Phỏng vấn Zvi Hecker: “Kiến trúc tốt không thể hợp lệ!”

1414

Trong suốt sự nghiệp của mình, hình thức các công trình của Zvi Hecker đã trải qua nhiều thay đổi đáng kể – từ hình dạng hình học cứng nhắc của những công trình đầu tiên như nhà Ramot Polin và giáo đường Do Thái ở sa mạc Negev, cho đến một công trình tự do hơn gần đây – Jewish – ngôi trường ông thiết kế ở Berlin. Hecker, mặc dù nhận thấy tất cả các tác phẩm của ông vừa đại chúng lại vừa cá nhân, tự nhận xét mình là “một nghệ sĩ có nghề nghiệp là kiến ​​trúc.” Trong cuộc phỏng vấn từ chuyên mục “City of Ideas”, Vladimir Belogolovsky nói chuyện với Hecker về nguồn cảm hứng và những ý tưởng nền tảng cho sự nghiệp của ông.

Trường Heinz-Galinski, Berlin, Đức, 1995. Ảnh © Michael Krüger

Vladimir Belogolovsky (VB): Tôi đến thăm trường Heinz-Galinski ở Berlin, ngôi trường có ý tưởng xuất phát từ mô hình hạt hướng dương, đây không phải là lần đầu tiên ông sử dụng nó. Ông có thể nói về đam mê của ông với hoa hướng dương được không, và tại sao ông nghĩ đó là một tiêu chí tốt cho một tòa nhà?

Zvi Hecker (ZH): Chúng ta không thể hội đủ tất cả điều kiện thiết kế tối ưu cho mỗi tòa nhà được. Đây là trường học Do Thái đầu tiên được xây dựng ở Berlin sau vụ Holocaust. Đến từ Israel, tôi luôn tự hỏi – tôi có thể mang đến những gì cho trẻ em ở Berlin? Hoa là một món quà của tự nhiên và hoa hướng dương là một loại hoa phổ biến ở Israel. Bắt đầu từ hoa hướng dương phát triển thành một loạt các hình ảnh nối tiếp. Sẵn sàng cho giai đoạn xây dựng, nó trông giống như một thành phố nhỏ với những con đường quanh co và sân nhỏ, chứ không chỉ là một tòa nhà. Sau này, khi mô hình sơ đồ của các bức tường chịu lực được hoàn thành, chúng tôi rất ngạc nhiên khi phát hiện ra rằng “các trang của một cuốn sách mở” ẩn trong thiết kế của chúng tôi. Chúng tôi đã không nhận ra điều đó sớm hơn – ngôi trường tên là Beth-Sefer trong tiếng Do Thái, nghĩa là “nhà của sách”.

Trường Heinz-Galinski, Berlin, Đức, 1995. Ảnh © Michael Krüger

VB: Vậy nếu khéo léo, ông có thể nói rằng ông đã có ý tưởng hình thành ngôi trường như là ngôi nhà của những cuốn sách ngay từ ban đầu.

ZH: Nhưng nếu tôi bắt đầu với ý tưởng về một cuốn sách, tôi chắc chắn sẽ kết thúc nó bằng hoa hướng dương. [Cười] Bởi vì đó là sự chuyển đổi từ ý tưởng này sang ý tưởng khác trong quá trình thiết kế. Không phải chuyện vấn đề bắt đầu từ đâu, mà nó là kết quả có thể đoán được. Người ta có thể bắt đầu với “a” rồi kết thúc bằng “k” hoặc tốt nhất là với “z”.

VB: Quay lại với hoa hướng dương, ông nói rằng đó là một món quà tốt cho trẻ em ở Berlin. Nhưng ông cũng đã sử dụng phép ẩn dụ về hoa hướng dương trong quá khứ. Vậy đó là ý tưởng xuyên suốt của ông? Ông có thể giải thích tại sao không?

ZH: Bạn biết đấy, trong Thế chiến II, chúng tôi bị trục xuất khỏi Siberia từ lãnh thổ Ba Lan đã bị Xô viết chiếm đóng. Sau đó chúng tôi được gửi đến Samarkand, Uzbekistan. Ở đó vào buổi chiều, sau giờ học ở trường tiểu học, tôi đã phác thảo những ngôi nhà ở địa phương của người Uzbekistan. Đó là khi tôi bắt đầu trở thành một kiến ​​trúc sư. Khoảng thời gian đó khan hiếm lương thực và hoa hướng dương thực sự rất hữu ích. Vì vậy, hoa hướng dương có một ý nghĩa cá nhân đối với tôi. Nó cũng là điều phi thường nhất của thiên nhiên. Sự hình thành hạt giống của nó tuân theo trình tự tỷ lệ vàng của toán học. Nó cung cấp nguồn dinh dưỡng tuyệt vời, tỏa ra màu sắc rực rỡ từ khoảng cách xa… Còn điều gì khác tự nhiên có thể cho chúng ta?

Trường Heinz-Galinski, Berlin, Đức, 1995. Ảnh © Michael Krüger

VB: Nói về dự án trường học của ông, ông nói rằng “Chức năng và tổ chức đặc trưng của hoa hướng dương cộng hưởng với bản chất của giáo dục.” Nó là thế nào?

ZH: Vâng, ngôi trường là bông hoa hướng dương đầu tiên, sau đó đến thành phố, rồi một cuốn sách… Nhưng theo một cách nào đó, nó vẫn là hoa hướng dương. Và nó không có nghĩa là Zvi Hecker đã xây dựng một bông hướng dương, không có cấu trúc nào như vậy, nhưng bởi vì các bức tường đối diện với mặt trời, phản chiếu ánh sáng mặt trời sâu vào bên trong lớp học. Bản chất độc đáo của hướng dương, không phải là hình dạng của nó mà là ở cách nó hoạt động. Cách trẻ em tiếp nhận kiến ​​thức gợi nhớ đến cách hoa hướng dương hướng đến ánh nắng mặt trời. Giáo dục là sự soi sáng của tâm trí và tôi nghĩ rằng giáo dục tại trường không chỉ ở trong các lớp học. Mà kiến trúc của tòa nhà chính là nguồn gốc của giáo dục.

VB: Ngôi trường của ông không chỉ hiện thực hóa một tòa nhà độc đáo. Nó nhất quán với những gì ông đã làm từ trước đó, và là một công trình đang phát triển. Đó là tuyên ngôn của ông trong việc sáng tạo, đúng không?

ZH: Đối với tôi, phát minh lớn nhất của con người là bánh mì. Bạn có bột, men, nước, muối – không hề đặc biệt – và bạn nướng  nó thành món ăn thú vị nhất. Điều này cũng đúng với kiến ​​trúc — bạn trộn xi măng, cát, nước – không hề đặc biệt – và bạn có được một kết cấu bê tông đẹp. Bạn biết đấy, Frank Lloyd Wright đã từng nói: “Thưa quý vị, một viên gạch trị giá mười xu, nếu ông đưa nó cho tôi, tôi sẽ biến nó thành vàng.” Đó là sự kỳ diệu của sự biến đổi – bạn sáng tạo từ những gì bạn có. Và quá trình biến đổi này là suốt đời, không chỉ cho một tòa nhà.

Điều dường như nhất quán trong công việc của tôi là sự vắng mặt của các tòa nhà riêng biệt để mọi người đi xung quanh trong sự ngưỡng mộ. Bạn biết đấy, bạn không thể đi quanh trường Jewish, không có gì để xem cả. Bạn phải đi vào bên trong, mặc dù vẫn sẽ ở bên ngoài. Các tòa nhà của tôi thường có xu hướng trở thành một khu vực biệt lập trong thành phố; các bức tường của nó hình thành các tòa nhà, quảng trường và sân, cung cấp một lớp vỏ và cảm giác an toàn.

Trường Heinz-Galinski, Berlin, Đức, 1995. Ảnh © Michael Krüger

VB: Một số dự án nhà ở đầu tiên của ông dựa trên sự lặp lại của cùng một mô-đun, và các dự án khác tự do hơn, dựa trên hình ảnh như bàn tay và xoắn ốc với tất cả các không gian riêng biệt. Đây là những ý tưởng khác nhau hay chúng là từng phần của một ý tưởng?

ZH: Là một sinh viên của Alfred Neumann, tôi sử dụng hình học mô-đun như một loại ma trận và ngữ pháp cho thiết kế kiến ​​trúc. Nhưng tất nhiên đó chỉ là cách làm ý tưởng dễ hiểu hơn, chứ không phải mục đích chính – đúng hơn là một loại giàn giáo cất cánh khi tòa nhà được hoàn thành. Sau đó, những hình ảnh như lòng bàn tay, lá phong, hoặc hoa hướng dương đều có cú pháp của riêng chúng. Một ẩn dụ hữu cơ qua nhiều thiết kế của tôi.

VB: Ông được coi là một “kiến trúc sư nghệ sĩ”. Đó có phải là cách ông nhìn nhận chính mình không?

ZH: Tôi thấy bản thân ở cả hai mặt của nghệ thuật. Tôi thường xuyên trưng bày tác phẩm của tôi tại các phòng trưng bày nghệ thuật và thể hiện các dự án kiến ​​trúc của tôi trong các bảo tàng kiến ​​trúc. Đôi khi tôi nghe mọi người nói “Ông thực sự là một nghệ sĩ.” Tôi cho rằng đó là một lời khen, là một nghệ sĩ có vẻ tốt hơn là chỉ làm một kiến ​​trúc sư. [Cười] Tôi không phủ nhận rằng tôi là một nghệ sĩ và tôi đã trả lời, “Tôi là một nghệ sĩ có nghề nghiệp là kiến ​​trúc.”

VB: Ông có muốn các tòa nhà của mình là một tác phẩm nghệ thuật không?

ZH: Tôi tin rằng con đường của một nghệ sĩ là hướng tới sự siêu việt. Tôi hy vọng rằng thiết kế của tôi, khi được xây dựng, sẽ được coi là tác phẩm nghệ thuật trong kiến ​​trúc, nhưng đâu ai biết trước được? Chúng ta không biết con cái chúng ta sẽ trưởng thành thế nào nhưng chúng ta phải cung cấp cho chúng nền giáo dục tốt nhất có thể. Đó là tất cả trong quá trình thiết kế, mở rộng sự thông minh trong thiết kế của chúng tôi.

VB: Ông có thấy mình là một kiến ​​trúc sư có bản sắc riêng? Đó có phải là ý định của ông – tìm ra tiếng nói của riêng mình và thể hiện nó một cách nghệ thuật?

ZH: Tiếng nói riêng là một điều rất hấp dẫn. Tôi thích ý tưởng đó, mặc dù tôi nghĩ rằng tôi đang tìm kiếm một phong cách đặc biệt cho mỗi thiết kế của mình. Nếu người ta phát hiện sự nhất quán nhất định trong “oeuvre” (các tác phẩm của một họa sĩ, nhà soạn nhạc hoặc các tác giả nói chung) của tôi thì đó là kết quả tự nhiên từ những gì tôi đại diện và tin tưởng, nó không phải là một nỗ lực có ý thức hướng tới một cách diễn tả đặc biệt, mà là sự trung thành với những gì tôi thể hiện trong thiết kế.

VB: Đó không phải là ý định của mọi kiến ​​trúc sư sao?

ZH: Cá nhân tôi, tôi cố gắng thỏa mãn cảm xúc của bản thân và cuối cùng là tinh chỉnh sự tinh tế trong các thiết kế của tôi. Nhưng tôi sẽ không cố gắng để đạt được một biểu hiện cá nhân quá rõ ràng, chuyện đó dù sao cũng rất vô nghĩa. Tôi tin rằng nếu bạn chăm sóc một khu vườn của riêng mình, thứ gì đó sẽ mọc ra từ hạt giống của bạn. Là một kiến ​​trúc sư trẻ, tôi có ý tránh né những khuôn mẫu từ Le Corbusier, dù nó rất hấp dẫn. Một vài người trong thế hệ của tôi đã rơi vào chiếc bẫy này. Tôi thích kiến ​​trúc của Frank Lloyd Wright và sự ngạo mạn của ông ấy. Bạn biết đấy, Bruce Goff đã từng nói với tôi về phản ứng của Wright đối với một trong những thiết kế mới nhất của anh ấy: “Bruce, anh đang cố dọa ai vậy?” Và rồi ông ấy nói thêm, “nhưng đôi khi chúng ta cũng khiến chính mình sợ.”

 

Phác thảo căn hộ Spiral Apartment, Ramat Gan, Israel, 1989. Ảnh © Zvi Hecker

VB: Ông có thích thử các khách hàng và khám phá giới hạn của bản thân không?

ZH: Tôi là một nghệ sĩ. Bạn biết đấy, nghệ thuật và kiến ​​trúc thực sự không thể hoàn toàn cân bằng, chúng thường xuyên xung đột trực tiếp với nhau.

VB: Đây là một suy nghĩ cấp tiến! Ý ông là gì?

ZH: Nhìn vào căn hộ Spiral của tôi ở Ramat Gan, Israel. Nó có cấu trúc xoắn bất hợp pháp. Ta có thể đặt câu hỏi về, ví dụ, chất lượng của những thay đổi tôi đã thực hiện trong quá trình xây dựng. Kế hoạch xây dựng đã được các cơ quan xây dựng phê duyệt và được người dân mua trên giấy tờ. Họ muốn kiện tôi. Việc xây dựng đã bị dừng lại nhiều lần vì những lời phàn nàn của hàng xóm. Để tiếp tục, nó cần ý chí kiên định và sự cống hiến trọn vẹn của tôi, bằng cách tự làm việc trên giàn giáo. Yếu tố khiêu khích bất hợp pháp này không ngoại trừ nghệ thuật, nó chính là một loại tác nhân gây rối làm đảo lộn các trật tự đã được thiết lập.

Căn hộ Spiral Apartment, Ramat Gan, Israel, 1989. Ảnh © Zvi Hecker

VB: Vậy ông có cảm thấy mình là một kiến ​​trúc sư cấp tiến không?

ZH: Không hề. Cái gọi là “thiết kế cấp tiến” chơi trò chơi bình đẳng và trông rất thương mại. Tôi sẵn sàng tự coi mình là kiến ​​trúc sư của các kim tự tháp ở Ai Cập, đền thờ ở Hy Lạp, hay những lâu đài ở Tây Ban Nha. Tôi là một kiến ​​trúc sư truyền thống bởi vì tôi cố gắng giải quyết các nhu cầu truyền thống cơ bản của con người. Nếu ai đó thấy tôi là một người cấp tiến, thì đó là vì cách tôi giải thích những nhu cầu đó bằng các thuật ngữ đương thời.

VB: Đúng vậy, cấp tiến cũng là một truyền thống — xây dựng một cái gì đó chưa bao giờ được thực hiện trước đây, cho dù là kim tự tháp, đền thờ hay lâu đài. Một phần của kiến ​​trúc truyền thống là phá vỡ truyền thống, đó có phải những gì ông nghĩ không. Ông dạy kiến ​​trúc, ông có cách cụ thể nào để thực hiện điều đó không?

ZH: Kiến ​​trúc truyền thống phong phú và lâu đời nhất trong tất cả các loại hình nghệ thuật, và cũng là một tư liệu rất tốt trong khoảng 4.000 năm. Nhưng ở một số trường phái kiến ​​trúc, việc dạy học bắt đầu bằng cái gọi là kiến ​​trúc hiện đại. Tôi nghĩ sinh viên sẽ học được nhiều hơn nếu tiếp xúc với các thành phố như Rome, Paris, Barcelona và Krakow đã được mở rộng bởi các kiến ​​trúc sư thế kỷ XIX. Họ thực sự là những kiến ​​trúc sư hiện đại!

VB: Ông đã nói: “Trên hết kiến trúc là một điều kì diệu, nó ẩn chứa nhiều điều hơn nó thể hiện. Những gì chúng ta nhìn, những gì chúng ta thấy, chỉ là một hình ảnh phản chiếu về những gì chúng ta không thể nhìn được: linh hồn của kiến ​​trúc.” Ông có nghĩ rằng linh hồn của kiến ​​trúc luôn luôn bị che giấu?

ZH: Không thể nhìn thấy linh hồn của kiến ​​trúc. Giống như trong vở kịch của Anton Chekhov — chúng ta chỉ có thể đoán được những người chị em trong ‘Three Sisters’ cảm thấy như thế nào, vì họ không thể nói ra điều đó. Đó là lý do tại sao những vở kịch này bất tử, vì sự im lặng không bao giờ lỗi thời. Điều này cũng đúng với kiến ​​trúc. Sự im lặng của những điều không thể nhìn thấy tạo ra hình thức kiến ​​trúc và linh hồn vô hình của nó.

VB: Ông có bao giờ nói với sinh viên của mình kiến ​​trúc là gì không?

ZH: Tôi không biết kiến ​​trúc là gì, tôi chỉ biết kiến ​​trúc không phải là gì. Tôi tự khám phá nó trong mỗi dự án mới. Bạn có thể tìm thấy một số chủ đề chung trong công việc của tôi,  dù có vẻ như tôi luôn bắt đầu từ số không. Tôi tin là vậy. Đối với tôi, thiết kế một tòa nhà giống như nấu một bữa ăn. Tôi không cố gắng để hâm nóng những thứ đồ cũ, mà bắt đầu với các thành phần cơ bản với hy vọng biến nó thành một hương vị tuyệt hảo.

Tôi thích làm việc với những giới hạn. Vượt qua và khắc phục những khó khăn. Kết quả là một số tòa nhà của tôi trông như thể chúng đã luôn ở đó. Đó thực sự là một dấu hiệu rất tốt.

________________________________________________________________________

VLADIMIR BELOGOLOVSKY là người sáng lập ra Dự án phi lợi nhuận Curatorial tại New York. Được đào tạo như một kiến ​​trúc sư tại Cooper Union ở New York, anh đã viết năm cuốn sách, bao gồm Conversations with Architects in the Age of Celebrity (DOM, 2015), Harry Seidler: LIFEWORK (Rizzoli, 2014) và Soviet Modernism 1955-1985 ( TATLIN, 2010). Among his numerous exhibitions: Anthony Ames: Object-Type Landscapes at Casa Curutchet, La Plata, Argentina (2015); Colombia: Transformed (American Tour, 2013-15); Harry Seidler: Painting Toward Architecture (tour diễn thế giới từ năm 2012); và Chess Game for Russian Pavilion tại Triển lãm Venice Biennale lần thứ 11 (2008).

Nguồn: Archdaily | Biên dịch: MP