Chương trình Kiến trúc, Thiết kế đô thị & Kiến trúc cảnh quan cần trình độ tối thiểu về nguyên tắc cơ bản của sinh thái? Tại sao?

1620

Kienviet.net – Bằng việc xác định các kiến trúc sư cảnh quan thiết kế cho quá trình trong tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và con người thì việc hiểu biết về khoa học sinh thái là cần thiết. Cùng nghe các chuyên gia nói về vấn đề bị lãng quên này !

Barbara Deutsch
Barbara Deutsch

Bây giờ hơn bao giờ hết, khách hàng và chính quyền đặc biệt quan tâm đến sự bền vững. Tất cả những chuyên gia trong các dự án thiết kế bền vững nên có một vốn hiểu biết về tầm quan trọng của sinh thái và nguyên tắc cơ bản để đạt được kết quả tối ưu. Vốn hiểu biết về chu trình tự nhiên, như vòng tuần hoàn nước trong phạm vi đô thị, là rất cần thiết cho thiết kế, xây dựng và duy trì hệ sinh thái đô thị.

Các kiến trúc sư cảnh quan hiểu thành phố như một hệ thống và là một nơi có vị thế tốt để “Dịch” – hay là tạo điều kiện dễ đàng cho sự hiểu biết về sinh thái trong một nhóm thiết kế. Các kiến trúc sư cảnh quan cũng nên có kiến thức về sinh thái để “Biết những gì họ không biết”, và có thêm kiến thức khi tham gia công tác với chuyên gia thực vật học, khoa học đất, sinh thái hoặc các chuyên gia khác.

Ngoài việc thiết kế về các chu trình sinh thái, các kiến trúc sư cảnh quan phải chuẩn bị để trình bày ý tưởng và lợi ích đến khách hàng, chính quyền: những người giữ vai trò quan trọng trong việc chấp thuận các dự án mẫu về thiết kế bền vững. “Landscape Performance Series” của Landscape Architecture Foundation là một nguồn tham khảo trực tuyến cung cấp những công cụ hữu ích cho người thiết kế, chính phủ và những người ủng hộ để tiến hành các giải pháp thiết kế cảnh quan bền vững.

Thiết kế sinh thái đô thị là trọng tâm nghiên cứu của tôi ở trường đại học Washington, khoa Kiến trúc cảnh quan. Mặc dù sinh thái không được đưa ra chi tiết trong tiêu chuẩn quy chuẩn kiến trúc cảnh quan, các nguyên tắc phát triển bền vững và hệ sinh thái là tất cả những thành phần chính trong chương trình kiến trúc cảnh quan. Các công cụ như là “Landscape Performance Series”, và các website, có thể làm tăng thêm các yêu cầu của chương trình giảng dậy để giúp học viên cả về thiết kế cho các chức năng sinh thái và hiểu biết các lợi ích sinh thái trong công việc của họ.

Paul Downton

Paul Downton
Paul Downton

Sinh thái là mối quan hệ giữa các sinh vật với nhau và với môi trường, do đó tất cả những thiết kế và thao tác với môi trường nên có một kiến thức tối thiểu về các nguyên tắc cơ bản của sinh thái. Các tòa nhà và thành phố được xây dựng như một hệ sinh thái ngay cả khi chúng không được thiết kế như vậy.

Những tòa nhà và thành phố cần phải được thiết kế như vậy, hầu hết những anh hùng trong kiến trúc có sự ảnh hưởng lớn đều đã mở ra một cuộc đối kháng với thiên nhiên. Vào năm 1925 một bậc thầy kiến truc sư hiện đại, Le Corbusier đã ca ngợi các thành phố như một cuộc tấn công vào thiên nhiên. Năm 1986 tôi đã nghe một kiến trúc sư độc đoán tên là Zaha Hadid thú nhận về sự thù ghét với thiên nhiên trong một bài phát biểu ở hội nghị. Cũng giống như những người khác trong ngành của mình, Richard Gehry cũng không được nhớ đến như một nhà thiết kế xanh.

Thiết kế đô thị và quy hoạch là việc tạo lập một môi trường đô thị mà ở đó có tồn tại mối quan hệ thống nhất, hài hòa giữa các thành phần của nó, nhưng tôi đã thấy những nhà hoạch định thành phố đã tối giản ý tưởng đó thành một sự cứng nhắc rằng các công trình cần có chiều cao mái hiên tương tự trong cùng một khung cảnh. Tác động tiêu cực của môi trường xây dựng trở nên trầm trọng hơn bởi sự phớt lờ những tác động có thể xảy ra và sự bàng quang đó ngày càng tồi tê, đặc biệt là trong kiến trúc và thiết kế đô thị. Nó rất quan trọng để nhìn nhận môi trường xây dựng trong một quá trình và địa điểm thay vì chỉ đặt một khối hình trong không gian và thực sự không có ý nghĩa khi đặt sự quan tâm tới chất lượng cuộc sống trong tay của những người không có hiểu biết cơ bản về chu trình của tự nhiên, nhưng mà trên thế giới thiết kế hiện nay sức mạnh của hình ảnh đã hơn hản so với thực tế và khiến cho một môi trường được gọi là bền vững trong khi dự án không hề có tính sinh thái nào.

Tất cả các chương trình liên quan đến môi trường xây dựng cần phải có một trình độ tối thiểu về những nguyên tắc cơ bản và ngôn ngữ của sinh thái để chắc chắn rằng sự thiết kế đó không tiếp tục vô nghĩa nữa.

Ecosystem-for-thinking-coloured-labels-630x383

Noboru Kawashima

Noboru Kawashima
Noboru Kawashima

Cuộc sống của loài người phụ thuộc vào những sản phẩm từ tài nguyên thiên nhiên: Thức ăn, năng lượng, hàng hóa công nghiệp, vật liệu xây dựng và mọi thứ.

Tài nguyên thiên nhiên được xử lý trong những chu trình khai thác từ lòng đất, vận chuyển, xử lý, bán, tiêu thụ và quay trở lại đất. Ví dụ, thức ăn: Trồng trọt trên những mảnh đất màu mỡ, vận chuyển đến chợ và buôn bán, chế biến, ăn và rác thải hữu cơ quay trở lại đất. Chu trình đó rất phức tạp và trải qua với nhiều chu trình khác như năng lượng, công nghiệp, thương mại, xã hội…

Nhiều lần chu trình đó không hoàn thiện, ít nhất là trong 1 giai đoạn ngắn hạn, hoặc là bị gián đoạn. Điều này ảnh hưởng đến môi trường khi chu trình không khép kín, như việc không tái chế và không có tính bền vững trong việc sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên tái tạo. Ví dụ, hệ thống xử lý nước thải là rất tốt cho việc giữ vững vệ sinh môi trương trong khu vực đô thị, nhưng những vật chất hữu cơ không quay trở lại đất canh tác, và do đó sẽ hình thành nên sự gián đoạn của chu trình.

Ước tính dân số trên thế giới sẽ tăng lên 80% trong 20 năm. Điều khó khăn ở đây là khu vực đô thị cách xa các địa điểm khai thác tài nguyên thiên nhiên: xa đất canh tác trồng trọt, xa nguồn nước, khu vực nuôi trồng thủy sản, xa các mỏ khai thác, xa giếng dầu… Do đó, phần lớn cư dân đô thị, mỗi ngày, se có ít cơ hội để nhận ra sự phụ thuộc của mình vào tài nguyên thiên nhiên và có ít cơ hội để biết được tầm quan trọng của việc thiết lập và giữ vững chu trình của việc tái tạo tài nguyên thiên nhiên.

Kiến trúc cảnh quan là công việc tạo lập thiên nhiên nhân tạo. Nhưng chúng ta không thể đặt mục tiêu quá thấp trong kiến trúc cảnh quan chỉ vì nó không phải thiên nhiên thực sự. Bạn có thể nhìn thấy một khu vực xanh với sự sinh trưởng, ra hoa, kết trái, và tàn lụi. Bạn có thể chạm vào mặt đất trong vườn. Với cách này bạn sẽ cảm nhận tầm quan trọng của đất trong cuộc sống hàng ngày, và nhận ra sự phụ thuộc của chúng ta với tài nguyên thiên nhiên.

Từ quan điểm về tài nguyên thiên nhiên, nhiệm vụ của chương trình kiến trúc, thiết kế đô thị, kiến trúc cảnh quan và quy hoạch đô thị là:

Tạo lập môi trường đô thị giảm thiểu sự gián đoạn của chu trình tài nguyên thiên nhiên

Tạo lập môi trường đô thị để người dân sinh sống có thể nhận ra sự phụ thuộc của họ vào tài nguyên thiên nhiên và tầm quan trọng của tính bền vững trong chu trình tài nguyên thiên nhiên

Do đó, kiến trúc, thiết kế đô thị, kiến trúc cảnh quan và quy hoạch đô thị phải yêu cầu một trình độ tối thiểu hoặc là nhiều hơn về nguyên tắc cơ bản của sinh thái học.

Norbert Muller

Norbert Mueller
Norbert Mueller

Thách thức chính cho cuộc sống trên trái đất trong thế kỉ này là sự tăng trưởng về dân số, biến đổi khí hậu và đánh mất sự đa dạng sinh học. Cảnh quan đô thị sử dụng 75%  nguồn lực toàn cầu, đang sản xuất ra 80% lượng khí thải nhà kính, và chính là nguyên nhân dẫn đến sự biến mất của đa dạng sinh học. Trong tương lai, nó thực sự cần thiết để giảm thiểu những tác động đến sinh thái đô thị và khiến cho thành phố trở nên bền vững hơn. Để đối phó với thách thức này, trách nhiệm chính thuộc về kiến trúc, thiết kế đô thị, kiến trúc cảnh quan và quy hoạch đô thị.

Do đó, những chuyên gia làm việc trong lĩnh vực này cần phải có một trình độ tối thiểu về các nguyên tắc của sinh thái. Ngày nay, nhiều chương trình ở các trường học, trường đại học có các khóa học về sinh thái – đặc biệt là về cây trồng, rau, sinh thái động vật và khí hậu, thủy văn, sinh thái đất. Cũng như sinh thái đô thị, các môn học sinh thái nghiên cứu về mối tương tác giữa vô sinh và môi trường hữu sinh trong khu vực đô thị cũng được đề cập nhiều trong chương trình học. Mặc dù sự phát triển về thiết kế đô thị bền vững vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong cả lý thuyết lẫn ứng dụng –  hiện tại chúng ta chưa có các công cụ, tiêu chuẩn về thiết kế đô thị xanh bền vững. Do đó, trong tương lại việc nghiên cứu và giáo dục phải tập chung không chỉ vào các nguyên tắc sinh thái mà còn phải cả các phương pháp thiết kế làm thế nào để áp dụng cho thiết kế sinh thái đô thị bền vững và quy hoạch.

Một khảo sát trên mạng mới đây của URBIO về lỗ hổng kiến thức và các ưu tiên nghiên cứu cho các nhà quy hoạch đô thị và các bên liên quan đã đặt ra 5 câu hỏi quan trọng dưới đây:

– Các dịch vụ hệ sinh thái được cung cấp bởi một cảnh quan đặc biệt là gì

– Làm thế nào để hệ sinh thái đô thị có thể giảm thiểu được những ảnh hưởng trong thời gian biến đổi khi hậu hoặc sau thảm họa thiên nhiên.

– Giá trị kinh tế xã hội và bảo tồn đa dạng sinh học, hệ sinh thái là gì

– Làm thế nào để chúng ta có thể kết hợp các thiết kế sinh thái và các công cụ vào chiến lược cho quy hoạch sử dụng đất và quản lý

– Làm cách nào để xây dựng chiến lược chính sách để kết hợp sự đa dạng sinh học trong thành phố

Tôi muốn mời tất cả bạn đọc trên blog này tham gia một khảo sát trực tuyến để tìm hiêu những lỗ hổng kiến thức trong những hiểu biết về thành phố và việc thiết kế chúng trở nên bền vững hơn.

Martha Fajardo

Martha Fajardo
Martha Fajardo

Cảnh quan xung quanh nơi ở là sự hỗ trợ tốt nhất cho cuộc sống của chúng ta. Dân số tăng lên thúc đẩy sự giới hạn về đất đai đạt đến một điểm tới hạn. Sự phức tạp của những vấn đề hiện tại, sự ảnh hưởng của việc đô thị hóa nhanh; quản lý tài nguyên, hậu quả của thiên tai, cả tự nhiên và nhân tạo. Đất đang dần trở nên bạc mầu, nguồn nước khô hạn, cây cối bị chặt phá, động vật và con người ngày càng kiệt quệ. Sự bất bình đẳng và đói nghèo đe dọa trong khi đất đai được đặt trong tình trạng tha hóa. Điều đó cho thấy, những mảnh đất lý sinh cần phải được nuôi dưỡng với một sự dự đoán tốt và sự đánh giá cụ thể. Cảnh quan cần được đánh giá tác động một cách toàn diện, quy hoạch có tầm nhìn và quản lý.

Quá trình cộng tác đòi hỏi những chuyên gia, nhóm và các lãnh đạo có kinh nghiệm tiến hành phân tích, hoạch định và thiết kế. Do đó, chương trình yêu cầu sự ứng dụng cảnh quan sinh thái và nguyên tắc bảo tồn sinh thái vào chiến lược thiết kế hạ tầng đô thị, đào tạo cấu trúc và dẫn dắt dòng chảy của sinh vật, vật liệu, và năng lượng qua thành phố theo cách bảo vệ sự đặc trưng của đa dạng sinh học của vùng miền. Những nguyên tắc cơ bản của sinh thái được lồng ghép vào những vấn đề của cảnh quan: Sự xáo trộn, rời rạc, nguyên tắc chu trình sinh thái, thành phần cấu trúc, và tác động đến môi trường.

Cảnh quan đóng góp tích cực đến sự phức tạp của thành phố đương đại, đến sự phân chia đồng đều giữa sinh thái và tài nguyên môi trường, và đến việc tạo tương lai tốt hơn cho các vùng trên thế giới. Kiến trúc cảnh quan, như một môn học và thực hành cổ xưa, mang những kiến thức sinh thái từ thế hệ này qua thế hệ khác và đã chứng tỏ một khả năng đáng kể để thích nghi và phản ứng lại.

Các chương trình định cư cần phải hiểu về nguyên tắc cơ bản và các chu trình của thành phố như một hệ thống. Kiên trúc cảnh quan và những môn học thiết kế tương tự ngày nay đang phát triển năng lực tốt hơn để tạo thuận lợi cho quá trình thich ứng năng động, góp phần vào quá trình chuyển đổi từ giai đoạn đầu tiên đến giai đoạn thứ hai của thiết kế sinh thái.

Norbert Muller LID: Low impact Development: Hướng dẫn thiết kế cho khu vực đô thị giới thiệu cho người xem về việc thiết kế cảnh quan cho hệ thống thoát nước mưa đô thị - 1 nguồn chính gây ô nhiễm các lưu vực sông
Norbert Muller
LID: Low impact Development: Hướng dẫn thiết kế cho khu vực đô thị giới thiệu cho người xem về việc thiết kế cảnh quan cho hệ thống thoát nước mưa đô thị – 1 nguồn chính gây ô nhiễm các lưu vực sông

Norbert Muller LID: Low impact Development: Hướng dẫn thiết kế cho khu vực đô thị giới thiệu cho người xem về việc thiết kế cảnh quan cho hệ thống thoát nước mưa đô thị - 1 nguồn chính gây ô nhiễm các lưu vực sông

 

Kaveh Samiei
Kaveh Samiei

Tất cả lĩnh vực kiến trúc, cảnh quan, thiết kế đô thị chúng tôi phân loại như ngành thiết kế môi trường. Một kiến trúc sư làm việc như một người kết nối tất cả những lĩnh vực khác nhau: thiết kế, nghệ thuật, kỹ thuật, môi trường, tâm lý… Kiến trúc như thể một lĩnh vực chính của môi trường xây dựng đòi hỏi phải có một trình độ tối thiểu về sinh thái và môi trường. Trong thực tế, mọi công trình tự áp đặt chính nó vào trong thiên nhiên và thay đổi hệ sinh thái và chức năng. Mặt khác, thiết kế cảnh quan đô thị và sinh thái mà không quan tâm đến vai trò của thiết kế kiến trúc và hình khối là một sự  thiết kế non kém. Mặc dù sinh viên kiến trúc cảnh quan và thiết kế đô thị có thể tham dự các khóa học về “Sinh thái cây trồng” và “Sinh thái đô thị”, kiến trúc cảnh quan là một lĩnh vực mới trong kiến trúc và quy hoạch đô thị ở các trường ở Iran và sinh viên chỉ có thẻ tham dự chương chỉnh ở bậc học sau đại học. “Thiết kế khí  hậu” và “con người, thiên nhiên và kiến trúc”  là những khóa học duy nhất  mà sinh viên kiến trúc ở Iran hiện phải tham gia ở trình độ đại học.

Do đó, 3 năm trước Tôi đã bắt đầu dậy “Kiến trúc sinh thái” trong “ARCH V”, 1 studio thiết kế cho những sinh viên kiến trúc năm cuối bậc đại học ở trường đại học Semna, khoa kiến trúc và quy hoạch đô thị. Tôi đã nhận thấy rằng chúng tôi phải giới thiệu những nguyên tắc cơ bản về sinh thái và bền vững trước khi bước vào môn học chuyên ngành chính; một vài sinh viên không thể hiểu tại sao chúng tôi yêu cầu thảo luận về thiết kế bền vững! “Cơ sở lý thuyết kiến trúc” là  một khóa học mà giáo viên thông thường nói về sự khác nhau và đa dạng trong các môn học; sau đó tôi đã quyết định sử dụng khóa học này cho việc giảng dậy :”nguyên tắc cơ bản của sinh thái học” và trong học kì tiếp theo sinh viên có thể áp dụng những hiểu biết của mình về sinh thái học trong việc thiết kế sinh thái cho các công trình nhà dân. Cõ lẽ tôi dậy khóa học đó cho sinh viên kiến trúc  lần đầu tiên ở Iran.

Có một vài vấn đề  về văn hóa và logic xuất hiện trong sự thiếu hiểu biết về mối quan hệ giữa con người và tự nhiên – những quan điểm cổ điển coi tư nhiên và tài nguyên là vật chất để tiêu thụ! Do đó nếu không thay đổi suy nghĩ, chúng ta không thể đi lên.  Sau 3 lần giảng dạy khóa học này, rất nhiều sinh viên, thâm chí một vài sinh viên năm 2 và 3, trở nên yêu thích những vấn đề sinh thái và bền vững! Hiện nay, dưới sự hướng dẫn của tôi, 6 sinh viên đang nghiên cứu phương pháp tiêp cận sinh thái để thiết kế đồ án tốt nghiệp của họ. Trong quá trình cộng tác với sinh viên, tôi đang làm việc trên phương pháp mới về thiết kế sinh thắi bằng một nghiên cứu toàn diện về giáo dục kiến trúc với sự nhấn mạnh vào bền vững, thiết kế sinh thái; Tôi hy vọng chúng tâ có thể phổ biến các kết quả trong tương lai gần.

Sơn Huy – Kienviet.net

(Dịch từ Thenatureofcities)