Chúng ta có thể mở rộng nông nghiệp đô thị ở quy mô thương mại?

203

Làm thế nào để mở rộng nông nghiệp đô thị trên quy mô thương mại khi mật độ dân cư ngày càng đông đúc và diện tích đất nông nghiệp giảm? Dickson Despommier – Giáo sư Đại học Colombia đã giải quyết bằng cách phát triển một mô hình thương mại điện tử cho thực phẩm tươi sống. Cây trồng sẽ phát triển ngày bên trong các toà nhà cao tầng trong thành phố mà không cần phải vận chuyển tới nơi tiêu thụ.

Một khu vườn rau trên mái tòa nhà chung cư tại Mỹ
Một khu vườn rau trên mái tòa nhà chung cư tại Mỹ

Năm 1999, Dickson Despommier – giáo sư ngành khoa học sức khỏe môi trường và vi sinh học tại Đại học Columbia, đã phổ biến các ý tưởng nông nghiệp đô thị trên quy mô lớn bằng cách phát hành một mô hình các trang trại thẳng đứng. Cây trồng sẽ phát triển bên trong các tòa nhà cao thành phố, chỉ sử dụng lượng đất nhỏ để sản xuất thực phẩm mà không cần phải vận chuyển xa để tới nơi tiêu thụ. Với chín tỷ người trên toàn thế giới vào năm 2050, và gần 70 % sống ở các thành phố, việc đưa sản lượng lương thực vào các khu vực đô thị đông đúc từ lâu đã được xem như là một bước đi hợp lý để tạo ra một cuộc sống bền vững.

15 năm sau, mặc dù rất nhiều thí nghiệm với các trang trại bên trong thành phố, nhưng với quy mô lớn và theo chiều thẳng như Despommier đã đề ra vẫn chưa được thực hiện. Ngành công nghiệp nông nghiệp đô thị vẫn còn rất mới, và đang phải vật lộn để giải quyết những thách thức kỹ thuật khiến cho thực phẩm ngày càng đắt đỏ ở các thành phố.Việc bán hàng và phân phối chúng cũng khó khăn hơn so với tưởng tượng. “Chúng ta đang thiếu cái gì? Đó là những người mạo hiểm, họ sẽ làm điều đó ở quy mô thương mại thực sự, với các mô hình kinh doanh đúng đắn”, ông Mohamed Hage ở Montréal nói.

Hage đang cố gắng xây dựng công ty Lufa Farms mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp đô thị không phải theo chiều thẳng đứng mà là chiều ngang. Năm 2011, Lufa thiết lập một hệ thống nhà kính đầu tiên trên thế giới , trên mái một tòa nhà công nghiệp lớn ở miền Bắc Montréal. Đây là khu vực bình thường, tiếp giáp với hai đường cao tốc và một trung tâm ngoài trời không mấy nổi bật. Nhưng chính nơi này, đích thân được Hage tìm kiếm cẩn thận hàng giờ liền trên Google Earth mới chọn được một mái nhà phù hợp cho thế hệ tiếp theo trong hệ thống nhà kính của mình.

Có thể trồng rất nhiều lương thực cho đô thị bằng các công nghệ không cần tới đất
Có thể trồng rất nhiều lương thực cho đô thị bằng các công nghệ không cần tới đất

Mỗi trang trại rộng khoảng 31.000 foot vuông (2.900 m2) sử dụng kỹ thuật trồng trong nước – tức là sử dụng nước để cung cấp chất dinh dưỡng mà không cần có đất. Phương pháp  Lufa  không dùng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ hoặc thuốc diệt nấm, mà chỉ kiểm soát dịch hại sinh học để tránh sâu bệnh. Mọi hiện tượng, hiệu ứng nhà kính đều được theo dõi trên máy tính, tính toán sao cho đạt được hiệu suất 100% lượng nước tưới và phân từ chất thải hữu cơ.  Lufa được hoạt động quanh năm, trồng nhiều loại cây như: cà chua, cà tím, bí xanh và rau diếp để cung cấp thực phẩm cho 10.000 người trong khu vực Montréal.

Đổi mới lớn nhất của Lufa là tiếp thị và thương mại điện tử. Lufa bán sản phẩm của mình thông qua một hệ thống phân phối phức tạp. Với tối thiểu là 30 đô la một tuần, khách hàng của Lufa được nhiều sự lựa chọn cho giỏ hàng của mình thông qua website bán hàng trực tuyến. Để phong phú thêm các dịch vụ sản phẩm của mình, Lufa hợp tác với một loạt các nhà sản xuất thực phẩm địa phương khác nhằm cung cấp cho khách hàng tất cả các loại sản phẩm từ bánh mì tươi, sữa, thảo dược, mật ong đến đậu khô.

12720289515_e15162b39e_b
Khách hàng của Lufa chọn các loại thức ăn trên website, sau đó chúng được đóng gói và giao tận tay họ.

Đơn đặt hàng kết thúc vào lúc nửa đêm, mỗi nhà sản xuất sẽ nhận đơn hàng chính xác số lượng bao nhiêu bánh mì, bao nhiêu lít sữa hoặc bao nhiêu khoai tây cần thiết. Tất cả mọi thứ sẽ được nấu chín, chọn lọc, chuẩn bị, đóng chai, đóng gói, sau đó vận chuyển qua đêm đến kho Lufa để được bỏ vào thùng, và cuối cùng được gửi vào buổi sáng với hơn 150 điểm giao hàng trên toàn thành phố.

Hệ thống đặt hàng này dựa trên sự quyết liệt cắt giảm chất thải, cả về mặt sản xuất và lưu trữ của Lufa, vì không có bất kỳ sản phẩm thừa nào bị loại bỏ khỏi các kệ hàng. Nó cũng làm giảm đáng kể việc sử dụng bao bì. Bằng cách hình thành phần hậu cần chu đáo này, Lufa đã giải quyết rất tốt một trong những vấn đề rắc rối nhất trong hệ thống lương thực toàn cầu. Khoảng 40% thực phẩm ở Hoa Kỳ đi thẳng đến bãi rác thừa. Và khoảng 1,3 tỷ tấn thực phẩm dành cho tiêu dùng của con người bị mất hoặc bị lãng phí mỗi năm trên toàn cầu, chúng có thể bị vứt đi ở bất cứ nơi nào trong chuỗi cung ứng, từ đất nông nghiệp cho các siêu thị và nhà hàng.

Từ nông trại đến bàn ăn

Ăn thức ăn được trồng tại địa phương là một ý tưởng tuyệt vời và ngày càng phổ biến, nhưng nó cũng khá tốn kém. Các nhà sản xuất có xu hướng bị chết chìm dưới các kênh tiếp thị và chi phí phân phối, bênh cạnh đó còn phải đấu tranh để tìm các kênh bán lẻ cho các sản phẩm của họ. Nếu cho rằng các trang trại đô thị có thể thoát khỏi cái bẫy đó nhờ sự gần gũi, dễ tiếp cận đến người tiêu dùng sẽ là một sai lầm nghiêm trọng.

Trụ cột của nền kinh tế mới “từ trang trại đến bàn ăn” là phương pháp  tạo điều kiện cho tiếp thị và phân phối cho các nhà sản xuất trong nước và hạn chế số lượng trung gian trong chuỗi cung ứng. Thách thức này là minh chứng hoàn hảo cho một số công ty công nghệ  kém phát triển trong lĩnh vực bán lẻ.

Một vài trong số đó thực sự hoạt động hiệu quả, ví dụ Good Eggs một công ty San Francisco hoạt động dựa trên  thị trường trực tuyến tương tự như Lufa trong khu vực vịnh San Francisco, New Orleans và Brooklyn. Good Eggs coi mình là một “Tập hợp dữ liệu thực phẩm địa phương”, cùng nhau tiếp thị, phân phối nhu cầu của những người nông dân  bị vô hình đối với hệ thống siêu thị và bị giới hạn trong các kênh khác như thị trường. “Có rất nhiều các trang trại đô thị mà chúng tôi làm việc không có khả năng tự duy trì thông qua các kênh bán lẻ thực phẩm truyền thống”, đồng sáng lập và Giám đốc điều hành Rob Spiro nói: “Lợi nhuận quá ít ỏi, và khối lượng yêu cầu quá cao.Vì vậy, họ sẽ bán cho các nhà hàng”.

8902233561_4eb8796efe_b
Lufa Giám đốc điều hành và người sáng lập Mohamed Hage: “Đây là nền nông nghiệp mềm mỏng hơn với nông dân”.

 

Good Eggs được xác định để đánh bại các siêu thị.Vì vậy, công ty đã cố gắng duy trì lượng khách hàng đặt mua trong suốt cả tuần, chứ không phải là hàng tuần, và được cung cấp giao hàng tận nhà miễn phí.”Nếu bạn có thuận lợi kém hơn so với các siêu thị, kể cả khi bạn cung cấp thực phẩm tốt hơn thì cũng thực sự khó khăn để có được lượng khách hàng thân thiết”, Spiro nói.

Cho dù tính linh hoạt và tiện lợi giảm được khá nhiều chi phí thì dự án vẫn có thể giữ được tính năng ưu việt của mình. Hiện nay, Lufa hay Good Eggs đang cung cấp dịch vụ tương tự như Farmigo và rẻ hơn so với những gì bạn sẽ tìm thấy tại các cửa hàng thực phẩm hữu cơ hoặc trên chợ, nhưng nó vẫn còn ngoài tầm với của các hộ gia đình có ngân sách eo hẹp. Good Eggs đang có kế hoạch bắt đầu nhận phiếu thực phẩm, một hình thức của chính phủ trợ giúp cho các gia đình có thu nhập thấp ở Mỹ. Vậy thì liệu rằng mô hình này có thể tạo ra nguồn cung ứng thực phẩm cho các siêu thị mua sắm trung lưu điển hình được không?

Giải quyết các câu đố kỹ thuật

Đối với Lufa, hậu cần phân phối chỉ là một trong vô số vấn đề nhức đầu của họ. Với công trình nhà kính đầu tiên của mình, Lufa phải có đề xuất xây dựng  phù hợp với yêu cầu cấu trúc của tòa nhà – ví dụ sử dụng đất để trồng các loại rau củ là không thể, bởi vì nó quá nặng để đặt trên mái nhà. Ngoài ra cần phải tôn trọng vô số các quy tắc, quy định xây dựng và phòng cháy chữa cháy ở địa phương, từ số lượng phòng tắm hoặc chỗ đậu xe cho tới số lượng thủy tinh sẽ dùng. “Chúng tôi đã liệt kê một danh sách dài các câu hỏi, chẳng hạn “Lỡ có con chim nào đó đâm đầu vào đống kính này thì sao?” Bởi vì toàn bộ công trình này làm từ thủy tinh, và có rất nhiều cây bên trong, và bạn phải đi nghiên cứu chuyện làm sao để chứng minh rằng không có một chú chim nào can đảm đâm vào đây cả. “ Theo Hage.

Lufa đã dự trù sẵn sự chuẩn bị cho nông nghiệp đô thị trên quy mô lớn trong đầu. Lufa không thể được coi là một doanh nghiệp nông nghiệp, vậy nên không thể đòi bồi hoàn thuế tương tự như các trang trại nông thôn khác ở Canada. Tuy nhiên, nó vẫn phải trả tiền thuê nhà hàng tháng và thay đổi tùy theo chính sách, mặc dù được sự hoan nghênh của thành phố, dự án này vẫn có thể vướng vào các thủ tục quan liêu trong nhiều năm tới.

 9468982520_de7f6f2b2c_b

Trang trại thứ hai Lufa đã được tích hợp vào một công trình mới, cho phép các kiến ​​trúc sư và kỹ sư làm việc với những thách thức về kết cấu. Hage nghĩ rằng nên tận dụng những tòa nhà mới, thay vì tòa nhà cũ, điều này sẽ rất quan trọng để mở rộng quy mô nông nghiệp đô thị sau này.

Năm ngoái, Lufa mở trang trại thứ hai của mình, một khu vườn rộng 43.000 foot vuông (4.000 mét vuông) – công trình nhà kính trên mái lớn nhất thế giới, ở vùng ngoại ô phía bắc của Montréal. Thời gian này, công trình được tích hợp vào một xây dựng thương hiệu mới. Hage nghĩ rằng các tòa nhà mới sẽ rất quan trọng để mở rộng quy mô nông nghiệp đô thị – nó cho phép các kiến ​​trúc sư và kỹ sư của Lufa làm việc với những thách thức kết cấu dễ dàng hơn. (Một phát ngôn viên công ty cho biết tòa nhà kính thứ hai “rẻ hơn đáng kể” so với công trình đầu tiên, có giá khoảng 3 triệu USD). Các trang trại mới được tích hợp với nhiều tính năng mới như: một hệ thống tăng áp suất không khí bên trong nhà kính ngăn chặn không khí bên ngoài xâm nhập vào, một buồng điều chỉnh dòn khí để duy trì điều kiện phát triển tối ưu.

Lufa cũng đang phát triển công nghệ riêng của mình. Công ty đã nhận được bằng sáng chế cho một hệ thống có khả năng trồng nhiều loại thực phẩm hơn 30 % trên cùng khu vực. Trong khi đó, đội ngũ CNTT đang phát triển các ứng dụng iPad trong quản lý nhà kính. Một trong số chúng sẽ giúp quản lý các quần thể côn trùng, và sẽ sớm được cung cấp cho tất cả người chăm sóc “Chúng tôi đã quyết định đây là tài sản riêng và sẽ không phổ biến miễn phí được”, Hage nói.

Mục tiêu lâu dài Lufa là trở thành một nhà cung cấp công nghệ cho các nhà phát triển bất động sản, chủ sở hữu bất động sản hoặc doanh nhân, những người muốn thành lập một trang trại trên mái bất kỳ tòa nhà nào. Nhà kính thứ ba của công ty, sẽ được mở ở Boston, áp dụng một số cải tiến mới nhất. “Những gì chúng tôi đang làm tại Montréal và Boston chỉ là để thử nghiệm công nghệ của chúng tôi”, Hage nói: “Mỗi trang trại chúng ta xây dựng là một cơ sở R & D mới”.

Không một ai trong nhóm sáng lập của Lufa đã từng làm việc tại một trang trại hoặc trong ngành công nghiệp thực phẩm. Một mình Hage điều hành một công ty phần mềm, đối tác kinh doanh của anh là Lauren Rathmell – một nhà hóa sinh học mới đến từ Đại học McGill. Tuy nhiên, họ cho rằng đây chính xác là cách tư duy để ngành nông nghiệp đô thị phát triển. Cho đến bây giờ, Hage nhận thấy Lufa chủ yếu liên doanh hệ thống và công nghệ cao; hầu hết ngân sách của công ty đến từ kỹ thuật và CNTT, trên nền tảng thương mại điện tử và các hoạt động hậu cần chiếm phần lớn nhất.”Thực sự, thì đây giống như là nền nông nghiệp với phần mềm hơn là dành cho nông dân”, Hage nói với một nụ cười ẩn ý.

Bluesky – Kienviet.net

(Dịch từ citiscope)