Giải thưởng Pritzker 2013: Toyo Ito

275

Hôm nay KTS Toyo Ito đã chính thức được công bố là người được vinh danh bời giải thưởng kiến trúc danh giá nhất giải thưởng Pritzker 2013. Kienviet.net lược dịch lại Thông cáo của giải thưởng.

Toyo Ito, kiến trúc sư 71 tuổi với văn phòng kiến trúc hoạt động tại Tokyo, Nhật Bản sẽ là người được nhận giải thưởng Kiến trúc Pritzker 2013. Thông báo này được công bố ngày hôm nay bởi Thomas J. Pritzker, chủ tịch của The Hyatt Foundation, tổ chức tài trợ cho giải thưởng. Ito là kiến trúc sư Nhật bản thứ 6 trở thành Pritzker Laureate – người đầu tiên là Kenzo Tange vào năm 1987, Fumihiko Maki vào năm 1993, Tadao Ando vào năm 1995, và nhóm 2 KTS Kazuyo Sejima & Ryue Nishizawa vào năm 2010.

Buổi lễ chính thức của giải thưởng kiến trúc danh giá nhất thế giới sẽ được tổ chức tại Thư viện & bảo tàng tổng thống John F. Kennedy – Boston, Massachusetts vào ngày Thứ 4, 29.05.2013. Sự kiện này đánh dấu lần đầu tiên buổi lễ được tổ chức tại Boston và địa điểm này mang ý nghĩa quan trọng bởi nó được thiết kế bởi một người đoạt giải Pritzker khác là Leoh Ming Pei vào năm 1983.

Trong thông cáo báo chí Pritzker công bố “Chúng tôi đặc biệt vui mừng được tổ chức buổi lễ trao giải tại Thư viện Kenedy và điều này trở nên ý nghĩa hơn bởi buổi lễ được tổ chức trùng vào ngày sinh nhật của cố Tổng thống John F. Kennedy “.

Mục đích của giải thưởng kiến trúc Pritzker (được thành lập vào năm 1979 bởi ông Jay A. Pritzker và vợ Cindy) hàng năm vinh danh một kiến trúc sư còn sống có những tác phẩm đã xây dựng mà thể hiện được sự kết hợp của những phẩm chất: tài năng, tầm nhìn và cam kết đồng thời thông qua nghệ thuật kiến trúc, các công trình của người KTS đó tạo ra những đóng góp thích hợp và có ý nghĩa tới môi trường xây dựng và nhân loại. Người đoạt giải sẽ được nhận 100.000 USD và một huy chương bằng đồng.

Chủ tịch giám khảo giải Pritzker, The Lord Palumbo, nói từ nhà mình tại Vương quốc Anh, trích dẫn từ ý kiến của ban giám khảo về lý do chính cho sự lựa chọn của năm nay: “Trong suốt sự nghiệp của mình, Toyto Ito đã tạo nên môt khối lượng tác phẩm mà kết hợp được những ý tưởng đổi mới với những công trình hoạt động tuyệt vời. Sáng tạo nên những tuyệt phẩm trong suốt 40 năm, ông đã thực hiện thành công các loại công trình như thư viện, nhà ở, công viên, nhà hát, của hàng, văn phòng và các gian hàng, mỗi thể loại công trình ông đều đã mở rộng tính chất của công trình đó. Là một kiến trúc sư có tài năng tuyệt vời, ông đã tập trung cho quá trình tìm kiếm những tiềm năng ở mỗi dự án và mỗi khu đất.”

Toyo Ito bắt đầu sự nghiệp tại công ty Kiyonori Kikutake & Associates sau khi tốt nghiệp từ khoa kiến trúc, ĐH Tokyo vào năm 1965. Vào năm 1971, ông thành lập văn phòng của mình tại Tokyo và đặt tên là Urban Robot (Urbot). Vào năm 1979 ông đổi tên văn phòng thành Toyo Ito & Associates, Architects.

Ông đã nhận được nhiều giải thưởng quốc tế, trong năm 2010, ông đoạt giải Praemium Imperiale lần 22 vinh danh hoang tử Takamatsu, năm 2006, Huy chương Vàng của Hiệp hội kiến trúc sư Hoàng gia Anh, năm 2002 giải thưởng Sư tử vàng dành cho thành tựu trọn đời trong Venice Biennale International Exhibition lần thứ 8. Gọi ông là “tác giả của những công trình vượt thời gian” ban giám khảo Pritzker trích dẫn : “đưa các thiết kế tới một chiều tâm linh và vị chất thơ khiến chúng vượt qua các tác phẩm của chính mình”.

Nhận xét với việc được trao giải , Ito nói “Kiến trúc được ràng buộc bởi các vấn đề xã hội. Tôi thiết kế kiến trúc với tâm trí thương trực rằng chúng ta có thể phát hiện ra các không gian tiện nghi hơn nếu chúng ta được giải thoát khỏi các hạn chế cho dù chỉ một chút thôi. Tuy nhiên, khi một công trình hoàn thành tôi đau đớn nhận ra sự không hoàn thiện của bản thân tôi và nó biến thành động lực cho tôi ở những dự án tiếp theo. Có lẽ quá trình này tiếp túc lặp đi lặp lại trong tương lai”.

“Chính vì vậy tôi không bao giờ theo đuổi một phong cách kiến trúc và không bao giờ hài lòng với các tác phẩm của mình” – ông kết luận.

Nhà "U house"
Nhà “U house”

Một trong những dự án đầu tiên của ông vào năm 1971 là một ngôi nhà ở ngoại ô Tokyo có tên gọi “Nhà nhôm”, đó là một cấu trúc bao gồm các khung gỗ bao phủ bới vỏ nhôm. Hầu hết các tác phẩm đàu tiên của ông là nhà ở. Vào năm 1976, ông thi công một ngôi nhà cho em gái mình, người mà gần đây đã góa chồng. Công trình có tên “White U”, công trình này thu hút được rất nhiều sự quan tâm. Trong hầu hết các tác phẩm của ông vào những năm 80, Ito giải thích rằng ông tìm cách xóa đi ý nghĩa thông thường của tác phẩm thông qua chiến thuật tối giản, phát triển sự nhẹ nhàng trong kiến trúc như là gió và không khí.

Ông gọi công trình Sendai Mediatheque, hoàn thành năm 2001 tại TP Sendai, Miyagi , Nhật bản là một trong những điểm sáng trong sự nghiệp mình. Trong cuốn Phaidon, ông giải thích “Mediatheque khác với các công trình công cộng thuông thường bởi nhiều điều. Trong khi chức năng chính của công trình là thư viện và nhà trưng bày, chính quyền đã làm việc một cách tích cực để giảm thiểu sự khác biệt giữa hai chức năng khác nhau, dỡ bỏ các rào chắn cố định giữa các phương tiện truyền thông để dần gợi lên hình ảnh mà một cơ sở văn hóa nên có. ” Ban giám khảo bình luận về dự án này trong trích dẫn của mình “Ito cho rằng ông đã phấn đấu cho một kiến trúc lỏng và không bị giới hạn bởi những gì ông xem là hạn chế của kiến trúc hiện đại. Trong Sendai Mediatheque ông đã đạt được điều đó bởi những cấu trúc ống mà giúp tạo ra những không gian nội thất mới.”

toyo-ito_sendai-mediatheque-01
Sendai Mediatheque, hoàn thành năm 2001 tại TP Sendai, Miyagi , Nhật bản

Một dự án khác của Ito được nhận xét bởi ban giám khảo là tòa nhà  TOD’S Omotesando tại Tokyo, “công trình mà ở đó lớp vỏ đồng thời cũng đóng vai trò là kết cấu của công trình” trích dẫn lời BGK, và hơn nữa, “Sáng tạo là một từ mà thường xuyên được sử dụng miêu tả các tác phẩm của Toyo Ito” Trích dẫn nhận xét về các công trình Nhà tang lễ thành phố tại Gifu Prefecture, Thư viện đại học nghệ thuật Tâm tại Tokyo và London 2002 Serpentine Gallery Pavilion, ban giám khảo nhấn mạnh rằng đó là “một những không gian đầy cảm hứng” của Toyo Ito.

toyo-ito_tods-01
TOD’S Omotesando

Quí ban giám khảo đã lựa chọn Người đoạt giải Pritzker 2013 gồm chủ tịch,  The Lord Palumbo,  nổi tiếng thế giới với vai trò là người bảo trợ kiến trúc của London, chủ tịch các thành viên, Serpentine Gallery, cựu chủ tịch Hội đồng nghệ thuật của Vương quốc Anh, cựu chủ tịch của Tate Gallery Foundation, và cựu ủy viên của Mies van der Rohe Archive tại bảo tàng nghệ thuật hiện đại, NewYork và các ủy viên theo thứ tự sau đây: Alejandro Aravena, kiến trúc sư, giám đốc điều hành của Elemental tại Santiago, Chile; Stephen Breyer, thẩm phán của Tòa án tối cao Hoa kỳ Washington, D.C.; Yung Ho Chang, kiến trúc sư, nhà giáo dục, Bắc Kinh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Glenn Murcutt, kiến ​​trúc sư người đoạt giải Pritzker 2002, Sydney, Úc. Juhani Pallasmaa, kiến trúc sư, giáo sư và tác giả tại Helsinki, Phần lan. Martha Thorne hiệu phó phụ trách đối ngoại, Trường thiết kế & kiến trúc IE, Mandrid, Tây Ban Nha, và đồng thời là giám đốc điều hành của giải thưởng.

Cùng với các người đoạt giải đã được vinh danh:

Philip Johnson người đầu tiên vào năm 1979.

Luis Barragán của Mexico vào năm 1980.

James Stirling của Vương quốc Anh vào năm 1981,

 Kevin Roche vào năm 1982,

 Ieoh Ming Pei vào năm1983

 Richard Meier vào năm 1984.

 Hans Hollein của Áo vào năm 1985.

 Gottfried Böhm của Đức vào năm 1986.

 Robert Venturi vào năm 1991,

Alvaro Siza của  Bồ đào Nha vào năm 1992.

 Christian de Portzamparc của Pháp vào năm 1994.

Frank Gehry của Mỹ vào năm 1989,

Aldo Rossi của Italy vào năm 1990.

Vào năm 1996, Rafael Moneo của Spain được chọn;

Vào năm  1997 Sverre Fehn của Na Uy;

Vào năm 1998 Renzo Piano của Italy,

Vào năm 1999 Sir Norman Foster của Vương Quốc Anh,

Vào năm 2000, Rem Koolhaas của Hà Lan.

Australian Glenn Murcutt  vào năm 2002.

Jørn Utzon của Denmark vào năm 2003;

Zaha Hadid của Anh vào năm 2004;

Thom Mayne của Mỹ vào năm 2005.

 Paulo Mendes da Rocha của Brazil vào năm 2006,

Richard Rogers nhận giải vào năm 2007.

Jean Nouvel của Pháp vào năm 2008.

Vào năm 2009, Peter Zumthor của Thụy Sỹ.

Vào năm 2010, hai KTS Nhật bản được vinh danh Kazuyo Sejima và Ryue Nishizawa từ công ty SANAA, Inc.

Vào năm 2011, Eduardo Souto de Moura  (Bồ Đào Nha) được vinh danh.

Năm ngoái, 2012, Wang Shu (Trung quốc) vinh danh.

Lĩnh vực kiến trúc được lựa chọn bởi gia đình Pritzker bởi mối quan tâm của họ trong lĩnh vực xây dựng do có liên quan tới việc đâu tư và phát triển chuỗi khách sạn Hyatt trên khắp thế giới và cũng bởi một lý do khác :kiến trúc là một lĩnh vực sáng tạo mà không được trao giải Nobel. Các thủ tục được xây dựng theo giảo thưởng Nobel với vòng lựa chọn cuối cùng được thực hiện bởi ban giám khảo quốc tế với tất cả các vòng thảo luận và biểu quyết trong bí mật. Các đề cử được liên tục theo các năm với hàng trăm đề cử từ các quốc gia trên toàn thế giới được xem xét hàng năm.

Xem các tác phẩm của kiến trúc sư Toyo Ito tại đây

 Hoàng Vương