Đào tạo kts chuyên ngành lý luận-phê bình kiến trúc, một đòi hỏi của ngành

561

Mỗi năm các Kiến trúc sư ra trường không phải ít, nhưng tình trạng thiếu “Kiến trúc sư” và “họa viên kiến trúc” vẫn là vấn đề nóng bỏng. Bởi lẽ các KTS không làm tốt được công việc của hoạ viên, mà hoạ viên thì lại không có nhiều cơ sở đào tạo một cách chính quy bài bản. Về mảng lý luận phê bình thì như một vườn hoa khoe sắc, ngoài những nhà nghiên cứu chuyên môn rất bài bản và tâm huyết, thì hầu như trăm hoa đua nở, ai cũng có thể “phê bình” dù có cơ sở lý luận hay không.

Mỗi năm các Kiến trúc sư ( KTS) ra trường không phải ít, nhưng tình trạng thiếu “Kiến trúc sư” và “họa viên kiến trúc” vẫn là vấn đề nóng bỏng. Bởi lẽ các KTS không làm tốt được công việc của hoạ viên, mà hoạ viên thì lại không có nhiều cơ sở đào tạo một cách chính quy bài bản. Về mảng lý luận phê bình thì như một vườn hoa khoe sắc, ngoài những nhà nghiên cứu chuyên môn rất bài bản và tâm huyết, thì hầu như trăm hoa đua nở, ai cũng có thể “phê bình” dù có cơ sở lý luận hay không.

Hơn nữa, cần nhìn nhận là không phải tất cả KTS được đào tạo trong các trường Kiến trúc hiện nay đều sẽ hành nghề thiết kế kiến trúc. KTS sau khi tốt nghiệp ra trường có thể hoạt động trong nhiều lĩnh vực như thíêt kế, thi công, nghiên cứu, giảng dạy, quản lý dự án quy hoạch – kiến trúc,…vv. Trong khi đó hầu như tất cả đều được đào tạo theo một giáo trình, một nội dung, một phương thức… Nói chung là đào tạo hàng loạt một cách giống nhau để cho nhiều những công việc khác nhau. Chưa có cơ sở nào đào tạo một cách chuyên biệt và bài bản cho nhiều hướng hoạt động như thực tế yêu cầu, ngay cả ở lĩnh vực lý luận – phê bình kiến trúc cũng vậy.

Ngày nay, vai trò của các trường Đại học phải là các trung tâm nghiên cứu khoa học – công nghệ, chuyển giao và ứng dụng công nghệ vào sản xuất đời sống. “Sản phẩm – con người ” mà các trường đại học “cung” phải đáp ứng được yếu tố “cầu” của xã hội cả về lượng và chất. Nhu cầu của xã hội đã không chỉ dừng lại ở các sản phẩm kiến trúc thuần túy đáp ứng nhu cầu công năng, nên lý luận phê bình trở thành một góc nhìn rất cần thiết trong lĩnh vực hoạt động kiến trúc.

C1 banner

Nên chăng cần nghiên cứu hệ thống đào tạo KTS theo hướng chuyên biệt. Có thể là sau thời gian đào tạo cơ sở, cơ bản tạo thềm kiến thức chung, sinh viên sẽ đi vào giai đoạn được tách ra đào tạo một cách bài bản và chuyên sâu về lĩnh vực mà mình sẽ hành nghề. Việc lựa chọn đi sâu vào mảng nào được xem xét dựa trên cơ sở năng lực và kết quả học tập của sinh viên trong giai đoạn trước. Ví dụ như quá trình đào tạo chuyên biệt sẽ cho ra đời các KTS thực hành, kỹ thuật viên kiến trúc, KTS chủ trì, KTS nội thất, các KTS chuyên ngành lý luận phê bình, nghiên cứu khoa học…

Để phục vụ cho công tác sáng tác kiến trúc hay chủ trì các dự án, tham gia và chủ trì các đề tài nghiên cứu… sẽ là hướng đào tạo chuyên sâu cho các KTS ý tưởng (KTS công trình, KTS quy hoạch, KTS nội thất, KTS phong cảnh…) hay KTS chủ trì, quản lý dự án. Ngoài các kỹ năng cơ bản như KTS thực hành, KTS chủ trì cần có khả năng sáng tác tốt, có tư duy logic và khả năng phân tích tổng hợp. Dĩ nhiên với mỗi hướng chuyên sâu như vậy sẽ phải điều chỉnh nội dung và thời lượng chương trình đào tạo cho phù hợp. Sau khi kết thúc giai đoạn cơ sở và cơ bản, có thể đánh giá được năng lực của sinh viên để có hướng đào tạo chuyên sâu phù hợp, sẽ mang lại hiệu quả tốt.

Từ đây chúng ta cũng có thể thấy một hướng đi mới để đào tạo bài bản cho các KTS chuyên ngành lý luận phê bình kiến trúc. Bởi như các ngành nghệ thuật khác – các nhà lý luận phê bình văn học nghệ thuật đóng góp một phần không nhỏ vào sự thành công hay hướng đi của nền nghệ thuật nước nhà. Lẽ đương nhiên, KTS được đào tạo bài bản chuyên ngành lý luận phê bình phải có thềm kiến thức và khả năng sáng tác thiết kế, vì lý luận bao giờ cũng phải đi đôi với thực hành.

Th.s KTS Nguyễn Bích Hoàn

Ths.KTS Nguyễn Bích Hoàn
Ths.KTS Nguyễn Bích Hoàn hiện là trưởng bộ môn Lịch sử Kiến Trúc,khoa Kiến Trúc,Đh Kiến Trúc Tp HCM đồng thời là thành viên hội Kiến Trúc Sư Tp HCM và Hội Kiến Trúc Sư Việt Nam.