Vỉa hè Sài Gòn trong mắt giáo sư người Mỹ

255

Kienviet – Thật khó hình dung những đô thị lớn có lịch sử lâu đời ở nước ta như Hà Nội hay TPHCM lại thiếu vắng … vỉa hè. Vì thế, nhìn nhận và tổ chức quản lý vỉa hè để vừa giữ được nét đặc thù trong sinh hoạt phố thường vừa đảm bảo trật tự văn minh đô thị là vấn đề cần cơ quan chức năng quan tâm nghiên cứu.

Một nữ GS người Mỹ sau khi thăm thú, nghiên cứu sinh hoạt vỉa hè tại TP HCM đã bày tỏ mong muốn thành phố sẽ tổ chức, quản lý vỉa hè tốt hơn, phù hợp với văn minh đô thị, không cứng nhắc mà đi từ chính đặc thù của TPHCM xưa và nay.

Cô Kim (áo tím) cùng KTS Lê Nguyễn Hương Giang (ngoài cùng bên trái) cạnh một gánh hàng rong tại quận 1- Ảnh(c)Hoàng Thạch Vân
Cô Kim (áo tím) cùng KTS Lê Nguyễn Hương Giang (ngoài cùng bên trái) cạnh một gánh hàng rong tại quận 1- Ảnh(c)Hoàng Thạch Vân

Từ năm 2010, GS M. Kim, người nghiên cứu về đô thị và quy hoạch thuộc Viện Công nghệ  Massachusetts – MIT (Mỹ) đã thành lập Phòng Nghiên cứu vỉa hè (Lab vỉa hè – SLAB) tại Học viện này. Cùng với Kiến trúc sư Việt Nam Lê Nguyễn Hương Giang, 4 sinh viên MIT và 4 sinh viên Việt Nam khác, nữ GS người Mỹ đã tổ chức nhóm nghiên cứu đi khắp TP HCM và hòa mình vào văn hóa ngoài trời đa dạng phong phú của thành phố.

Trong những chuyến “dã ngoại” này, các sinh viên đã ghi nhận trên 3.800 hoạt động diễn ra trên vỉa hè của 6 phường trên địa bàn TPHCM và phỏng vấn 250 người bán hàng rong.

Giới thiệu bản đồ của nhóm SLAB về những hoạt động của con người trên vỉa hè TPHCM. Ảnh: VGP/Đỗ Cường
Giới thiệu bản đồ của nhóm SLAB về những hoạt động của con người trên vỉa hè TPHCM. Ảnh: VGP/Đỗ Cường

Bằng những tư liệu thu thập được trong suốt 3 năm làm việc lăn lộn, cần mẫn, nhóm nghiên cứu SLAB đã khám phá được vô vàn điều thú vị từ vỉa hè phố phường TPHCM, nét văn hóa sinh hoạt ngoài trời của những cư dân nơi đây. Từ những thu thập đó, nhóm đã phát triển thành hệ thống bản đồ để giúp nhìn rõ hơn những chiều khác của không gian đô thị, ngoài cấu trúc xây dựng. Đó là tấm bản đồ được vẽ từ những hoạt động của con người, từ cuộc sống trên vỉa hè trong sự sống động của nó.

Những tấm ảnh trưng bày tại Triển lãm của nhóm SLAB. Ảnh: VGP/Đỗ Cường
Những tấm ảnh trưng bày tại Triển lãm của nhóm SLAB. Ảnh: VGP/Đỗ Cường

Với tư cách là một nhà quy hoạch đô thị, GS Kim cho rằng, không gian đô thị sống động của TPHCM có nhiều điều để thế giới học hỏi.

Theo nữ GS này, vỉa hè cũng là nơi có thể giúp rất nhiều người kiếm sống, đồng thời mang lại lợi ích cho xã hội. Vỉa hè không chỉ dành cho người đi bộ, mà nó còn là khu vực đa chức năng (cũng giống như khái niệm sử dụng đất hỗn hợp), là một phần tạo nên hình ảnh một thành phố sôi động, bền vững và đóng góp vào sinh hoạt cộng động.

Các khảo sát của nhóm SLAB cho thấy rất nhiều du khách quốc tế yêu thích các món ăn, uống cà phê, trò chuyện với người dân địa phương, ngồi trên những chiếc ghế nhựa và nhìn cuộc sống diễn ra trên vỉa hè. Nhiều du khách còn khẳng định cái họ thích nhất ở Sài Gòn chính là vỉa hè, một đặc thù rất khác với Singapore, Hongkong. Bởi chính những sinh hoạt cộng đồng trên vỉa hè này (khu vực không gian đã không còn trên quê hương họ nữa) khiến họ hồi tưởng về quá khứ, về những điều tốt đẹp.

Là một người yêu Sài Gòn, GS Kim mong rằng TP HCM sẽ tổ chức, quản lý vỉa hè cho tốt hơn, phù hợp với văn minh đô thị chứ đừng “dẹp sạch quán hàng, gánh rong”.

Nói về tình yêu với mảnh đất TPHCM của GS Kim và Triển lãm “Văn hóa sinh hoạt ngoài trời tại TP HCM”, nơi trưng bày 3.000 tấm ảnh của nhóm SLAB, ông Lê Xuân Thăng, Phó Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP HCM, chia sẻ: Là người nước ngoài, GS Kim chắc chắn phải có tình yêu sâu sắc với Việt Nam mới có cái nhìn đặc biệt như vậy. Đó là cái nhìn rất tích cực về không gian vỉa hè đô thị, nơi gắn kết giữa nông thôn và thành thị, nhất là với người ngoại tỉnh.

Những tấm ảnh trưng bày tại Triển lãm của nhóm SLAP. Ảnh: VGP/Đỗ Cường
Những tấm ảnh trưng bày tại Triển lãm của nhóm SLAP. Ảnh: VGP/Đỗ Cường

Ông Lê Xuân Thăng cũng cho rằng vỉa hè cần được quy hoạch, để vừa đảm bảo văn minh đô thị lại giữ được nét đặc thù của chính TPHCM, trong đó, vấn đề ưu tiên hàng đầu là an toàn vệ sinh thực phẩm với các quán hàng, gánh rong.

Cách làm như ở Hà Nội hay phố cổ Hội An là gợi ý cho TPHCM nghiên cứu triển khai một số tuyến phố đi bộ để lưu giữ nét đặc sắc rất riêng của mình.

Theo chinhphu