Kết quả cuộc thi “Thiết kế tương lai – Vùng biên giới các Quốc gia Đông Nam Á”

108

Với mục tiêu hướng sự chú ý tới các khu vực nằm trải dài theo biên giới 11 Quốc gia Đông Nam Á, “Cuộc thi  không biên giới: Thiết kế tương lai – vùng biên giới các Quốc gia Đông Nam Á” tìm kiếm các phương án ý tưởng mà qua đó tập trung sự quan tâm tới các địa phương nằm trong vùng biên giới, nơi đặc trưng văn hóa, xã hội và các vấn đề sinh thái có thể được giải quyết khi tham gia vào quy mô, không gian rộng lớn hơn. Được tài trợ bởi Công ty ASA (Association of Siamese Architects), với mục tiêu làm thế nào kiến trúc có thể tái xác định được tương lai ranh giới giữa các nước ASEAN.

Giải nhất cuộc thi thuộc về tác giả Hélène Grialou Sebastien Gafari với đồ án ‘Floating Border Project -Dự án biên giới nổi.

Sau đây là các hình ảnh và mô tả cụ thể của các đồ án thắng cuộc.

01. Giải nhất / Courtesy of Hélène Grialou & Sebastien Gafari

Tên: ‘Floating Border Project’

Các tác giả: Hélène Grialo, Sebastien Gafari

Mô tả Đồ án: ‘Floating Border Project’ được thiết kế nằm trong giới hạn ranh giới giữa Campuchia và Thái Lan, trên nền  Ngôi Đền Preah Vihear. Cả 2 Quốc gia Campuchia và Thái Lan đều muốn có được sự sở hữu Ngôi đền được UNESCO công nhận di sản Thế giới này. Khu vực biên giới này hiện đang nằm trong vòng tranh chấp giữa 2 nước và mỗi Quốc gia đều đã tuyên bố chủ quyền đường biên giới trải dài của  mình với Tóa Án Quốc Tế.

5181719ab3fc4b3ff400004d_-borderless-competition-designing-future-asean-borders-winners-announced_preah_vihear_view_asa_13_0355
1st prize / Courtesy of Hélène Grialou & Sebastien Gafari

Với ‘Floating Border’, đây sẽ là bước đầu tiên để tạo ra một đường biên di động. Khoảng không gian giới hạn giữa mỗi nước sẽ dấu hiệu của “Đường biên giới nổi” (Floating border). Bóng đổ mờ của biên giới sẽ di chuyển liên tục theo từng giờ, các ngày và các mùa trong năm. Tạo ra cấu trúc bơm hơi bao gồm một chuỗi bóng điện toán đám mây nằm phía trên ngôi Đền cổ. Những bóng này sẽ tính toán điều kiện thời tiết, gió và mức sáng. Trong thời tiết xấu không ổn định, bóng trên mặt đất không xuất hiện, chuỗi bóng trên không sẽ phát sáng để tạo ra bóng đổ dấu hiệu có thể quan sát được từ phía cả hai Quốc gia.

518171a1b3fc4b830c000041_-borderless-competition-designing-future-asean-borders-winners-announced_preah_vihear_view2_asa_13_0355
1st prize / Courtesy of Hélène Grialou & Sebastien Gafari

Theo KTS. Võ Trọng Nghĩa và KTS. Masaaki Iwamoto, đây là một đề án rất khả quan. Các tác giả đã thành công trong việc tạo ra một đường biên giới đặc biệt với sự trợ giúp của quỹ đạo quay mặt trời.

02. Giải nhì / Nomads in No Man’s Land/  Laura van Santen.

Tên: ‘Nomads in No Man’s Land’

Tác giả: Laura van Santen.

Mô tả đồ án: Tục ngữ có câu: “Tiến thoái lưỡng nan”. Vùng biên giới giữa hai Quốc gia Mianma và Thái Lan được xác định bởi sự đan xen chủ yếu giữa dòng chảy chính của các không gian, các hoạt động và dịch vụ ở nơi đây.

2nd prize / Courtesy of Laura van Santen
2nd prize / Courtesy of Laura van Santen

Làm thế nào ta có thể thiết kế cho một sự kết nối rộng lớn mà ở đó có sự đan xen chung giữa việc đi lại, để cho kinh tế tốt hơn, chính trị, xã hội hay môi trường ổn định trong một khoảng không gian tạm thời?

2nd prize / Courtesy of Laura van Santen
2nd prize / Courtesy of Laura van Santen

Tiềm năng cốt lõi ở đây nằm ở những người nhập cư (tị nạn) sinh sống giữa khoảng không gian này. Giải pháp  cho nền kinh tế nơi đây có thể là một nhà máy sản xuất hàng may mặc với cấu trúc tre nằm treo trưới cây cầu “tình bạn” hiện có. Điều này cho phép người nhập cư Mianma sống và làm việc trong hoàn cảnh không gian giới hạn với viện trợ nhân đạo tối ưu. Một khu định cư xuyên biên giới có thể sẽ được tạo ra trên sông và trở thành biên giới giữa hai nước, được xây dựng nên từ những vật liệu tái chế…

2nd prize / Courtesy of Laura van Santen
2nd prize / Courtesy of Laura van Santen

Theo KTS. Luke Yeung: “Đây thật sự là một sự hình thành như một cách tiếp cận dựa vào cộng đồng và biến đổi thành một luận lí lớn hơn về kiến ​​trúc và xã hội. Các vấn đề được trình bày (biên giới, sinh kế, cơ sở hạ tầng) sâu rộng và nối kết với nhau bằng một câu chuyện rất cảm động”.

03. Giải ba / Courtesy of Ludovico Centis & Yoichi Iwamoto

Tên: The Temple and the Portico

Tác giả: Ludovico Centis và Yoichi Iwamoto.

Mô tả đồ án: Khu vực tranh chấp ở ngôi đền cổ Preah Vihear là một khu vực giới hạn giữa hai nước, đó không phải là một đường biên giới. Đây là một khu vực rộng lớn và bất ổn, không phải là một ranh giới tuyến tính ổn định. Thay vì xác định rõ ràng hai không gian riêng biệt, mỗi phần của ngôi đền thuộc riêng về một quốc gia (Campuchia hoặc Thái Lan). Một điều kiện nên rút kinh nghiệm ở đây: Khu vực thiêng liêng phải là ngoại lệ. Đây phải là một nơi giải thoát con người khỏi những áp lực bên ngoài, được mở cửa để mọi người có thể tới thăm nó, trao đổi văn hóa và những điều tốt đẹp. Sự không rõ ràng của không gian phân cách được cân đối lại bằng phương pháp cực đoan.

3rd prize / Courtesy of Ludovico Centis & Yoichi Iwamoto
3rd prize / Courtesy of Ludovico Centis & Yoichi Iwamoto

Một giải pháp đơn giản được đề xuất đáp ứng nhu cầu của cả người dân địa phương và du khách: cung cấp địa điểm cho các quầy hàng có trật tự và các khu vực đỗ xe, một cấu trúc không gian cơ sở hạ tầng  nơi mà khu vực dành cho nghiên cứu và khách du lịch liên quan đến ngôi đền có thể xác định rõ. Cùng lúc đó, một hecta bề mặt mái thu thập nước mưa đưa qua các ống kim loại rỗng xuống một số bể ngầm dưới lòng đất, lưu trữ để đáp ứng lượng nước cần thiết trong những kì hạn hán. Cùng với hai đường dốc tự nhiên mô phỏng theo các vách đá ở nơi đặt ngôi đền, các Portico cấu thành phần thứ ba của tam giác xác định khu vực thiêng liêng ngoại lệ này. Khác xa một đường biên giới cứng nhắc, các Portico tạo ra một không gian giao thoa gặp gỡ.

3rd prize / Courtesy of Ludovico Centis & Yoichi Iwamoto
3rd prize / Courtesy of Ludovico Centis & Yoichi Iwamoto

KTS. Võ Trọng Nghĩa và KTS. Masaaki Iwamoto nhận định: “Tác giả đã thành công trong việc nhìn nhận ngôi đền giữa Campuchia và Thái Lan như một đối tượng chung nằm ngoài vòng lịch sử và tính dân tộc. Ý tưởng từ việc tạo ra “một khu vực thiêng liêng ngoại lệ” bởi việc tạo thêm một không gian tuyến tính vào đường biên giới và quy hoạch các công trình như một đối tượng tuyến tính là cũng thuyết phục.”

04. Giải khuyến khích

1. Đồ án ‘Shared Border and Shared Culture’

Tác giả: Nam Sang Hyun, Choi Young Jun, và Ju Myeong Hyeon

Mô tả đồ án: Việc trồng lúa là văn hóa lâu đời và quan trọng nhất đối với các quốc gia Đông Nam Á, nó vượt qua các đường biên giới và các quốc gia. Lúa không được trồng bởi các cá nhân mà dựa trên sự hợp tác tập thể của cộng đồng. Đồ án này cho ta thấy một hệ thống quá trình mà ở đó con người (những người nông dân) chia sẻ văn hóa của họ qua sự hợp tác trồng lúa trên các khu vực biên giới chung.

honorable mention 01 / Courtesy of Nam Sang Hyun, Choi Young Jun, & Ju Myeong Hyeon
honorable mention 01 / Courtesy of Nam Sang Hyun, Choi Young Jun, & Ju Myeong Hyeon

Phương án kiến trúc được đề xuất gồm 3 phần: Công trình chính trung tâm, nơi lưu trữ và trú ẩn, và cây cầu nối sự thống nhất về kiến trúc. Công trình trung tâm là nơi đào tạo những nông dân để họ phát triển các kỹ thuật và kiến thức về nông nghiệp. Nó cũng có một không gian cho những sự kiện khác nhau được tổ chức bởi những người nông dân từ những quốc ra khác nhau trong mục tiêu giao lưu và học hỏi. Ở đó cũng có các không gian như phòng bếp, phòng ăn, vệ sinh, phòng tắm giặt và khu hành chính. Các  nhà chức năng nhỏ hơn nằm trải dài theo những cánh đồng lúa như những nơi lưu trữ các nông cụ, thiết bị máy móc và sản phẩm lúa thu hoạch. Cuối cùng, một cây cầu được tạo ra nhằm kết nối toàn bộ các khu vực với nhau và cũng được sử dụng cho nhu cầu đi lại của công nhân và nông dân.

honorable mention 01 / Courtesy of Nam Sang Hyun, Choi Young Jun, & Ju Myeong Hyeon
honorable mention 01 / Courtesy of Nam Sang Hyun, Choi Young Jun, & Ju Myeong Hyeon

Theo truyền thống, những đặc điểm kiến trúc Đông Nam Á được hình thành dựa trên điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa. Các vách tường thường không tạo ra sự tách biệt gió và ánh sáng tự nhiên, do đó không có sự riêng biệt giữa bên trong và bên ngoài. Kiến trúc thiết kế được đề xuất áp dụng đặc điểm chung của kiến trúc Đông Nam Á, tôn trọng và chấp nhận toàn bộ nền kiến trúc và văn hóa khu vực Đông Nam Á. Những điểm chung về văn hóa và kiến trúc này có thể xóa nhòa đi “biên giới” giữa các quốc gia.

2. Đồ án “Moving Bridge”

 Tác giả: IIman Harun, Hồ Phương Thanh, Cheng Wei Chung

Mô tả đồ án: Các quốc gia Đông Nam Á được hình thành và bao bọc bởi các yếu tố tự nhiên như biển và các con sông. Sông Mekong – một trong số những con sông quan trọng bậc nhất ở khu vực các quốc gia Đông Nam Á – được coi như một biên giới tự nhiên chảy qua với 5 nước ASEAN (Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam). Đồ án “Moving Bridge” tiếp cận vấn đề nhằm truyền cảm hứng, đồng thời bảo tồn và tái hiện lại không gian cộng đồng sống trên mặt nước, chẳng hạn như chợ nổi, nằm trong nó không chỉ dừng lại ở các hoạt động kinh tế phục vụ nhu cầu sống của người dân mà còn là một nét di sản đặc trưng của truyền thống.

honorable mention 02 / Courtesy of Ilman Harun, Ho Phuong Thanh, & Cheng Wei Chung
honorable mention 02 / Courtesy of Ilman Harun, Ho Phuong Thanh, & Cheng Wei Chung

Đồ án đề xuất thi công xây dựng trên những chiếc thuyền gỗ truyền thống như một đối tượng chuyển động, một hình ảnh quen thuộc của người dân địa phương. Thuyền có thể được thiết kế chế tạo bằng phương pháp module hóa, có khả năng tái sử dụng, nâng cấp, phát triển và thích ứng được với các khúc sông khác nhau. Đây là hướng nhìn nhận mới về những chiếc thuyền dạng cong có thể kết nối với những chiếc khác để hình thành nên một cây cầu di động có không gian trải dài liên tục. Người dân được tự do lưu thông trên mái thuyền như một con đường để đi, phía dưới mái gồm những khoảng không gian trống và không gian triển lãm trưng bày.

honorable mention 02 / Courtesy of Ilman Harun, Ho Phuong Thanh, & Cheng Wei Chung
honorable mention 02 / Courtesy of Ilman Harun, Ho Phuong Thanh, & Cheng Wei Chung

Cảm giác ấm bên trong và rộng rãi bên ngoài khoang thuyền thúc đẩy tạo nên không gian quan hệ hợp tác mới. Khi mọi người di chuyển từ trong ra ngoài, sẽ có trải nghiệm về những thay đổi cảm giác đột ngột từ một không gian ấm cúng (nét truyền thống của địa phương) đến một không gian mở tự do ngoài thiên nhiên, sông nước (không gian toàn cầu). Lấy cảm hứng từ cái nhìn thoáng rộng, sự thay đổi vị giác, âm thanh và gió từ sông, người dân sẽ có cách nhìn mới về quê hương cũng như cách nhìn mới về đất nước láng giềng.

3. Đồ án Series of Thresholds

Tác giả: Saran Chaiyasuta.

Mô tả đồ án: Ranh giới giữa Myawaddy, Myanmar và Mae Sot, Thái Lan dọc sông Moei là một đường ranh giới tự nhiên rõ ràng, cắt qua mảnh đất và con người nơi đây. Nếu nhìn xa hơn chúng ta có thể nhận ra sự tách biệt của khu vực này, có thể hiểu và xác định lại ý nghĩa của vấn đề qua các lát cắt khác nhau.

honorable mention 03 / Courtesy of Saran Chaiyasuta
honorable mention 03 / Courtesy of Saran Chaiyasuta

Điểm nhấn chính của đồ án này nằm ở việc không hiểu kiến trúc như một yếu tố của việc xây dựng các lưới cột, sàn, cửa sổ… mà hiểu chúng như công cụ tạo không gian nghề thủ công đơn giản – vừa đóng vừa mở, vừa kết hợp vừa phân tách, vừa đông đúc vừa thưa thớt, vừa sáng, vừa mờ. Thứ hai, coi kiến trúc như một đề tài mà ở đó ta tập trung tạo ra sự ảnh hưởng của nó như một hiệu ứng giữa cá nhân – cộng đồng – tách biệt – kết nối… Nói cách khác, mục tiêu của đồ án là tạo ra những điều sẽ xảy ra trong kiến trúc.

honorable mention 03 / Courtesy of Saran Chaiyasuta
honorable mention 03 / Courtesy of Saran Chaiyasuta

Việc sử dụng các mối quan hệ giữa hai góc độ của kiến trúc sẽ được hiểu nhờ các công cụ  định hình không gian để thích ứng với các hoạt động bằng cách xác định các điều kiện khác nhau của vấn đề. Mối quan hệ giữa các không gian được thành lập bởi chuỗi các điều kiện bản thân và cùng nhau tạo ra một loạt các ranh giới như đích của quá trình chuyển đổi và kết nối, tạo ra những trải nghiệm mới của một xã hội không biên giới.

Dương Cao Tùng – Kienviet.net (Dịch từ Archdaily)