Giải thưởng KTQG 2014: 20 kỳ đổi mới và hội nhập

184

Năm 2014 là năm thứ 20 Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia (GTKTQG) liên tục ghi nhận các thành tích của giới kiến trúc sư (KTS) trong nước cũng như sự đóng góp của các KTS quốc tế trên lãnh thổ Việt Nam. GTKTQG đã thể hiện rõ vai trò lớn của mình trong các hoạt động của nghề KTS, trong việc thúc đẩy sáng tạo kiến trúc, góp phần định hướng phát triển lành mạnh nền kiến trúc Việt Nam và nâng cao nhận thức cộng đồng trong lĩnh vực này. Để đánh dấu mốc son này, GTKTQG 2014 đã cố gắng đổi mới cả về nội dung và hình thức nhằm mục tiêu nâng cao hơn nữa uy tín của giải thưởng và tôn vinh rõ nét hơn các thành tựu kiến trúc của giới KTS.

Trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế, của thị trường bất động sản, việc GTKTQG 2014 nhận được sự hưởng ứng của 120 tác phẩm dự giải thể hiện lòng yêu nghề và nhiệt tình của giới KTS trong nước và quốc tế đã nỗ lực làm việc trên đất nước Việt Nam trong thời gian qua. Các tác phẩm gửi tới Hội đồng Giải thưởng (HĐGT) kỳ này khá phong phú về thể loại, quy mô và ở các vùng miền khác nhau của tổ quốc. Tuy nhiên, giải thưởng năm nay cũng cho thấy sự thiếu vắng các công trình kiến trúc công nghiệp, dự án bảo tồn di sản và đặc biệt là ấn phẩm lý luận phê bình kiến trúc – một vấn đề được Hội KTSVN hết sức đề cao trong lĩnh vực đào tạo và định hướng nền kiến trúc nước nhà.

HĐGT gồm 15 thành viên
HĐGT gồm 15 thành viên
Chủ tịch Nguyễn Tấn Vạn trao đổi với HĐGT trong quá trình chấm giải
Chủ tịch Nguyễn Tấn Vạn trao đổi với HĐGT trong quá trình chấm giải

HĐGT gồm 15 thành viên đã tổ chức làm việc theo hình thức đổi mới hơn, linh hoạt hơn trong khoảng thời gian một tháng với hơn 2 ngày họp tập trung. Từ ngày 4/2/2015, thành viên HĐ được phân công thành các nhóm chuyên gia, tự nghiên cứu các hồ sơ tham dự đã được đưa lên website hoặc hồ sơ gốc tại VP Hội KTSVN. Ngày 26&27/2/2015, HĐ họp tập trung, thống nhất quy chế làm việc, xem xét từng hồ sơ từ tổng quan đến chi tiết và thảo luận trực tiếp, trao đổi thẳng thắn để bỏ phiếu chọn ra những tác phẩm xuất sắc nhất theo Điều lệ Giải thưởng.

Tiêu chí lựa chọn là các đồ án có ý tưởng sáng tạo mang tính đột phá; có quan điểm sáng tác theo xu hướng tiến bộ, đạt chất lượng kiến trúc cao trong khi vẫn đảm bảo hài hòa với cảnh quan môi trường và văn hóa dân tộc; khuyến khích các giải pháp kiến trúc xanh, gắn kết với lợi ích cộng đồng và nhu cầu cuộc sống hiện đại của người dân… Những tiêu chí chủ đạo xuyên suốt trong quá trình xét giải này đã đạt được sự đồng thuận khá cao trong HĐGT.

Khác với các kỳ Giải thưởng trước thường xét chọn và trao giải Vàng, Bạc, Đồng chung cho tất cả các thể loại công trình, tác phẩm dự giải như trước đây, HĐGT 2014 xem xét, đánh giá các tác phẩm theo 16 nhóm thể loại riêng biệt. Giải Vàng sẽ được trao cho một tác phẩm tốt nhất, đáp ứng hầu hết các tiêu chí trong mỗi thể loại và Giải thưởng Hội đồng được trao cho một số tác phẩm nổi trội theo từng mặt riêng ở mỗi thể loại tương ứng. Giải thưởng Lớn là phần thưởng cao quý dành cho tác phẩm xuất sắc nhất trong toàn bộ các tác phẩm dự giải.

CGahl_gmp_nah_84968 (Copy)
Nhà Quốc hội đạt Giải thưởng Lớn của GTKTQG 2014

Nhìn chung, những tác phẩm đạt giải thưởng kỳ này đều được thiết kế theo xu hướng kiến trúc hiện đại, đơn giản nhưng vẫn đậm đà bản sắc địa phương, chú trọng đến các yếu tố “xanh” và môi trường cảnh quan xung quanh, đáp ứng nhu cầu thực tiễn của người dân, người sử dụng… Đó cũng là định hướng chính của nền kiến trúc hiện đại Việt Nam trong quá trình hội nhập thế giới.

Giải thưởng kỳ này ghi nhận sự nỗ lực của các KTS trong nhiều công trình, đồ án đạt giải thưởng quốc tế. Các tác phẩm này hầu hết có quy mô không lớn như Trường Mầm non Xanh, Nhà ở Bình Thạnh, Nhà Tổ chim, Chiếc Lều…  nhưng đều được đánh giá cao cả về tính sáng tạo, về sử dụng vật liệu, tổ chức không gian, ngôn ngữ kiến trúc thể hiện sự gắn kết nhuần nhuyễn giữa ý tưởng với giải pháp. Bên cạnh đó, các KTS và công ty TVTK nước ngoài vẫn tiếp tục đóng góp những dấu ấn đáng kể qua các công trình đương đại nổi bật như Tòa nhà Quốc hội, Bảo tàng – Thư viện Quảng Ninh. Đây là những công trình lớn có tính sáng tạo và quan điểm riêng trong sáng tác với việc xử lý không gian, kỹ thuật phức tạp, lại được xây dựng ở những vị trí đặc biệt nhạy cảm nên không tránh khỏi những nhìn nhận khác nhau từ dư luận xã hội.

Nhà ở Bình Thạnh của KTS Võ Trọng Nghĩa được đánh giá cao cả về tính sáng tạo, về sử dụng vật liệu, tổ chức không gian
Nhà ở Bình Thạnh của KTS Võ Trọng Nghĩa được đánh giá cao cả về tính sáng tạo, về sử dụng vật liệu, tổ chức không gian

Những năm vừa qua, Đảng và Nhà nước ta rất chú trọng vấn đề phát triển nông thôn, phát triển vùng sâu, vùng xa và vùng bị bão lũ. Hội đồng GTKTQG 2014 cũng nhấn mạnh việc khuyến khích đề tài này trong Thông báo Giải thưởng. Tuy nhiên, số lượng đồ án thiết kế nhà ở và quy hoạch nông thôn tham dự Giải thưởng kỳ này còn ít về số lượng, nghèo về giải pháp đề xuất. Quy hoạch nông thôn chưa thực sự gắn liền với cơ cấu sản xuất nông thôn, chưa có tính đổi mới mà vẫn rập khuôn theo các công thức hướng dẫn quy hoạch. Vì vậy mà thiết kế quy hoạch cũng như nhà ở nông thôn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn của cuộc sống người dân nông thôn ngày nay.

Quy hoạch là một lĩnh vực thiết kế quan trọng mang tính chiến lược và tính tổng hợp đa ngành cao nên cũng phải đáp ứng yêu cầu rất cao về chất lượng. Nhìn chung, các đồ án quy hoạch kỳ này ít có sự nổi trội về cấu trúc tổ chức không gian, chưa tạo được động lực phát triển. Không nhiều đồ án thể hiện thái độ về việc bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, một số đồ án thậm chí còn đi theo xu hướng áp đặt của thị trường bất động sản mà chưa thấy sự tác động của KTS theo hướng tích cực. Tuy nhiên, sự lựa chọn cho đồ án Điều chỉnh Quy hoạch chung thành phố Tam Kỳ, Quy hoạch chi tiết dự án Hồ Rừng xã Phú Cường là những cổ động cho hướng quy hoạch phát triển đô thị, nông thôn theo hướng khai thác gắn liền với gìn giữ môi trường, cảnh quan tự nhiên, giải quyết tốt các bài toán xung đột trong phát triển vì các lợi ích trước mắt.

Về thiết kế cảnh quan, đô thị, các đồ án như Khu đô thị FPT Đà Nẵng hay Khu dân cư và dịch vụ phía Bắc hồ sinh thái Đống Đa – Quy Nhơn cũng là những mô hình tiến bộ trong lĩnh vực thiết kế đô thị – cảnh quan, góp phần cải tạo điều kiện sống và làm việc của người dân, tạo cảnh quan và môi trường xanh, sạch, đẹp.

Tín hiệu đáng mừng nữa qua giải này là thể loại nhà ở tổ hợp, tuy chưa có Giải Vàng nhưng đã nổi lên những công trình đáng khích lệ, đặc biệt là loại hình nhà ở chi phí thấp, đáp ứng tốt nhu cầu dân sinh như Khu nhà ở công nhân khu công nghiệp Nhơn Trạch. Khu nhà ở xã hội NO1, NO2 Đặng Xá II thành công cả về quy hoạch, tổ chức không gian công cộng, không gian xanh lẫn giải pháp thiết kế căn hộ… Một số khu nhà ở thương mại tiến bộ khác như chung cư Mulberry Lane hay cụm chung cư Rừng Cọ – Eco Park đã thoát khỏi thời kỳ bị chi phối của yêu tố đầu cơ mà chú trọng chất lượng thiết kế, đáp ứng ước muốn của người ở về các căn hộ bố trí hợp lý, chiếu sáng và thông gió tự nhiên, không gian công cộng thân thiện, cảnh quan môi trường dễ chịu.

Đặng Xá II thành công cả về quy hoạch, tổ chức không gian công cộng, không gian xanh lẫn giải pháp thiết kế căn hộ
Đặng Xá II thành công cả về quy hoạch, tổ chức không gian công cộng, không gian xanh lẫn giải pháp thiết kế căn hộ
Một không gian bên trong khu nhà Đặng Xá II
Một không gian bên trong khu nhà Đặng Xá II

Đạt được những thành công này phải kể đến sự đóng góp của các Nhà đầu tư đã tích cực đổi mới trong quan điểm đầu tư, có ý thức bảo vệ môi trường và chia sẻ lợi ích với cộng đồng. Chính vì vậy, Giải thưởng năm nay cũng biểu dương những “Nhà Đầu tư Thông minh” đã cùng với KTS tạo ra những môi trường sống và làm việc tốt nhất cho người sử dụng, đồng thời tạo ra những hình ảnh kiến trúc đẹp trong khi vẫn đảm bảo các yêu cầu về môi trường sinh thái và lợi ích cộng đồng.

GTKTQG 2014 nói chung đã được được thực hiện nghiêm túc với một số đổi mới tích cực. Sự lựa chọn các tác phẩm đạt giải kỳ này hy vọng sẽ là sự động viên đánh giá đúng đắn đối với công sức lao động sáng tạo, với tâm huyết, trách nhiệm của các KTS đối với nghề, với cộng đồng và môi trường sống; là sự cổ vũ cho sự phát triển của nền kiến trúc Việt Nam lành mạnh, tiên tiến trong giai đoạn tới.

Để đi đến kết quả này, HĐGTKTQG 2014 xin cảm ơn sự hỗ trợ của lãnh đạo hai cơ quan đồng tổ chức là Bộ Xây dựng, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, cảm ơn sự cổ vũ của cộng đồng, sự đồng hành của các doanh nghiệp và nhà đầu tư, cảm ơn sự hưởng ứng của đông đảo KTS, đặc biệt là các KTS trẻ đã làm nên thành công của GTKTQG 2014.

T/M Hội đồng GTKTQG 2014

CHỦ TỊCH

KTS. NGUYỄN TẤN VẠN