Bảo tồn Khu khảo cổ học 18 Hoàng Diệu: Công viên khảo cổ Hoàng Thành / Liên danh giữa Viện Kiến trúc Quốc gia – Boyden – Ney (vương quốc Bỉ)

445

Sau thời gian phát động “Cuộc thi bảo tồn Khu khảo cổ học trung tâm Hoàng Thành Thăng Long – Hà Nội” đã có rất nhiều đơn vị hưởng ứng và gửi bài dự thi tới ban tổ chức. Sau đây chúng tôi xin được đăng tải phương án kiến trúc: “Công viên khảo cổ Hoàng Thành” của Liên danh giữa Viện Kiến trúc Quốc gia – Boyden – Ney (vương quốc Bỉ). Chúng tôi rất mong nhận được thêm các đồ án khác từ các nhóm dự thi còn lại. 

Thông tin dự án:

Tên cuộc thi: Bảo tồn và phát huy Khu khảo cổ học 18 Hoàng Diệu
Tên dự án: Công viên khảo cổ Hoàng Thành
Công ty thiết kế: Viện Kiến trúc Quốc gia – Boyden – Ney
Cuộc thi năm: 2014
Ảnh © Viện Kiến trúc Quốc gia
Tình trạng: Danh sách 6 đồ án được chọn vào vòng 2.

1
Mô hình tổng thể Công viên khảo cổ Hoàng Thành

Theo định hướng của Quy hoạch tổng mặt bằng khu Khảo cổ học 18 Hoàng Diệu đã được phê duyệt theo quyết định số 696/QĐ-TTg và Quy hoạch chi tiết khu trung tâm chính trị Ba Đình, tổng thể khu trung tâm Hoàng Thành Thăng Long sẽ là khu công viên văn hóa lịch sử mang đậm dấu ấn phát triển ngàn năm của dân tộc.

Do vậy ý tưởng chủ đạo của Liên danh tư vấn cho khu 18 Hoàng Diệu sẽ là thiết lập một “Công viên khảo cổ” với mục đích bảo tồn tối đa tại chỗ các di chỉ khảo cổ học đã phát lộ, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc giới thiệu trưng bày và tiếp tục mở rộng nghiên cứu các dấu tích hiện còn nằm dưới lòng đất.

Không chỉ vậy không gian này còn là không gian văn hóa cộng đồng, mang vẻ đẹp tự thân trong sự kết nối hài hòa với công trình Nhà Quốc Hội cũng như trong tổng thể khu trung tâm chính trị Ba Đình.

Để đạt được mục tiêu trên, chúng tôi xác định cách tiếp cận đa diện là hướng nghiên cứu cho không gian này với việc nhận diện rõ 4 vấn đề quan trọng cần giải quyết sau:

Vấn đề 1 – Bảo tồn phát huy giá trị khu di sản Khảo cổ học: đây là nhiệm vụ quan trọng nhất. Với tính chất của một quần thể dấu tích các công trình kiến trúc liên hoàn chồng lấp lên nhau của nhiều niên đại, giải pháp bảo tồn phải chứng minh được quy mô rộng lớn, tráng lệ của quần thể công trình đã từng tồn tại trong lịch sử vốn trước đây chỉ được miêu tả trên các sử liệu. Vì vậy sẽ không nên chia cắt hay khu biệt các không gian trưng bày. Các dấu tích của khu khảo cổ học này chủ yếu là các hiện vật đất nung, gỗ, chất hữu cơ,…có những chất rất dễ bị phá hủy, do vậy dứt khoát phải bảo quản ở tình trạng môi trường tốt nhất tránh mọi ảnh hưởng tiêu cực từ bên ngoài kể cả ảnh hưởng trực tiếp từ lượng khách tham quan hàng ngày.

Trên cơ sở nghiên cứu các kinh nghiệm bảo tồn Khảo cổ học của thế giới đặc biệt ở các quốc gia có tính chất tương đương về khu 18 Hoàng Diệu, chúng tôi đề xuất áp dụng các giải pháp bảo tồn di chỉ khảo cổ học sau:

Đối với khu vực trưng bày (khu A-B, D4-D6) trong nhà phân chia thành 2 cấp độ bảo tồn. Cấp độ 1: các dấu tích, di chỉ khảo cổ học đặc biệt quan trọng sẽ được bảo tồn trong môi trường ổn định, môi trường này sẽ được bảo vệ bởi các “hộp kính” với hệ thống cảm biến hiện đại để kiểm soát theo dõi. Cấp độ 2: là không gian xung quanh dành cho người tham quan với các dấu tích, hiện vật được trưng bày, giới thiệu trực tiếp.

2
Phân tích sự liên hệ các dấu tích kiến trúc và Sơ đồ cấp độ bảo tồn
của chuyên gia Nhật Bản

Đối với các hố khảo cổ học khác còn đang nghiên cứu sẽ áp dụng giải pháp lấp cát, phủ cỏ và tái hiện dấu tích kiến trúc trên bề mặt. Các giải pháp này giúp người xem hình dung rõ hơn về cấu trúc, quy mô của công trình kiến trúc, đồng thời tạo cảnh quan sinh động cho một công việc khảo cổ học

3 copy
Minh họa không gian nội thất, ngoại thất

Vấn đề 2 – Tinh thần của địa điểm: khu 18 Hoàng Diệu nằm trong khu trung tâm chính trị Ba Đình – là khu vực mang ý nghĩa đặc biệt về mặt văn hóa, lịch sử, cách mạng cũng như về không gian kiến trúc. Sự đa dạng về loại hình kiến trúc từ kiến trúc truyền thống, kiến trúc Pháp, kiến trúc đương đại, kiến trúc hiện đại đang tồn tại gắn kết với nhau bằng sân vườn cây xanh. Chính vì vậy giải pháp quy hoạch và ngôn ngữ kiến trúc cho khu 18 Hoàng Diệu để không đối chọi cũng như không mờ nhạt với các công trình xung quanh sẽ là một không gian xanh để gắn kết tất cả các không gian xanh khác trong tổng thể khu Ba Đình.

4 copy
Minh họa tổng thể không gian xanh 18 Hoàng Diệu và Liên kết xanh trong khu vực

Vấn đề 3 – Giải pháp kỹ thuật, kết cấu: đây là khu vực khảo cổ đã phát lộ với diện tích cần phải bảo quản rộng gần 1 ha. Với yêu cầu hạn chế tối đa việc tác động xuống nền đất thì việc lựa chọn giải pháp kết cấu và công nghệ thi công phù hợp sẽ quyết định tính khả thi của phương án thiết kế.

5 copy
Chi tiết kết cấu công trình

Kết cấu sử dụng dầm và cột thông thường khó có sự linh hoạt. Nhóm thiết kế đề xuất sử dụng kết cấu mắt lưới tam giác giúp mang lại tính linh hoạt cao hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc định hình vị trí cột. Như vậy, vị trí của các cột có thể được điều chỉnh để tránh vị trí của những dấu tích quan trọng. Với giải pháp kết cấu này, vị trí giữa hai cột sẽ có thể được dịch chuyển linh hoạt trong khoảng cách 30m.

Tính linh hoạt của hệ kết cấu mái công trình còn được thể hiện ở các chi tiết cấu kiện theo dạng mô đun hóa. Tất cả các mô đun được tiến hành chế tạo sẵn ở nhà máy sau đó được chuyển tới công trường tiến hành lắp dựng. Với giải pháp này sẽ hạn chế tối đa các ảnh hưởng từ công tác  thi công đến di tích.

Capture
Mô đun cấu trúc mái

Bên cạnh đó, sử dụng giải pháp kết cấu treo cho các thành phần công trình như hệ tường bao, hành lang cũng sẽ hạn chế việc đào móng, giảm thiểu các tác động tới cá tầngc di chỉ khảo cổ.

Vấn đề 4 – Giải pháp về năng lượng, bền vững: để đảm bảo môi trường ổn định cho di chỉ khảo cổ học trong không gian rộng lớn sẽ đòi hỏi một công nghệ xử lý vi khí hậu hiện đại và khá phức tạp cần lưu ý đến việc quản lý và vận hành khi đưa vào cuộc sống sau này. Do vậy phải có giải pháp để đảm bảo việc quản lý được dễ dàng và chi phí vận hành không quá tốn kém. Mặt khác, việc thông gió tự nhiên hay lấy ánh sáng trực tiếp từ mái hoặc các vách tường kính sẽ không đảm bảo được sự tồn tại lâu dài của các di chỉ.

Phương án đề xuất cấu trúc mái xanh sẽ là vỏ bao che khí hậu, giúp ổn định sự biến đổi nhiệt độ và loại bỏ hiện tượng làm nóng bức xạ từ mặt trời. Ánh sáng tự nhiên được sử dụng khúc xạ gián tiếp vào nội thất, không ảnh hưởng tới hiện vật mà tiết kiệm năng lượng sử dụng chiếu sáng bên trong công trình. Các giải pháp tính toán thông gió, chiếu sáng cũng như kiểm soát môi trường cho các khu bảo tồn đặc biệt thông qua hệ thống kỹ thuật riêng đã được nghiên cứu một cách khoa học..

9
Các giải pháp về năng lượng, bền vững

 Với sự Liên danh 3 đơn vị tư vấn gồm: Viện Kiến trúc Quốc gia với Boydens Engineering và NEY & Partners chúng tôi hy vọng có thể hình thành một liên danh với thế mạnh mỗi bên về bảo tồn di sản, thiết kế năng lượng và thiết kế năng lượng để có thể giải quyết tất cả các vấn đã nêu ra.

Một số phương án dự thi khác:

Hành trình ký ức / Văn phòng 4 – VNCC

xem tất cả ảnh trong bài tại đây:

Biên tập: Nguyễn Thu Thuỷ – Kienviet.net 

*Bài và ảnh do Viện Kiến trúc quốc gia cung cấp