6 loại hình kiến trúc hiện đại sẽ sớm biến mất vĩnh viễn

1485

Kiến trúc thường được coi là một điểm nhấn trong lịch sử, phản ánh tư tưởng của cả một thời đại. Nhưng làm sao để xây dựng kiến trúc trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng hơn bao giờ hết, khi những công trình dường như biến mất ngay trong chớp mắt? Chúng tôi nhận thấy 6 loại hình kiến trúc ra đời trong thời hiện đại và đang biến mất nhanh chóng như khi chúng xuất hiện. Đó là những công trình đơn giản, có mặt ở khắp nơi, và sự hoài niệm gắn liền sự biến mất của chúng thiên về mặt tình cảm hơn là lòng ngưỡng mộ với trí tuệ.

Kí ức và kiến trúc có mối quan hệ chặt chẽ, trong cuốn sách The Eyes of the Skin, Juhani Pallasmaa đã miêu tả cách thức “cơ thể nhận biết và ghi nhớ. Ý nghĩa của kiến trúc bắt nguồn từ những phản xạ và phản ứng trước đó được cơ thể và giác quan ghi nhận.” Kiến trúc là ngành học có giá trị lịch sử vĩnh cửu, nhưng lạ thay, một số công trình dưới đây đã trở nên lỗi thời chỉ trong nửa vòng đời. Liệu rồi ai còn nhớ tới chúng?

Những cửa hàng góc phố

Các cửa hàng góc phố có mặt ở khắp nơi trên thế giới, dưới nhiều tên gọi khác nhau: Bodegas ở New York, Milk Bar ở Úc, cửa hàng Sari-sari ở Philippines. Đó là những nơi lưu giữ kỉ niệm tuổi thơ của người, như những buổi chuyện phiếm với chủ cửa hàng, hay thuở thơ ấu tiết kiệm từng đồng xu để mua một gói socola.

Các cửa hàng Bodegas bắt đầu xuất hiện ở New York vào những năm 1940 và 50 sau khi những người nhập cư Cuba, Puerto Rico và Cộng hòa Dominica đến New York. Ở Úc, các cửa hàng Milk Bar là cảnh tượng quen thuộc trên các góc phố ngoại ô, một ốc đảo dự trữ kem vào mùa hè nước Úc. Tuy nhiên, với sự phát triển của các trung tâm mua sắm và nhượng quyền thương mai, những cửa hàng góc phố do gia đình sở hữu đã dần biến mất. Chuỗi cửa hàng 7-Elevens rực rỡ ánh đèn mang lại không khí khác hẳn với các cửa hàng góc phố truyền thống, những điểm nhấn của cộng đồng đang dần biến mất: nho nhỏ, lộn xộn và đầy tính cá nhân.

Bốt điện thoại

Xuất hiện trong Doctor Who, Superman, thậm chí là cả trong chi tiết cũ rích chiếc điện thoại tự dưng reo lên, bốt điện thoại như một cổ vật văn hóa đã trở nên lỗi thời sau một đêm. Bốt điện thoại từng có mặt ở khắp nơi, rất dễ nhận dạng và chỉ đủ rộng cho một người và một chiếc điện thoại. Thậm chí một thập kỉ trước, chúng vẫn rải rác ở các nẻo phố phường, dù hầu như không được sử dụng. 

Chiếc điện thoại trả tiền đầu tiên do William Gray sáng chế vào năm 1889, ông đã tạo ra một chiếc điện thoại công cộng hoạt động nhờ đồng xu mà không cần người trực. Bốt thoại công cộng bắt đầu được lắp đặt vào đầu những năm 1900, còn những chiếc hộp nhôm với kính chúng ta biết đến ngày nay  trở nên phổ biến trong những năm 1950. Tuy nhiên, khi di động phát triển hơn, các bốt điện thoại biến mất là điều không thể tránh khỏi.

Bốt điện thoại công cộng đã bị loại bỏ hoàn toàn ở Jordan, Bỉ, Đan Mạch, Phần Lan và Thụy Điển, và chúng vẫn tiếp tục biến mất trên mọi miền thế giới. Một số thành phố đã chuyển các bốt điện thoại thành các điểm phát wi-fi để khỏi phí hoài tác dụng của chúng. Nhiều bốt điện thoại màu đỏ mang tính biểu tượng ở Anh đã được chuyển thành quán cà phê nhỏ, cửa hàng sửa chữa điện thoại di động, hoặc thậm chí lắp đặt máy khử rung tim, vì có cả một thế hệ không thể buông bỏ chúng.

Cửa hàng thuê băng đĩa

Mười năm trước, các cửa hàng thuê băng đĩa là lựa chọn đầu tiên nếu bạn muốn ngồi nhà. “Sang nhà bạn xem Netflix” từng là một tương lai xa xôi lắm, thế nên nếu muốn có một buổi tối tuyệt vời, thì hãy bật đầu băng VHS và ấn play. VHS, DVD cùng Blu-Ray đến và đi cùng thời, và thế chỗ chúng là một loạt những dịch vụ trực tuyến mới, khiến không gian vật lí trở nên lỗi thời. Tại Úc, hơn 95% các cửa hàng cho thuê băng đĩa đã đóng cửa, để lại hàng ngàn những cửa hàng mục nát ở ngoại ô. Blockbuster Video là một trong hãng cho thuê băng đĩa còn sót lại ở Hoa Kỳ với ba cửa hàng ở Alaska – nơi có mùa đông lạnh giá và kết nối chậm, khiến người ta muốn thuê băng đĩa – và một cửa hàng cách ngoại ô Portland, Oregon ba giờ đi đường – vì người dân địa phương cho rằng nó ‘cá nhân’ hơn Netfix hay các trang trực tuyến khác.

Trạm xăng tự phục vụ

Các trạm xăng địa phương đã đóng vai trò như một nhà bán lẻ tiện lợi, trung tâm sửa chữa và bảo trì suốt hơn một trăm năm. Hơn thế, những trạm xăng hiện diện ở mọi nơi, từ thành phố cho tới những tiểu bang bị cô lập đã trở thành biểu tượng của cuộc cách mạng ô tô. Những mái che rộng lớn trở thành những tấm tấm biển quảng cáo, thường kèm với những đường nét duyên dáng và được nâng đỡ ít nhất có thể để tạo cảm giác không trọng lượng. Các máy bơm và khoang rộng kèm theo để lại một dấu ấn dường như không thể xóa nhòa lên môi trường xây dựng, còn có các nhà bán lẻ thường thay đổi chỉnh sửa thiết kể của mình để đóng góp không gian xung quanh.

Tuy nhiên, khi nhu cầu dùng xăng giảm và giá đất lại tăng vọt, nhiều trạm xăng đã bị bán đi. Với dấu ấn quan trọng và thiếu đi nhu cầu phát triển hiện có, các trạm xăng mang lại triển vọng hấp dẫn để tái phát triển, nhiều trạm xăng cũ hiện đang là phòng trưng bày nghệ thuật, văn phòng và nhà hàng.

Quầy bán báo

Là điểm nhấn trên các đường phố, quầy bán báo được dựng lên với mục đích rõ ràng. Các tiêu đề mời chào người qua đường, kết nối họ với nhau, kể cả những người chưa từng đọc báo. Nhờ chi phí thiết lập thấp, những quầy bán báo tạo điều kiện phát triển cho các doanh nhân. Dân nhập cư và cựu chiến binh ngồi cạnh quầy như lính canh để săn đón tin tức và bóc kẹo. Những người như thế không thể ngờ tới một thế giới sẽ số hóa những cửa hàng gỗ hoặc thép nhỏ nhắn riêng tư của mình. Những quầy bán báo còn sót lại ngày càng được tiêu chuẩn hóa, NYC đã và đang lắp đặt hàng ngàn những công trình y hệt nhau từ kính và kim loại để thay thế quầy báo truyền thống.

Bốt chụp ảnh

Chúng ta đều từng đảo mắt nhìn ai đó đăng lên facebook một dải ảnh ngớ ngẩn. Tuy nhiên, phong cách chụp ảnh hiện đại được coi là trò vui tiệc tùng này lại có một lịch sử phong phú từ hơn một thế kỉ trước. Từ những năm 1960, đã có những bốt từ động cho phép chúng ta được thực sự là chính mình, tránh xa ánh mắt phán xét của xã hội. Dù trông đơn giản là chiếc hộp nhỏ, nhưng tại trung tâm mua sắm hay nhà ga, chúng là nơi cho phép ta tiết lộ những câu chuyện thân mật nhất. Những bốt chụp ảnh này và những bức ảnh chúng chụp đã ghi lại vô số khoảnh khắc dịu dàng theo thời gian… và thi thoảng cũng chụp ảnh hộ chiếu.

Đâu là loại hình kiến trúc khiến bạn hoài niệm nhất?

Nguồn: AD | Biên dịch: MP