Quốc tế hóa dạy và học kiến trúc

64

Trên thế giới hiện có 2 mô hình đào tạo KTS phổ biến là mô hình đề cao “Ý tưởng thiết kế” và mô hình xem trọng “Ý tưởng – Thực tiễn”. Với điều kiện kinh tế – xã hội của Việt Nam hiện nay, trong nhiều năm vừa qua, Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM đã từng bước hướng đến mô hình “Ý tưởng – Thực tiễn”. Mô hình này đặc biệt đề cao tư duy sáng tạo. Cụ thể, Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM không có môn học trực tiếp về tư duy sáng tạo hay sáng tạo kiến trúc, song gần như các học phần môn học đều được xoay quanh trục sáng tạo “ước lệ”. Sáng tạo được hình thành thông qua quá trình tổng hợp và chắt lọc các tri thức và phương pháp luận cộng với các thủ pháp rất riêng biệt của nghề. Sản phẩm hay ngôn ngữ dạy nghề kiến trúc cũng rất khác biệt với các nghề khác, đó là những ký hiệu mang tính quy ước trên cơ sở tư duy hình tượng là chủ yếu, được thể hiện thông qua sơ đồ bản vẽ và mô hình mang tính ước lệ cao với phương pháp thể hiện rất đa dạng. Dạy nghề kiến trúc là quá trình hiện thực hóa tư duy sáng tạo từ người thầy sang sinh viên, quá trình này chuyển hóa rất đặc biệt, rất riêng biệt và rất tinh tế. Ví dụ một không gian kiến trúc có “hồn”, một đồ án quy hoạch mang tính “nhân văn”, một giải pháp kết cấu “ấn tượng”, cũng như một món đồ chơi cho em bé “dễ thương”, làm sao để sinh viên cảm nhận được cái gọi là “hồn – ấn tượng – nhân văn – dễ thương” ấy. Bắt đầu từ tư duy, xác định ý tưởng, hình tượng hóa ý tưởng để tạo ra không gian kiến trúc, hình ảnh kiến trúc đẹp, đơn giản, hàm xúc, dễ hiểu, gọi là nghệ thuật tổ chức không gian chứ không phải chỉ tổ chức không gian. Đó chính là quá trình tư duy sáng tạo!


Đường hoa Nguyễn Huệ năm 2008.
Tác phẩm đạt giải Nhì giải thưởng Kiến trúc Quốc gia năm 2008.
(Tác giả: KTS Vũ Việt Anh, KTS Phạm Thị Ái Thủy, SV Tô Anh Dũng, SV Lê Hoàng Uyên).

Từ mô hình nói trên, Nhà trường đã cấu trúc lại chương trình đào tạo theo hướng chủ động tập trung vào những kiến thức nền tảng nhất của kiến trúc, để phát hiện, nuôi dưỡng, khuyến khích sự sáng tạo của người học và của KTS trong tương lai. Hiện tại Nhà trường đang triển khai xây dựng thêm một chương trình đào tạo KTS theo hướng “ứng dụng thực nghiệm”.

Cùng với chương trình đào tạo, nhà trường đồng thời chú trọng xây dựng tố chất chuyên gia trong đội ngũ giảng viên. Học thuật và thực tế là một trong những yêu cầu không thể thiếu đối với người dạy nghề kiến trúc. Từ nhiều năm nay, Nhà trường đã khuyến khích và tạo điều kiện để các thầy, các cô ra khỏi “tháp ngà” nhằm xóa bỏ bức tường ngăn giữa nhà trường và xã hội. Các hoạt động tư vấn thiết kế, hội thảo khoa học, giám sát dự án ngày càng trở thành nhu cầu không thể thiếu của đội ngũ giảng viên – một nhu cầu nghề và tăng thu nhập để tái đầu tư cho giảng dạy. Bên cạnh đó, quốc tế hóa người thầy cũng là mục tiêu Nhà trường đang hướng đến để mang lại nhiều cơ hội học tập, trợ giảng, giảng dạy và hành nghề ở nước ngoài cho đội ngũ giáo viên nhà trường. Tuy nhiên có thể nói luật công chức và chế độ tiền lương hiện hành đang là rào cản yếu tố chuyên gia trong đội ngũ giảng viên nhà trường.

“Có thực mới vực được trường”, với cơ chế tài chính thiếu thuyết phục và nguồn kinh phí cho đào tạo ít ỏi (cả học phí và ngân sách), mặt bằng thu nhập chung của CBVC ngành giáo dục còn thấp và rất thấp sẽ tiềm ẩn nhiều bất trắc cho các cơ sở đào tạo, trong đó có các trường đào tạo kiến trúc. Chúng tôi rất mong sự chia sẻ tài chính từ nhiều phía, các tổ chức và cá nhân sử dụng lao động được đào tạo từ trường; từ người học (thông qua đóng học phí đúng mức, nguồn vay), từ ngân sách nhà nước và cộng đồng xã hội.

Triết lý đào tạo KTS cho thế kỷ XXI thiết thực, hấp dẫn và lãng mạn, cộng với tiềm năng tài chính và các giải pháp thích hợp sẽ trở thành động lực để giải bài toán đào tạo đáp ứng nhu cầu đổi mới và phát triển đối với ngành học kiến trúc vừa “sáng tạo”, vừa “chuyên nghiệp”.

Từ năm học 2006 – 2007 đến nay, bên cạnh việc triển khai các đề án về xây dựng chương trình đào tạo đạt chuẩn trong nước và quốc tế, Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM đã có những giải pháp thích hợp như nhanh chóng đưa hoạt động dạy và học ra khỏi tháp ngà; tăng cường học thuật gắn với thực tiễn của cuộc sống; chuyên gia hóa, hướng đến quốc tế hóa đội ngũ giảng viên; xem trọng bối cảnh địa phương và “dũng cảm” vượt qua rào cản của chính mình”.

TS.KTS Phạm Tứ
Hiệu trưởng Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM

Theo Baoxaydung