9 lưu ý không thể bỏ qua khi xây dựng trên địa hình ngập lụt

2. Xây dựng bằng vật liệu chống ngập

Nước ngập tấn công công trình có thể là thủy tĩnh (nước đọng) và thủy động lực (nước chảy), dù công trình có xây dựng bằng vật liệu gì thì khi bị ngâm lâu trong nước cũng có thể đối mặt với các trường hợp thiệt hại như tường móng công trình mất đi tính bền vững, cấu trúc bị phá vỡ, rò rỉ nhiên liệu, v.v.

Vật liệu chống ngập là những vật liệu có thể tồn tại lâu dài khi tiếp xúc với nước trong ít nhất 72 giờ mà không bị thiệt hại đáng kể. Khi sử dụng vật liệu chống ngập, thiệt hại do ngập vẫn sẽ xảy ra nhưng sẽ ở mức độ thấp hơn, dễ xử lý, sửa chữa hơn, chi phí khắc phục thiệt hại cũng sẽ rẻ hơn. Vật liệu chống ngập buộc phải có tính chất bền và chịu được độ ẩm rất cao, ví dụ như bê tông, gạch tráng men, vật liệu cách nhiệt và xốp, thép, keo chịu nước, sơn epoxy polyester, v.v.

9 lưu ý không thể bỏ qua khi xây dựng trên địa hình ngập lụt

3. Sử dụng vật liệu phủ, chất bịt kín và veneer chống thấm

Có hai cách chống ngập khác nhau, một là ngăn chặn hoàn toàn sự xâm nhập của nước vào công trình (chống ngập khô), và hai là cho phép nước được tràn vào công trình theo ý đồ được thiết kế từ trước (chống ngập ướt).

Lớp phủ, chất bịt kín và veneer chống thấm thường được sử dụng trong cách chống ngập đầu tiên. Một veneer chống thấm cho công trình có thể là bức tường gạch được hỗ trợ bởi màng chống thấm ở lớp ngoài để ngăn sự xâm nhập của nước. Còn lớp phủ và chất bịt kín có thể được áp dụng cho nền móng, tường, cửa sổ và cửa ra vào để ngăn nước vào nhà qua các vết nứt.

XEM THÊM: Cao su lỏng – vật liệu chống thấm động

4. Lắp cao hoặc chống ngập cho thiết bị sưởi/ điều hoà không khí, hệ thống cơ khí, điện nước trong công trình

Lắp đặt các thiết bị dịch vụ trong công trình cao trên mức nước ngập là cách tốt nhất để bảo vệ thiết bị. Các thiết bị này bao gồm máy sưởi ấm, thông gió, điều hòa không khí, thiết bị ống nước, hệ thống ống dẫn và thiết bị điện bao gồm bảng dịch vụ, công tắc và ổ cắm. Nếu những thiết bị này bị ngập trong nước, chúng sẽ bị hư hỏng không thể sửa chữa được. Thậm chí đối với thiết bị điện, chúng còn có thể gây ra hỏa hoạn nếu không được ngắt điện kịp thời.

Những thiết bị và hệ thống kể trên tốt nhất nên được lắp đặt ở vị trí cao hơn mực nước ngập hoặc được thiết kế để ngăn ngừa thiệt hại do lũ lụt như bổ sung vỏ chống thấm, rào chắn, lớp phủ bảo vệ hoặc các kỹ thuật khác…

9 lưu ý không thể bỏ qua khi xây dựng trên địa hình ngập lụt

5. Cố định chặt những thùng nhiên liệu

Những thùng nhiên liệu (gas, xăng dầu, chất đốt,…) không được bảo vệ, cố định chặt chẽ sẽ dễ dàng bị cuốn trôi khi công trình xảy ra tình trạng ngập. Nếu những thùng nhiên liệu này bị va đập vỡ, hoá chất sẽ làm hỏng các tài sản khác và gây ô nhiễm. Do vậy khi xây dựng, những thùng nhiên liệu trong công trình phải được cố định chắc chắn bằng cách gắn chúng vào các tấm bê tông đủ nặng hoặc buộc dây, cố định với nền đất,…

XEM THÊM: Những lưu ý cơ bản khi thiết kế nhà vùng bão lũ ngập lụt

6. Lắp đặt hệ thống thoát nước hoặc máy bơm

Một ví dụ về phương pháp chống ngập ướt đó chính là lắp đặt các lỗ thoát nước tại mặt nền, cho phép nước thoát qua thay vì bị chặn đứng từ ngoài. Giải pháp này không hề gây thiệt hại mà còn giảm được áp lực mà nước gây ra cho các cửa sổ và tường. Hệ thống thoát nước này thường được xây ngầm dưới lòng đất, được xử lý bằng vật liệu chống ngập, thoát nước đọng. Hệ thống sẽ giúp hạn chế thiệt hại do nước ngập mặc dù sau đó sẽ phải được vệ sinh khi nước rút.

Tương tự, máy bơm cũng rất cần thiết, được sử dụng để bơm nước ngập khỏi các tầng hầm. Máy bơm loại sử dụng bằng pin được khuyên dùng bởi có thể hoạt động tốt trong trường hợp mất điện.

XEM THÊM: Những biện pháp giải quyết ngập lụt trong thành phố

9 lưu ý không thể bỏ qua khi xây dựng trên địa hình ngập lụt

7. Xây dựng tường bao, đê chắn

Xây dựng tường bao có thể ngăn chặn nước tấn công công trình. Tường bao có thể được xây bằng gạch bê tông hoặc bằng cách sử dụng nhiều lớp đất đắp chồng lên nhau với lõi chống thấm. Mặc dù đây là phương pháp đơn giản, dễ hiểu và có hiệu quả tuy nhiên tường bao, đê chắn phải thường xuyên được bảo trì, chưa kể việc đắp đê cũng tiêu tốn số lượng lớn vật liệu xây dựng.

8. Lắp đặt van xả nước cống

Van xả nước cống giúp ngăn hệ thống nước thải bị ngập vào ngấm ngược vào nhà. Ở một số khu vực dễ bị ngập lụt, nước ngấm ngược vào nhà là vấn đề phổ biến và có thể gây ra thiệt hại vừa khó sửa chữa vừa nguy hiểm cho người dân.

9. Hướng những bãi cỏ dốc ra khỏi nhà

Một phương pháp cuối cùng mà các kiến trúc sư có thể sử dụng để giảm thiểu thiệt hại do ngập lụt là thiết kế các bãi cỏ dốc ra khỏi nhà. Nếu bãi cỏ nghiêng về phía nhà, nước mưa sẽ chảy vào bên trong. Ngược lại, nếu nghiêng nó ra ngoài sẽ dẫn nước mưa đi.

9 lưu ý không thể bỏ qua khi xây dựng trên địa hình ngập lụt

Biên dịch | H.N (Nguồn: Archdaily)