Kiểm soát chặt chẽ từ thiết kế đến nghiệm thu công trình

367

Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội trong kỳ họp mới đây, Bộ Xây dựng đã và đang xúc tiến nhiều công việc, trong đó có tăng cường chất lượng công trình và giảm thiểu thất thoát trong đầu tư xây dựng. Bộ đang tiến hành sửa đổi hệ thống chính sách pháp luật về xây dựng trong đó có Nghị định 15/2013/NĐ-CP mới được ban hành, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/4/2013 và tiến tới là sửa đổi Luật Xây dựng. TS Lê Quang Hùng – Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng trao đổi với Báo Xây dựng xung quanh vấn đề này.

1 (1)

Việc tăng cường vai trò của quản lý nhà nước được thể hiện rõ nét trong Nghị định 15/2013/NĐ-CP mà vấn đề mới đầu tiên là có chế tài tăng cường sự quản lý của cơ quan quản lý nhà nước (CQQLNN) trong kiểm soát chất lượng công trình kể từ khâu khảo sát thiết kế, thi công xây dựng và nghiệm thu đưa vào sử dụng. Ông cho biết rõ hơn về vấn đề này?

– Trước đây, chủ đầu tư chịu trách nhiệm quản lý chất lượng công trình toàn diện từ công việc khảo sát thiết kế, thi công, xây dựng và nghiệm thu, CQQLNN chỉ là nắm tình hình chung, chỉ khi có sự cố thì mới can thiệp. Ví dụ: Đakrông 3, tháp truyền hình Nam Định… khi xảy ra sự cố CQQLNN mới biết. Đấy là điều bất cập. Chính vì thế, tại Nghị định 15/2013/NĐ-CP quy định đối với công trình ảnh hưởng đến an toàn cộng đồng thì thiết kế kỹ thuật do chủ đầu tư tổ chức thẩm định nhưng bắt buộc phải qua CQQLNN để thẩm tra về vấn đề an toàn của công trình. CQQLNN sẽ thẩm tra tổ chức thiết kế có đáp ứng điều kiện không; công tác thẩm tra, thẩm định có làm nghiêm túc không; Công trình có đảm bảo hay không. Riêng công trình vốn ngân sách, CQQLNN kiểm soát xem các thiết kế đó có đảm bảo hiệu quả đầu tư không? Nghị định này sẽ chặn ngay từ khâu thiết kế. Thông qua việc kiểm soát này, hy vọng sẽ tăng cường chất lượng công trình ngay từ khâu thiết kế và tiết kiệm được chi phí đầu tư.

Vấn đề tăng cường xử lý xử phạt chế tài cũng là nét mới trong việc sửa đổi chính sách lần này (sửa Nghị định 23 về xử phạt hành chính), kể cả cấm cho nhà thầu tham gia các gói thầu, thu hồi tước chứng chỉ hành nghề. Ngay cả chứng chỉ hành nghề, Nghị định mới cũng có hướng trong thời gian tới cũng phải thi sát hạch mới được cấp chứng chỉ.

Có ý kiến cho rằng trong quá trình thiết kế những công trình sử dụng vốn ngân sách thì thiết kế quá an toàn, dẫn đến lãng phí. Ông nhận định như thế nào về ý kiến này?

– Đúng là có rất nhiều phản ánh cho rằng thiết kế công trình của chúng ta đang quá lãng phí, đặc biệt là kết cấu chịu lực vì hệ số an toàn được đẩy lên rất cao. Ví dụ, tăng thép, tăng mác bê tông… Đây là tâm lý chung của thiết kế. Đối với những công trình vốn ngân sách cũng cần kiểm soát vấn đề này. Trong khi đó, sự kiểm soát của riêng chủ đầu tư sẽ là rất khó. Sắp tới, sẽ có quy định tư vấn thẩm tra phải độc lập với tư vấn thiết kế trong Thông tư hướng dẫn Nghị định 15/2013/NĐ-CP để tránh tình trạng thiết kế với thẩm tra là một. CQQLNN sẽ điều tiết vấn đề này, chứ không phải chủ đầu tư.

Vậy, nội dung thẩm tra thiết kế sẽ bao gồm những gì, thưa ông?

– Đó sẽ là kiểm tra về an toàn chịu lực, xem xét một số an toàn khác như an toàn phòng chống cháy nổ, an toàn môi trường, an toàn vận hành, vấn đề áp dụng quy chuẩn… Riêng những công trình có sử dụng vốn ngân sách thì kiểm tra cả vấn đề sự hợp lý trong việc áp dụng các định mức, đơn giá của dự toán xây dựng công trình để kiểm soát chi phí đầu tư…

Việc tăng cường kiểm tra năng lực nhà thầu sẽ gặp khó khăn gì không khi mà thông tin về nhà thầu hiện nay chưa thực sự minh bạch?

– Tại Nghị định 15/2013/NĐ-CP, một điểm mới nữa đó là sẽ tăng cường kiểm tra năng lực, hành vi của các nhà thầu. Nghị định mới quy định bắt buộc các nhà thầu thẩm tra thiết kế, thí nghiệm, kiểm định chất lượng công trình… phải đăng ký thông tin năng lực của mình. Nếu muốn tham gia thị trường thì nhà thầu phải đăng ký thông tin minh bạch để được kiểm soát.

Trước đây, các nhà thầu sẽ tự do kinh doanh, tự do đăng ký hành nghề, nên không thể thẩm định được năng lực làm việc được hay không. Nhưng khi thực hiện công trình rồi chỉ có chủ đầu tư xem xét về năng lực nhà thầu. Ngay cả cá nhân làm chủ trì thiết kế cũng chỉ dựa trên sự xét duyệt qua kê khai chứ không tiến hành thẩm định, xét hạch, thi… dẫn đến người làm nên sản phẩm xây dựng đôi khi năng lực lại không đáp ứng được yêu cầu. Nhưng hiện nay, trong Nghị định mới này, năng lực và hành vi nhà thầu phải được kiểm soát trên trang web điện tử để theo dõi. Đây là trang điện tử mở, ai cũng có thể truy cập và phản hồi thông tin về các nhà thầu. Thông tin tại trang web đảm bảo được độ tin cậy vì do Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm kiểm soát.

Hiện nay, CQQLNN đang trên đà kiểm soát tuy nhiên vẫn thiếu những dữ liệu để kiểm soát đầy đủ và chính xác hơn. Kiểm soát về năng lực nhà thầu là rất khó, vì pháp luật không quy định bắt buộc các nhà thầu phải đăng ký về năng lực thông qua các CQQLNN về xây dựng. Việc kiểm soát này bước đầu hy vọng sẽ đạt 80% rồi dần dần tiến đến 100% thông tin năng lực nhà thầu. Bước đầu, sẽ đưa thông tin về một số nhà thầu thẩm tra thiết kế, nhà thầu kiểm định, thí nghiệm; tiếp đến nhà thầu thi xây dựng dự án vốn ngân sách, những công trình quan trọng từ cấp 3 trở lên là phải đăng ký thông tin… trên cơ sở này, hy vọng sẽ kiểm soát thông tin chính xác hơn.

CQQLNN sẽ tham gia 3 khâu của công trình. Nếu xảy ra sự cố, thì trách nhiệm sẽ thuộc về ai?

– Đương nhiên CQQLNN sẽ phải chịu trách nhiệm đối với phần việc mình làm. Trong Nghị định nói rõ là tổ chức cá nhân nào tham gia thẩm định thẩm tra phê duyệt, nghiệm thu, giám sát cấp độ nào thì chịu trách nhiệm cấp độ ấy. Nếu CQQLNN chịu trách nhiệm thẩm tra thì xảy ra vấn đề gì sẽ phải gánh trách nhiệm. Nếu CQQLNN chỉ đứng ra tổ chức thẩm tra mà ủy quyền, ủy thác cho tổ chức tư vấn thì đơn vị được ủy quyền sẽ phải chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, việc thẩm tra của cơ quan Nhà nước không làm giảm trách nhiệm của nhà thầu thiết kế đối với thiết kế xây dựng công trình.

Khi vấn đề mới của Nghị định này được đưa ra, có tạo nên sự khác biệt và dẫn đến quản lý đầu tư phải điều chỉnh gì không?

– Khi Nghị định có hiệu lực, sẽ có nhiều vấn đề cần thông tư để hướng dẫn thực hiện. Bộ Xây dựng đang tích cực ban hành 3 thông tư chính để hướng dẫn Nghị định này, dự kiến cuối tháng 4/2013 sẽ ban hành như: Thông tư hướng dẫn thẩm tra thiết kế của CQQLNN cũng như thẩm tra thẩm định của chủ đầu tư; Thông tư hướng dẫn các điều có liên quan đến Nghị định 15/2013/NĐ-CP trong quá trình thi công xây dựng cũng như khảo sát thiết kế; Thông tư phân cấp quản lý, trong đó có phân cấp công trình, phân cấp CQQLNN để quản lý cấp công trình tương đương. Chúng tôi sẽ tích cực trao đổi, hội thảo để Thông tư đưa ra sẽ áp dụng vào cuộc sống, phản ánh đúng khó khăn cần phải tháo gỡ.

Xin cảm ơn ông!

Theo Báo xây dựng.