Bảo tàng Guggenheim Bilbao có phải là biểu tượng của chủ nghĩa Đế quốc ?

1020

Bản thân công trình này đã rất thú vị, duyên dáng. Nhưng câu chuyện ngày khai trương bảo tàng cũng ly kỳ không kém. Tháng 10/1997 một nhóm vũ trang ly khai xứ Basque đã cài đặt hàng loạt những quả lựu đạn điều khiển từ xa giấu trong các chậu cây ở Puppy (một tác phẩm điêu khắc cây cảnh cao 43feet của West Highland Terrier của nghệ sĩ Mỹ: Jeff Koons ).

Khối công trình là một tổng thể điêu khắc bằng các tấm Titan uốn lượn. Bảo tàng mọc lên giữa khung cảnh cảng biển Basque cũ kỹ đối diện với vịnh Biscay lộn xộn khoảng 200m về phía bắc Madrid.

Công trình trong hoàng hôn
Công trình trong hoàng hôn

Biểu tượng của chủ nghĩa đế quốc ?

Vụ khủng bố do nhóm ETA (Euskadi Ta Askatasuna) cầm đầu, đã cài bom vào tối 18/10/1997, mục đích phá hủy Puppy, ám sát vua Juan Carlos và hoàng hậu Sofia của Tây Ban Nha trong thời gian diễn ra lễ khai mạc. Cảnh sát đã kịp thời ngăn cản được âm mưu này, nhưng cuối cùng vẫn có một cảnh sát viên bị thiệt mạng.

Guggenheim Billbao trong mắt những người gièm pha Basque là biểu tượng của chủ nghĩa đế quốc. Công trình không chỉ tạo ra những cuộc sự tranh cãi gay gắt ở miền Bắc (Tây Ban Nha), nó còn là một tác phẩm đậm chất nghệ thuật, văn hóa, thu hút hàng triệu lượt khách tham quan hàng năm, là biểu tượng của Tây Ban Nha.  Đây là tuyệt tác của Frank Gehry, kiến trúc sư người California. Nó rực rỡ, sôi nổi, hào nhoáng, khác thường, là tâm điểm chú ý của các nhà phê bình, chính trị gia, nhà kinh tế và nghệ sĩ. Công trình hoạt động và đạt lợi nhuận đầu tiên sau 4 năm hoàn tất việc chi trả chi phí xây dựng cho chỉnh phủ Basque.

Tuyệt đẹp và phức tạp

Mặt bằng chức năng
Mặt bằng chức năng

Kiến trúc được thực hiện thông qua các chương trình thiết kế mới nhất trên máy tính, dự đoán được lịch trình và chi phí với độ chính xác khó tin. Sau 16 năm trôi qua, Guggenheim Billbao vẫn còn xứng đáng là một trong những thiết kế tuyệt đẹp, phức tạp nhất. Sự gợi cảm của vật liệu: titan, kính và đá vôi dựng trên những đường cong toán học và hình học bắt mắt, vẫn luôn thu hút mọi ánh nhìn của mọi thời đại. Ánh sáng ban ngày phản chiếu lên mặt tiền quằn quại đó, những viên đá granite đen sáng lấp lánh cùng những con đường bê tông uốn lượn xung quanh Billbao, như một tác phẩm nghệ thuật thực sự. Billbao hội tụ tất cả sự nổi tiếng, tinh tế và uy tính của nhà hát Opera Sydney và tháp Eiffel.

Bên trong bảo tàng khu vực biểu diễn mở rộng với màn hình trình chiếu những chiếc xe máy hoang dã, khoảng 10 phòng trưng bày cuốn theo lõi của công trình dành cho những bộ sưu tập nổi tiếng của các nghệ sĩ lừng danh như : Picasso, Chagall, Matisse, Paul Klee và Roy Lichtenstein.

Aerial View of Guggenheim Museum

Ai có thể theo bước Gehry ?

Tuy nhiên, đằng sau những câu chuyện vô tận của các chính trị gia “Billbao Factor” trong gần một thập kỷ sau đó về cuộc đời và những nỗ lực của vua và hoàng hậu Tây Ban Nha, thì sự thật là khó có ai có thể theo bước được Gehry. Tại sao? Bởi vì nếu nghiên cứu sâu hơn thì Guggenheim chỉ là một phần trong kế hoạch tái thiết phát triển thành phố trong đó bao gồm cả hệ thống tàu điện ngầm kiểu mẫu., và thời bấy giờ được cho là tương đối xa vời đối với Tây Ban Nha.

Guggenheim đã lấy đi của Gehry những năm tháng dài đằng đẵng, từ lúc ông mới bắt đầu làm công việc thiết kế bếp cho các cư dân Hollywood
Guggenheim đã lấy đi của Gehry những năm tháng dài đằng đẵng, từ lúc ông mới bắt đầu làm công việc thiết kế bếp cho các cư dân Hollywood

Có một chuyện thú vị là khi đến London để nhận Huy Chương Vàng giải thưởng Kiến Trúc Hoàng Gia, Gehry gần như đã khống đề cập đến công trình đã làm nên tên tuổi toàn cầu của ông. Guggenheim đã lấy đi của Gehry những năm tháng dài , từ lúc ông mới bắt đầu làm công việc thiết kế bếp cho các cư dân Hollywood, khi còn là một người nhập cư Canada, khi mà Roy Rogers chỉ là một anh chàng cao bồi rêu rao ca hát. Và rồi, công trình trở nên quá nổi tiếng, tương đương với kiến trúc My Way của Frank Sinatra. Nó còn xuất hiện trong đoạn mở đầu bộ phim James Bond “The World Is Not Enough”. Nếu có thể được chọn tòa nhà sáng tạo nhất, không có tiền lệ nhất, bối cảnh lịch sử đầy kịch tính thất cùng với nghệ thuật bên trong, thì có lẽ Guggenheim Billbao hoàn toàn xứng đáng với ngôi vị dẫn đầu.

Quỳnh Thư – Kienviet.net

(Dịch từ BBC)