Yvonne Farrell và Shelley McNamara chính là hai nữ Kiến trúc sư đầu tiên của Ireland đạt giải Pritzker cao quý năm 2020 – giải thưởng được xem như “Nobel của kiến trúc”, được tổ chức vào tháng 3 vừa rồi.

“Pritzker là chứng thực tuyệt vời cho niềm tin tuyệt đối vào kiến trúc”

Theo KTS Yvonne Farrell, Kiến trúc là một nghề thủ công đòi hỏi sự hoàn mỹ, nó được mệnh danh là một trong những hoạt động văn hóa quan trọng và phức tạp nhất hành tinh.“Trở thành một KTS là đặc quyền cực kỳ lớn. Và việc giành Giải thưởng Pritzker năm nay là chứng thực tuyệt vời cho niềm tin tuyệt đối của chúng tôi vào kiến trúc. Cảm ơn ban tổ chức vì vinh dự to lớn này!”, KTS Yvonne Farrell chia sẻ.

Giải thưởng Pritzker 2020 vinh danh Yvonne Farrell và Shelley McNamara

Là nhà kiến trúc sư và đồng thời cũng là nhà giáo dục từ những năm 1970, Yvonne Farrell và Shelley McNamara đã tạo ra những không gian kiến trúc vừa hiện đại lại mang tính lịch sử và con người. Họ kết hợp tinh tế và duy trì sự tôn kính với bối cảnh cụ thể của địa điểm, các tổ chức học thuật, công dân và văn hóa của từng địa điểm cũng như sự phát triển của nhà ở, từ đó tạo nên các công trình kiến trúc hiện đại có tính chất mới lạ, không trùng lặp hay bắt chước – những công trình ẩn chứa phong cách kiến trúc riêng của họ.

Ireland nơi họ sống là một hòn đảo đầy những ngọn núi, vách đá hiểm trở đi kèm với khí hậu thay đổi liên tục. Chính vì vậy các tòa nhà họ tạo ra luôn chứa những mục đích phong phú để tương thích với điều kiện khắc nghiệt nhưng nhìn lại có vẻ rất khiêm tốn và bền vững khi đáp ứng đủ nhu cầu của địa phương.

Yvonne Farrell và Shelley McNamara: sự kết hợp ăn ý trong từng công trình kiến trúc

Yvonne Farrell và Shelley McNamara cùng 3 cộng sự khác đã thành lập Grafton Architects vào năm 1978 tại Dublin, nơi họ tiếp tục làm việc và cư trú. Chỉ trong hơn bốn mươi năm, họ đã hoàn thành gần như nhiều dự án, nằm ở Ireland, Vương quốc Anh, Pháp, Ý và Peru.

Khuôn viên trường đại học UTEC Lima (Lima, Peru 2015) nằm trên một địa điểm đầy thách thức với đường cao tốc chìm trong khe núi và khu dân cư. Kết quả sự kết hợp của 2 nữ KTS tài ba này là một tòa nhà thẳng đứng và xếp tầng đáp ứng cả nhu cầu địa điểm và khí hậu. Các không gian mở của nó được thiết kế để chủ động đón những cơn gió mát của đại dương, giảm nhu cầu sử dụng điều hòa.

Giải thưởng Pritzker 2020 vinh danh Yvonne Farrell và Shelley McNamara
Trường đại học UTEC Lim – Ảnh: Archdaily

Với Văn phòng Sở Tài chính (Dublin, Ireland 2009), việc lựa chọn đá vôi địa phương được sử dụng trong các tấm dày cung cấp thêm sức mạnh cho tòa nhà. Cửa sổ lõm hoặc tuôn ra với mặt tiền có giá sắt bên dưới chúng để lưu thông không khí trong lành khắp tòa nhà. Tiếp xúc trên tất cả các mặt của tòa nhà chính là không gian điển hình của kiến trúc trong thành phố này, cung cấp được tầm nhìn toàn cảnh.

Quan niệm kiến trúc kết nối cộng đồng

Yvonne Farrell và Shelley McNamara luôn chú ý đến sự tương quan giữa bên trong và bên ngoài tòa nhà, điều đó được minh chứng bằng sự hòa trộn giữa không gian chung và riêng tư cũng như tính toàn vẹn của chất liệu.

“Những gì chúng tôi cố gắng làm trong công việc của mình là nhận thức được các tầng lớp công dân khác nhau và cố gắng tìm một kiến trúc có thể giải quyết được sự chồng chéo, làm tăng mối quan hệ giữa con người với nhau”, KTS Farrell chia sẻ.

Đơn giản như, Trường đại học Luigi Bocconi (Milan, Ý 2008) đã thực sự kết nối cộng đồng dân cư và thành phố sôi động vượt ra ngoài khuôn viên thẳng đứng thông qua không gian công cộng ở tầng trệt, tiếp nối ở trong nhà và tán cây nổi trên mặt đất bên dưới, thu hút người qua đường; North King Street Housing (Dublin, Ireland 2000) cố tình vô hiệu hóa các yếu tố thiết kế bên ngoài để cộng hưởng với sự hạn chế của các nhà kho lân cận…

Giải thưởng Pritzker 2020 vinh danh Yvonne Farrell và Shelley McNamara
Trường đại học Luigi Bocconi – Ảnh: Archdaily

2 nữ kiến trúc sư tài ba này đã làm chủ được tỷ lệ để duy trì quy mô của con người và giữ môi trường thân thiện trong các tòa nhà cao lớn.

“Điều khác biệt là làm thế nào để chúng ta xây dựng nhà ở và nơi làm việc trong một thế giới với hơn một nửa dân số sống trong môi trường đô thị, và nhiều người trong số họ không thể có được sự xa hoa?”, bộ đôi KTS chia sẻ.

Giải thưởng Pritzker 2020 vinh danh Yvonne Farrell và Shelley McNamara
Trung tâm nghệ thuật Solstice – Ảnh: Archdaily

Một sàn nhà hát đường viền tại Trung tâm nghệ thuật Solstice (Navan, Ireland 2007) đã tạo ra sự gần gũi giữa khán giả và người biểu diễn; Vị trí rộng rãi của không gian mở, cửa sổ, tường rèm kính và trần nhà cho phép ánh sáng tự nhiên lọc qua phòng, tạo ra ánh sáng ấn tượng trong không gian lớn và nhỏ, bên trong các khu vực lồng vào nhau tạo nên Viện Mines Télécom ở Palaiseau (Paris , Pháp 2019)…

Giải thưởng Pritzker 2020 vinh danh Yvonne Farrell và Shelley McNamara
Viện Mines Télécom – Ảnh: Archdaily

McNamara khẳng định: “Kiến trúc là một khuôn khổ cho cuộc sống của con người. Nó neo chúng ta và kết nối chúng ta với thế giới theo cách mà có lẽ không bộ môn tạo không gian nào khác có thể làm được“. Farrell tiếp lời: “Điều cốt lõi trong thực hành của chúng tôi là niềm tin thực sự rằng kiến trúc quan trọng. Đó là một hiện tượng không gian văn hóa mà con người phát minh ra.”