Sôi nổi tọa đàm tháng 2 tại ĐH Phương Đông: Bảo tồn cầu Long Biên trong phát triển đô thị

135

“Bảo tồn cầu Long Biên trong phát triển đô thị” là tên gọi của tọa đàm tháng 2 diễn ra tại Đại học Phương Đông chiều hôm qua. Chương trình nằm trong chuỗi tọa đàm theo chuyên đề thường niên diễn ra mỗi tháng 1 lần của ĐH Phương Đông. Buổi hội thảo thu hút nhiều chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực bảo tồn di sản kiến trúc đô thị như TS.KTS Nguyễn Hồng Thục, GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính, PGS.TS.KTS Nguyễn Quốc Thông, KTS Tôn Đại, KTS Nguyễn Việt Châu..Ngoài ra, buổi hội thảo thu hút hơn 40 cơ quan báo chí và 6 kênh truyền hình tới đưa tin, cùng đông đảo các em sinh viên và các nhà nghiên cứu phê bình, văn hóa cũng tới tham dự.

Buổi tọa đàm thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia đầu ngành và các cơ quan truyền thông
Buổi tọa đàm thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia đầu ngành và các cơ quan truyền thông / Ảnh (c)Khoa Kiến trúc công trình – ĐH Phương Đông

Đừng bức tử cầu Long Biên

Phát biểu tại buổi tọa đàm PGS.TS.KTS Nguyễn Hồng Thục cho rằng: “Cầu Long Biên là bước khởi đầu của đô thị Hà Nội hiện đại. Giai đoạn trước đó, vì chưa có cây cầu nào nên mọi sự vận chuyển hàng hóa về Hà Nội đều dùng thuyền qua sông Hồng. Cầu Long Biên từ lâu đã trở thành biểu trưng của không chỉ người Hà Nội nói riêng, mà còn là di sản văn hóa quốc gia nói chung.

 Ảnh (c)Khoa Kiến trúc công trình - ĐH Phương Đông
PGS.TS.KTS Nguyễn Hồng Thục / Ảnh (c)Khoa Kiến trúc công trình – ĐH Phương Đông

Quy hoạch giao thông Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn 2050 đều trình bày không chỉ có tuyến đường sắt đô thị mà còn nhiều tuyến đường sắt đi Lạng Sơn, Hải Phòng, Lào Cai đều vượt sông Hồng theo hướng này và có gợi ý thêm cầu mới ở phía Bắc cầu Long Biên. Vào tháng 7-2010 JICA đề xuất tuyến đường sắt đô thị số 1 và 2 có  vị trí ga Nam cầu Long Biên. Như vậy vị trí cầu Long Biên cũ không chỉ liên quan tuyến đường sắt đô thị (ĐSĐT) số 1 mà còn kết hợp ĐSĐT với đường sắt kết nối ngoại tỉnh, đó là chưa kể đến mạng lưới đường sắt thường và tốc độ cao trong  định hướng quy hoạch vùng Thủ đô. Do vậy, chỉ với 1 tuyến ĐSĐT mà phải làm cầu mới tại vị trí cầu Long Biên cũ đồng thời di dời 9 nhịp cầu cũ ra nơi khác để bảo tồn là quá xa xỉ và bảo tồn nửa vời.

Từ chuyện cây cầu tới văn hóa ứng xử với di sản

Nói về cách ứng xử với cầu Long Biên, GS.TS.KTS Hoàng Đào Kính cho rằng: “Cầu Long Biên được xây dựng với mục đích khai thác thuộc địa của Pháp, nhưng nó hiện hữu cùng thăng trầm, chịu đựng bom đạn, sức tàn phá của thời gian nên dù có chắp vá, cũ kỹ, nhếch nhác cũng rất đỗi thân thương với bao thế hệ người dân Hà Nội.Thế nhưng không hiểu sao đến tận thế kỷ 21 mà những người quản lý kiến trúc quy hoạch lại “ngây ngô và thật thà đến thế”. “

Cầu Long Biên là cây cầu thép đầu tiên bắc qua sông Hồng nối hai quận Hoàn Kiếm với quận Long Biên của Hà Nội, do Pháp xây dựng (1898-1902), đặt tên là cầu Doumer, theo tên của Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer. Dân gian còn gọi là cầu sông Cái hay cầu Bồ Đề (vì nó được bắt qua bến Bồ Đề thuộc huyện Gia Lâm). Hiện trên đầu cầu vẫn còn tấm biển kim loại có khắc chữ 1898 -1902 – Daydé & Pillé – Paris.

Dự án xây dựng cầu được Toàn quyền Đông Dương thông qua ngày 4 tháng 6 năm 1897 và đến ngày 4 tháng 6 năm 1897 đã tiến hành đấu thầu và 6 công ty xây dựng cầu đường lớn của Pháp tham dự.

Trong chiến tranh phá hoại miền Bắc Việt Nam lần thứ 1(1965-1968),cầu bị máy bay Mỹ ném bom 10 lần,hỏng 7 nhịp và 4 trụ lớn Trong chiến tranh phá hoại miền Bắc Việt Nam lần thứ hai của không lực Hoa Kỳ (1972) cầu Long Biên bị ném bom 4 lần,phá hỏng 1500m cầu và hai trụ lớn bị cắt đứt. Để bảo vệ cầu, bộ đội công binh và phòng không Việt Nam xây dựng hai trận địa pháo phòng không cao 11,5 m trên bãi cát nổi giữa sông Hồng (còn gọi là bãi giữa), để vẫn có thể bắn máy bay Hoa Kỳ khi có lũ cao nhất.

Sang thời bình, do giao thông ngày một tăng trong thập kỷ 90, cầu Long Biên được sử dụng chỉ cho tàu hỏa, xe đạp và người đi bộ. Việt Nam xây dựng thêm cầu Chương Dương nằm trong mục tiêu đáp ứng nhu cầu đi lại và để phát triển kinh tế, xã hội đô thị ở hai bờ sông Hồng Hà Nội. Cuối năm 2005 xe máy được phép đi qua cầu Long Biên để giảm việc ùn tắc giao thông cho cầu Chương Dương.

Năm 2002, Bộ Giao thông Vận tải phê duyệt thông qua dự án gia cố sửa chữa cầu Long Biên giai đoạn 2 với tổng vốn đầu tư 94,66 tỷ đồng, nhằm mục tiêu đảm bảo an toàn khai thác đến năm 2010.

Tháng 2 năm 2014, Bộ Giao thông Vận tải đề xuất 3 phương án, trong đó phương án di dời 9 nhịp cầu Long Biên và xây một cây cầu mới vào vị trí hiện có đã gây sóng trong dư luận. Hầu hết các ý kiến đều cho răng việc di dời là không hợp lý. 

Thái Linh