Phỏng vấn Jürgen Mayer H.: “Kiến trúc tồn tại vì chúng ta tin vào tương lai tốt đẹp hơn.”

860

Năm 1996, tại Berlin, kiến trúc sư Jürgen Mayer H. Thành lập công ty J.MAYER.H của riêng mình. Ông theo học đại học Stuttgart ở Đức và trường Copper Union cùng Princeton ở Hoa Kỳ. Năm 2010, Mayer H. đã chia sẻ rằng giáo dục chuyên ngành ở Đức đã dạy anh khía cạnh kĩ thuật và thực tế của kiến trúc, nhưng anh vẫn chưa có tầm nhìn rõ ràng về cách phát triển tư tưởng và ngôn ngữ kiến trúc cá nhân.

KTS Jürgen Mayer H.

Sau nhiều năm không ngừng tìm tòi và thử nghiệm, cuối cùng anh cũng tìm được tiếng nói của riêng mình. Những công trình do Mayer H. xây dựng mang lại những đặc trưng riêng biệt tại nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt nhờ sử dụng các mô hình bảo vệ dữ liệu tạo nên những kiến trúc chưa từng thấy trước đây. Lần gần đây nhất tôi tới thăm studio của anh ở phía tây Berlin, chúng tôi đã thảo luận về bản sắc kiến trúc. Khi được hỏi về việc phong cách đặc trưng của anh không còn được truyền thông đón nhận, Mayer H. nói: “Ban đầu đó là ý của riêng tôi, nhưng bây giờ đó là đóng góp của cả một đội ngũ. Chúng tôi không có mục đích hay chiến lược, chỉ có năng lực thông qua kiến trúc

Museum Garage Miami / Jürgen Mayer. Ảnh © Miguel Guzman

Vladimir Belogolovsky: Với nhiều kiến trúc sư, dự án đầu tiên chìa khóa định hướng phong cách sự nghiệp sau này. Đó thường là ngôi nhà tặng mẹ của kiến trúc sư hoặc ngôi nhà cho chính bản thân họ. Anh hẳn cũng có một dự án như thế chứ?

Jürgen Mayer H.: Công trình quan trọng đầu tiên của tôi là tòa thị chính Stadthaus Ostfildern nằm tại Ostfildern ngoại ô Stuttgard miền nam nước Đức đã giành chiến thắng trong giải thưởng năm 1998 và giải thưởng Mies can der Rohe năm 2003. Công trình này hội tụ nhiều yếu tố cơ bản làm nên nền tảng cho các dự án sau này của chúng tôi, bao gồm mô hình bảo vệ dữ liệu để bố trí tấm thông gió kim loại trên mặt tiền công trình. Công trình quan trọng thứ hai là Metropol Parasol được xây dựng năm 2011 ở Seville, Tây Ban Nha. Chúng tôi đã kết hợp không gian đô thị năng động với nhiều công năng để tạo một môi trường đa dạng đầy sức sống. Hai dự án này là cơ sở hình thành nét riêng biệt trong kiến trúc của chúng tôi – nhìn nhận kiến trúc như một không gian truyền tải được nhấn mạnh thẩm mỹ.

JOH3 / Jürgen Mayer. Ảnh © Ludger Paffrath

VB: Khoảng tám năm trước ở New York, anh đã có những trải lòng thú vị mà bây giờ tôi muốn hỏi lại để được nghe quan điểm hiện tại của anh thế nào.

JMH: Tôi cũng khá tò mò đấy.

VB: “Tôi muốn kiến trúc dẫn lối chúng ta khám phá những tiềm năng.”

JMH: Kiến trúc là một công cụ tuyệt vời mà ta cần phải sử dụng để khám phá những gì sẽ xảy ra và có thể xảy ra trong quá trình kiến tạo tương lai. Tính tò mò sẽ dẫn dắt chúng ta trong hành trình tái tạo kiến trúc tuyệt vời này. Vẻ đẹp của kiến trúc đến từ sự đa dạng trong các phương thức thực hiện.

VB: Một câu khác nữa: “Tôi coi công trình của mình là lăng kính để khám phá nét mới trong bối cảnh. Kiến trúc là chất xúc tác khiến chúng ta nhìn nhận lại không gian, chứ không phải làm nền cho sinh hoạt đời thường.”

JMH: Tôi vẫn giữ nguyên quan điểm của mình. Kiến trúc phát triển vì chúng ta tin vào một tương lai tốt đẹp hơn về mặt không gian, kinh tế, y tế,…. Chúng ta tin vào kiến trúc mang tính phản hồi, chẳng hạn như kiến trúc giảm thiểu mức độ stress ở đô thị như thế nào? Chúng ta phải cố gắng giải quyết vấn đề và trao cho chúng một bộ mặt kiến trúc.

Metropol Parasol / Jürgen Mayer. Ảnh © Nikkol Rot for Holcim

VB: “Kiến trúc là một dạng phê bình và thuyết giảng về cuộc sống và văn hóa đương đại.”

JMH: Ý tôi muốn nói ở đây là kiến trúc thể hiện một góc nhìn phản biện, nhìn nhận lại những hiện trạng lười nhác được coi là chuẩn mực. Nói theo một cách lí tưởng thì đó là những gì kiến trúc nên làm.

VB: So với năm 2010, quan điểm về kiến trúc và vai trò của kiến trúc sư đã thay đổi đáng kể. Từ sự coi trọng những phong cách kiến trúc cổ điến ấn tượng, bàn luận về tính nghệ thuật, ẩn dụ, cảm hứng, chúng ta đã bàn sang những vấn đề xã hội, môi trường, sinh thái, kinh tế, bối cảnh, giải quyết vấn đề, kỹ năng làm việc nhóm, vân vân… Nếu anh vẫn nghĩ công trình của mình là cách thức phản ánh cuộc sống và văn hóa đương đại thì hẳn góc nhìn của anh cũng đã thay đổi rất nhiều trong quá trình phát triển kiến trúc. Anh có cảm thấy sự thay đổi đó trong kiến trúc của mình không?

JMH: Hiện tại các trường đại học, phòng thí nghiệm và các trung tâm kỹ thuật rất chú trọng tới công nghệ kỹ thuật số, nó được coi là trụ cột của nền kinh tế trong tương lai. Mọi thứ ngày càng phức tạp hơn, kéo theo những nghiên cứu về phương thức thúc đẩy cộng đồng và chiến lực vì lợi ích chung.

VB: Tôi không nói tới sự phát triển dần đều dựa trên nghiên cứu liên tục và quá trình thiết kế. Trong 8 năm, kiến trúc đã có sự thay đổi lớn. Chúng ta không còn coi trọng cá nhân nữa. Công trình của anh vốn thể hiện lối kiến trúc cổ điển xoay quanh việc sáng tạo phong cách độc đáo trực tiếp phản ánh xã hội. Bây giờ anh suy nghĩ gì khi thấy nhiều kiến trúc sư trẻ sẵn lòng kiềm chế cái tôi? Có sức ép gì khiến họ kìm nén ư?

Court of Justice / Jürgen Mayer. Ảnh © Filip Dujardin

JMH: Chúng ta chỉ có thể viết bằng nét chữ của mình, kiến trúc cũng vậy. Không có ý định hay chiến lược cụ thể trong ngôn ngữ kiến trúc, chỉ có năng lực kiến trúc mà thôi. Tuy nhiên, kiến trúc đang thiên về  giao tiếp và hợp tác, từ đó đa dạng hóa quá trình thiết kế và tăng tính phức tạp trong đó. Tôi không cho rằng công việc của chúng tôi đã có nhiều sự thay đổi lớn, cho dù kiến trúc chuyển hướng. Chúng tôi vẫn luôn quan tâm người ta nghĩ gì về công trình của mình. Kiến trúc gắn với những bối cảnh khác nhau và buộc ta phải phát triển. Những gì đang được bàn luận chỉ là vấn đề cấp thiết nhất thời hoặc ưu tiên trước mắt, chúng tới rồi sẽ đi. Nhưng chúng ta vẫn còn nhiều vướng bận. Hiện tại, chúng ta nên quan tâm tới môi trường và tính thực tiễn nhiều hơn. Chúng tác động tới kiến trúc nhưng ngôn ngữ kiến trúc thì đã được thiết lập bởi nhiều yếu tố nằm ngoài thảo luận này.

VB: Khi được hỏi kiến trúc là gì, anh đã nói đó là chuyến phiêu lưu vào miền đất chưa ai khám phá, nghe rất thi vị, anh có thể giải thích thêm không?

JMB: Kiến trúc là một quá trình, là một cuộc phiêu lưu, một hành trình chứa đầy bất ngờ. Nhiệm vụ của kiến trúc sư không phải là cố tạo ra một sản phẩm, mà là chạm tới một khám phá. Kể cả sau nhiều năm xây dựng công trình, chúng tôi vẫn muốn trải nghiệm bất ngờ khi chạm tới đích đến cụ thể nào đó. Chúng tôi tin tưởng vào quá trình, nhưng vẫn không ngừng đặt câu hỏi, tuy ban đầu không ai đoán được kết quả sẽ thế nào.

VB: Anh nghĩ thế nào là một công trình tốt?

JMH: Công trình tốt là một công trình định nghĩa lên không gian, mang lại tầm nhìn mới, vừa đem tới tiện nghi, vừa thử thách mong đợi. Đó là một công trình cấp tiến về mặt văn hóa, xã hội và công nghệ, đồng thời có thể thích ứng, chuyển biến trong tương lai mà không đánh mất bản sắc.

Sarpi Border Checkpoint / Jürgen Mayer. Ảnh © Jesko Malkolm Johnsson-Zahn

VB: Anh có thể kể tên một công trình như thế trong vòng một thập kỉ trở lại được không?

JMH: Gara số 1111 đường Lincoln ở Miami do Herzog & de Meuron thiết kế năm 2010 là một trong số đó. Trong tưởng tượng của chúng tôi, sự thoáng mở và khung kết cấu đặc trưng của nó phù hợp với mọi sự biến đổi ở tương lai, dù thực tế hay hư cấu. Nó vẫn chưa được xác định rõ ràng, song đồng thời lại cụ thể tới mức nhìn một lần là không thể quên, và làm nổi bật được bối cảnh đô thị. Thiết kế Trạm kiểm soát biên giới Sarpi ở biên giới Georgia-Thổ Nhĩ Kì bên bờ Biển Đen cũng mang tiền năng tương tự. Nó thể hiện một góc nhìn rất khác so với những trạm biên giới thông thường, với chúng tôi, đó không phải là đường phân cách hai quốc gia, mà là nơi người dân hai nước gặp gỡ, tạo điều kiện cho nhiều hoạt động phát triển, bao gồm du lịch hè.

VB: Anh thường dùng những từ như khám phá tiềm năng, thay đổi xã hội cấp tiến, phê bình và thuyết giảng, mô hình, ẩn dụ và điều kiện không gian để nói về công việc của mình. Anh còn từ nào khác để mô tả kiến trúc của mình không?

JMH: Bản sắc, nhạy cảm văn hóa, giao tiếp và hợp tác, chuyển nhượng và kinh tế.

Nguồn: AD | Biên dịch: MP