Quy hoạch cấu trúc chiến lược thành phố Antwerp: Giải xanh chuyển động

293

Thành phố Antwerp có vị trí ở nơi con sông Scheldt chảy về phía Đông, vào lãnh địa Châu Âu. Tại vị trí chiến lược này, thành phố đã phát triển trong nửa đầu thế kỷ XVI với vai trò là thành phố lớn thứ hai tại châu Âu. Nối lục địa với biển Bắc, thành phố là nơi có bến cảng lớn thứ 4 trên thế giới và là một cửa ngõ quốc tế chính.

Thông tin dự án:

Vị trí: Antwerp, Bỉ
Thời gian: 2003-2009
Diện tích: +/- 20 000 ha
Chương trình: Quy hoạch cấu trúc chiến lược cho thành phố và các dự án chiến lược
Khách hàng: Thành phố Antwerp

9-29-2014 11-25-34 AM (Copy)9-29-2014 11-26-05 AM (Copy)

Antwerp là thành phố Flamăng lớn nhất và phát triển rộng ra từ khu trung tâm, đặc biệt là ở bờ phía Đông của con sông. Theo thời gian, những khu vực phát triển mới có vị trí xa sông Scheldt và thành phố mất đi sự liên kết về hình thái và xã hội với vị trí ban đầu của nó.

Vào năm 2006, việc tái tạo lại sự liên kết với sông Scheldt là một trong những vấn đề được quan tâm giải quyết trong Quy hoạch Cấu trúc Không gian Chiến lược của Thành phố Antwerp (S – RSA), do các kiến trúc sư người Italia, Secchi và Vigano thực hiện. Quy hoạch sáng tạo này đã không giải quyết các vấn đề cấp bách nhất về mặt không gian bằng cách tiếp cận cổ điển. Thay vào đó, nó đưa ra tầm nhìn về tương lai không gian của thành phố bằng cách sử dụng 6 ẩn dụ. Mỗi dự án ẩn dụ thể hiện một đặc tính của thành phố: Antwerp như một thành phố nước, một thành phố cảng, một thành phố xe lửa, một thành phố sinh thái, vv… Ví dụ như Thành phố Nước minh họa việc giải quyết sự phân cách về mặt không gian giữa bờ trái và phải, làm thế nào để cải thiện chất lượng không gian công cộng dọc bờ sông, và làm thế nào để tận dụng được tiềm năng kinh tế của các sự kiện văn hóa và du lịch dọc sông Scheldt. Trong một kịch bản có liên quan, quy hoạch cấu trúc trả lời những câu hỏi về nước ở quy mô lớn hơn, bằng cách chỉ ra những hình ảnh về thành phố với sự thay đổi về mực nước trên sông, cũng như những vấn đề về ngập lụt, độ thẩm thấu và những bất cập trong hệ thống thoát nước. Trong khi nhiều quy hoạch cấu trúc thường đưa ra những hứa hẹn chính sách đầy tham vọng và mơ hồ, S – RSA đã chuyển đổi những hình ảnh về thành phố đã được mô tả bên trên thành một tập hợp những sự can thiệp ưu tiên về mặt không gian rất cụ thể. Hội đồng thành phố lựa chọn 15 “dự án chiến lược”, mỗi dự án có một năng lực thay đổi về mặt không gian, không chỉ đối với những khu vực xung quanh dự án, mà còn cho cả thành phố. Tầm quan trọng của những dự án này được thể hiện trong kế hoạch ngân sách hàng năm, cũng như trong việc tái tổ chức lại toàn bộ hệ thống quản lý quy hoạch của thành phố. Nghiên cứu điểm này nhấn mạnh hai trong số những dự án chiến lược, mỗi dự án tăng cường và thúc đẩy những trục không gian hỗ trợ lẫn nhau của thành phố: việc chuyển đổi đường vành đai địa phương thành “Dòng sông xanh” và tái phát triển các cầu cảng ở sông Scheldt.

Các cấu trúc không gian chiến lược

Quy hoạch cấu trúc Chiến lược cho Antwerp tổ chức lãnh thổ xung quanh một trục cứng (một nơi có tính trung tâm và mật độ xây dựng cao dọc sông Scheldt), một trục mềm (một nơi có tính tự nhiên, hỗ trợ cho hệ thống không gian mở), Dải Xanh (một hệ thống đường vành đai được chuyển đổi thành một “đại lộ đô thị”), một “con mương sống động” (một nơi để suy nghĩ lại mối liên hệ giữa các hoạt động dựa vào mặt nước như các ngành công nghiệp) và một mạng lưới thứ cấp các trung tâm dân sự (các hoạt động và dịch vụ tập trung được kết nối với thành phố bằng một hệ thống giao thông công cộng).

So-tay-Quy-hoach-Viet-Nam---Dan-mach-107 (Copy)
Cấu trúc không gian chiến lược

Dải Xanh: suy nghĩ lại về sự chuyển động

Tầm nhìn cho Dải xanh đã kết hợp, nhưng cũng tách biệt rõ ràng, giao thông đô thị (là yếu tố hiện tại) với giao thông đi xuyên qua thành phố trên đường vành đai. Điều này tạo ra cơ hội và không gian để thiết kế Dải xanh như một tuyến đường địa phương với không gian đủ cho người đi xe đạp, người đi bộ và giao thông công cộng (một tuyến xe điện mới). Việc mở rộng khu vực công cộng dọc Dải Xanh là một động lực xanh cho toàn thành phố; nó liên kết một số các công viên hiện hữu. Tại các điểm chiến lược, cần tạo các môi trường ở ổn định hoặc các tòa nhà văn phòng mới. Không gian xanh không chỉ đơn giản là khoảng đệm ngụy trang cho các hình ảnh không đẹp mắt của hạ tầng giao thông như được nhận định vào những năm 1970; thay vào đó nó là một môi trường hấp dẫn với công viên, nhà ở, văn phòng và các không gian giải trí và văn hóa. Dự án Dải Xanh là một phần của giải pháp sinh thái cho vấn đề lưu thông ngày càng cấp bách – rõ ràng được thể hiện trong thực tế.

So-tay-Quy-hoach-Viet-Nam---Dan-mach-109 (Copy)

Niew – Zurenborg: một dự án chiến lược trong Dải Xanh 

Với vị trí ở phía Đông của trung tâm thành phố (gắn liền với khu dân cư Zurenborg ở thế kỷ 19) và xen lẫn giữa các tuyến hạ tầng (tuyến tàu điện, Dải Xanh và đường vành đai, khu vực có diện tích 11 ha này đã được chọn để phát triển một dự án chiến lược có sự kết hợp giữa các chương trình đô thị mới (hầu hết là xây dựng khu ở) với không gian mở công cộng. Việc cải tạo lại khu vực này – với một diện tích rộng trước đây là nhà máy gas, nay đã bị bỏ hoang – là một trong những cơ hội hiếm hoi cho thành phố để thực hiện một dự án chiến lược ở quy mô lớn như vậy. Do đó, mục tiêu là tạo ra các chương trình định cư mới trong mối liên kết với không gian xanh công cộng phục vụ cho các khu ở mới cũng như các khu ở hiện hữu. Bằng cách đó, dự án tương thích với tầm nhìn chuyển đổi Dải Xanh từ một rào chắn không liên tục và không được sử dụng giữa bên trong và bên ngoài thành phố trở thành một không gian đô thị chất lượng của một mạng lưới xanh mới mang tính trung tâm và liên hoàn. Nghiên cứu thiết kế do nhóm của Palmbout và De Smet Vermeulen thực hiện, từ các điều kiện hiện tại và đề xuất một cấu trúc đô thị mật độ cao được bổ sung một không gian xanh mở lớn liên kết với “Dòng sông Xanh” của Dải xanh, nhưng đồng thời, có một bản sắc riêng như một công viên đô thị ở quy mô tương xứng với các khu ở xung quanh.

So-tay-Quy-hoach-Viet-Nam---Dan-mach-110 (Copy)

Các cầu cảng như các thực thể đan xen

Dự án chiến lược cho các cầu cảng sông Scheldt đã đáp ứng cầu nâng cao các bờ kè dọc sông với cơ hội tạo ra hình thái của các cầu cảng như một không gian trung chuyển giữa thành phố và con sông. Nghiên cứu thiết kế đã khai thác không gian cầu cảng, đê (đường màu đỏ) và cảnh quan thiên nhiên (cố định/di động). Từ Nam đến Bắc, tác động của cầu cảng được mở rộng. Các mặt cắt điển hình thể hiện sự đa dạng, nhằm thích ứng với các thực tế khác nhau và các điều kiện phát triển tại từng địa điểm dự án. Các dốc cảnh quan tạo không gian cho nước có thể được thay thế bởi các bờ kè thẳng dặt dọc hai bên bờ sông. Các bến thuyền và các không gian dừng đỗ có thể được thiết kế xen kẽ,…

So-tay-Quy-hoach-Viet-Nam---Dan-mach-111 (Copy)

Cầu cảng như những “phím đàn” tạo thành một giai điệu

Từ định hướng chính là sự kết hợp của cầu cảng và bờ kè, một hệ thống công cụ được phát triển nhằm xác định cấu trúc không gian phía cầu cảng đồng thời xây dựng bờ kè với một mức độ linh hoạt nhất định. Dựa trên 10 “phím” khác nhau, quy hoạch cầu cảng như một “trò chơi”, là một công cụ rất thú vị nhưng cũng rất mạnh mẽ, có thể thúc đẩy sự tham gia của người dân và các ban ngành liên quan.

Trong bước đầu tiên, các “loại phím” được lựa chọn tùy theo các tình huống chiến lược. Bước thứ hai là tạo ra một phối cảnh chiến lược cho phía cầu cảng. Tiếp theo là xác định vị trí mép ngăn nước của bờ kè. Trên cơ sở bố cục này, các mảnh ghép vẫn có thể được sắp xếp lại trong bước cuối cùng, cho phép “hoàn thiện” không gian và kết thúc sự sắp đặt đầu tiên. Đề xuất xác định một “mã di truyền”, dựa trên một hệ thống các nguyên tắc và quy tắc hơn là một công trình hoàn chỉnh, bất biến.

So-tay-Quy-hoach-Viet-Nam---Dan-mach-1085 (Copy)

Bài học kinh nghiệm:

• Có một số bài học kinh nghiệm có thể rút ra cho Việt Nam, từ quy mô của quy hoạch cấu trúc đến việc xác định các dự án chiến lược và mối liên hệ giữa các dự án đến quy hoạch cấu trúc và các tầm nhìn cho việc chuyển đổi thành phố.

Quy hoạch cấu trúc Antwerp xác định một số nhân tố cấu trúc không gian chính áp dụng cho hạ tầng quy mô lớn và cảnh quan của thành phố. Đương nhiên, tất cả các thành phố của Việt Nam đều có bản sắc tiềm ẩn bên trong lãnh thổ và việc xác định các nhân tố này và tầm nhìn cho tương lai là rất cần thiết cho sự phát triển trong tương lai được xây dựng dựa trên những đặc thù của địa điểm.

Việc tái phát triển cả Dải xanh và các cầu cảng song Scheldt đều thể hiện một tầm nhìn mới và quy trình tái lập chương trình hoạt động đô thị, dựa trên và cải thiện hiện trạng theo cách hiện đại hóa nhưng không xóa bỏ quá khứ. Những chiến lược như vậy đều có thể liên quan đến một số con đường riêng biệt và các hạ tầng cảng tương tự tại các thành phố của Việt Nam.

So-tay-Quy-hoach-Viet-Nam---Dan-mach-10111 (Copy)

 Xem tất cả ảnh trong bài tại đây: