Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội: một chặng đường đào tạo Kiến trúc sư Quy hoạch

946

Đồ án Quy hoạch xây dựng đô thị và nông thôn là một công trình khoa học tổng hợp của kỹ thuật, kinh tế, xã hội & sự sáng tạo không gian kiến trúc cảnh quan, nó không những tạo dựng ra một không gian đáp ứng với chức năng, tiện nghi, cảnh quan đẹp mà còn phải phù hợp với sự phát triển kinh tế, xã hội & môi trường. Người làm quy hoạch không những cần kiến thức của một Kiến trúc sư (Architect) để thiết kế (Design) không gian mà còn cần trang bị thêm kiến thức về Địa lý – kinh tế – văn hóa – xã hội & môi trường sinh thái.

Trước năm 1992 Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đào tạo chuyên ngành Kiến trúc sư, trong chương trình đào tạo bao gồm cả Thiết kế Công trình và Thiết kế Quy hoạch. Việc đào tạo chung một khối lượng kiến thức quá rộng cho cả KTS công trình và KTS quy hoạch trong một thời gian có hạn (học đại học) là khó thực hiện được, vì vậy chưa tạo ra được một đội ngũ KTS quy hoạch hành nghề chuyên nghiệp quy hoạch tại các viện & các cơ quan tư vấn chuyên ngành quy hoạch đô thị & nông thôn. Nhằm đáp ứng đội ngũ cán bộ lập quy hoạch có chất lượng cao phục vụ cho nền phát triển kinh tế xã hội là nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Với sự chỉ đạo của Bộ Xây Dựng Năm 1992 Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã thành lập Khoa Quy hoạch đô thị và nông thôn – trên cơ sở Bộ môn Quy hoạch của Khoa Kiến trúc và Khoa Kỹ thuật đô thị.

Sau 20 năm xây dựng và trưởng thành, khoa Quy hoạch đô thị và nông thôn luôn giữ vai trò là một cơ sở đầu tiên đào tạo Kiến trúc sư quy hoạch hàng đầu của cả nước. Mỗi năm trường Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Hà Nội cung cấp cho xã hội hàng trăm KTS quy hoạch. Các thế hệ KTS quy hoạch ra trường đã đóng góp đáng kể trong công tác lập & quản lý quy hoạch tại các cơ quan từ Trung ương đến các Địa phương trên mọi miền tổ quốc.

Có được những thành quả như hôm nay chúng ta không bao giờ quên những con người đã đặt những viên gạch đầu tiên xây dựng nên trường Đại học Kiến trúc, xây dựng nên sự nghiệp đào tạo ngành Quy hoạch ở nước ta. Với lớp lớp những người thầy, những bậc đàn anh đi trước đã dày công chăm lo, cho sự phát triển của Khoa Quy hoạch trường Đại học Kiến trúc Hà Nội như ngày nay, đã vượt qua những khó khăn của buổi ban đầu với một mục tiêu cao nhất là tất cả cho sự nghiệp đào tạo đội ngũ KTS Quy hoạch có đủ trình độ đảm trách những công việc lớn lao là kiến tạo các đô thị hôm nay và mai sau.

Nhân dịp kỷ niệm 20 năm thành lập khoa Quy hoạch đô thị và Nông thôn, chúng ta hãy cùng ôn lại những nấc thang của quá khứ để các thế hệ KTS quy hoạch hôm nay và mai sau tiếp bước cha anh trong sự nghiệp đào tạo KTS quy hoạch nước nhà.

Đào tạo KTS làm Quy hoạch ([1]) những lớp đầu tiên:

Kiến trúc sư chuyên ngành Quy hoạch thực chất đã được đào tạo từ khoá 1 năm 1961 với lớp Kiến trúc sư của Bộ Kiến trúc (nay là Bộ Xây Dựng). Mỗi khoá chỉ có một lớp, sinh viên học theo chương trình thống nhất cho đến hết năm thứ ba sau đó mới phân chia thành ba chuyên ngành ở những năm cuối: Kiến trúc sư công trình dân dụng, Kiến trúc sư công trình công nghiệp và Kiến trúc sư quy hoạch đô thị và nông thôn .

Số Kiến trúc sư, giảng viên chuyên ngành Quy hoạch đô thị nông thôn được đào tạo trước cách mạng có 4 kiến trúc sư: KTS. Hoàng Như Tiếp, KTS. Ngô Huy Quỳnh, KTS. Khổng Toán và KTS. Đàm Trung Phường. Từ 1963-1966 KTS. Đàm Trung Phường làm tổ trưởng dạy Nguyên lý và đồ án quy hoạch, năm 1966-1967 KTS. Khổng Toán làm tổ trưởng, KTS. Nguyễn Thế Bá tiếp tục giảng dạy nguyên lý và đồ án quy hoạch.

Tháng 11 năm 1967 lớp Đại học Kiến trúc đã trở thành khoa Kiến trúc Đô thị – trường Đại học Xây Dựng do KTS Nguyễn Nghi là chủ nhiệm Khoa với 5 bộ môn. Bộ môn Quy hoạch đầu tiên được thành lập do GS. Khổng Toán làm Chủ nhiệm bộ môn. Trong năm học 1968-1969 qua kỳ thi năng khiếu đã tuyển được 80 sinh viên ngành Kiến trúc – Quy hoạch được phiên chế thành 2 lớp 68K và 68Q.

Đến năm 1969 sau khi trường Đại học Kiến trúc được thành lập, bộ môn Quy hoạch được chính thức thành lập thuộc khoa Kiến trúc với tên gọi chung là Kiến trúc sư Công trình và Quy hoạch.

Khoa Quy hoạch giai đoạn 1992-2000: Những năm đầu thành lập.

            Trước tình hình mở cửa của đất nước cùng với sự chuyển đổi của nền kinh tế sang cơ chế thị trường, nhịp độ phát triển của hầu khắp các đô thị tăng lên mạnh mẽ. Tình hình thực tế đó đòi hỏi công tác quy hoạch xây dựng và quản lý đô thị phải được tăng cường để theo kịp với tiến trình xây dựng của đất nước. Do đó công tác đào tạo Kiến trúc sư quy hoạch được triển khai là một chuyên ngành riêng, song song với việc đào tạo Kiến trúc sư công trình. Ngày 9/6/1992 Bộ trưởng Bộ Xây Dựng đã ký Quyết định số 283/BXD-TCLĐ về việc thành lập khoa Quy hoạch trên cơ sở tách bộ môn Quy hoạch thuộc khoa Kiến trúc sáp nhập với khoa Đô Thị, với nhiệm vụ đào tạo Kiến trúc sư Quy hoạch chính quy hệ đại học 5 năm, đáp ứng nhu cầu thực tế và nhu cầu phát triển đào tạo của trường Đại học Kiến trúc Hà nội. Tại thời điểm này, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội trở thành cơ sở duy nhất của cả nước tuyển sinh đào tạo chuyên ngành quy hoạch xây dựng đô  thị và nông thôn.

            Ngay từ những ngày đầu mới hình thành Khoa Quy hoạch, Nhà trường đã chỉ đạo nghiên cứu xây dựng nội dung kế hoạch đào tạo Kiến trúc sư quy hoạch. Chương trình, kế hoạch đào tạo được xây dựng theo phương thức chung của các trường đại học trong giai đoạn này, toàn bộ quá trình đào tạo được chia thành hai giai đoạn, giai đoạn đào tạo kiến thức đại cương và giai đoạn đào tạo kiến thức chuyên ngành.

Giai đoạn đầu với thời gian hai năm, về cơ bản thống nhất với chuyên ngành Kiến trúc công trình. Giai đoạn sau với thời gian ba năm, chuyên ngành Quy hoạch bỏ bớt một số các đồ án kiến trúc công trình, thay thế bằng các đồ án quy hoạch và bổ sung một số môn học về mạng lưới các công trình kỹ thuật hạ tầng đô thị, phục vụ cho yêu cầu công tác quy hoạch. Nhiệm vụ đặt ra lúc này là xây dựng chương trình đào tạo Kiến trúc sư quy hoạch với yêu cầu giải quyết được cả phần quy hoạch mạng lưới các công trình kỹ thuật hạ tầng đô thị trong điều kiện không có chuyên ngành đào tạo kỹ sư đô thị. Khối lượng kiến thức chuyên sâu về công trình kỹ thuật hạ tầng được xác định trong kế hoạch đào tạo lúc đó chiếm một tỷ lệ đáng kể. Tuy vậy, nếu so với yêu cầu đào tạo chuyên ngành Kỹ thuật hạ tầng đô thị, số lượng kiến thức như vậy lại là còn quá ít, chưa thể đáp ứng được đòi hỏi của công việc thực tiễn.

Trước những thực tế đào tạo, Bộ Xây Dựng đã ra quyết định số 444/BXD – TCLĐ của Bộ trưởng Bộ Xây Dựng ký ngày 11/7/1997, quyết định thành lập Khoa Khoa Kỹ thuật Hạ tầng và môi trường đô thị trên cơ sở tách Khoa Quy hoạch ra làm 2 Khoa: Khoa Quy Hoạch & Khoa Kỹ thuật Hạ tầng và môi trường đô thị.

            Chương trình và nội dung đào tạo chuyên ngành quy hoạch ở bậc đại học được đề xuất trong giai đoạn này tuy đã chú ý thích đáng đến các hệ thống kiến thức trong lĩnh vực quy hoạch không gian và quy hoạch các công trình kỹ thuật đô thị, nhưng các kiến thức về xã hội, nhân văn, môi trường…. còn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế.

Ngay sau khi khoá Kiến trúc sư quy hoạch đầu tiên tốt nghiệp, năm 1998, Trường đại học Kiến trúc Hà Nội đã chỉ đạo Khoa Quy hoạch tổ chức hội thảo đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm, từng bước hoàn thiện chương trình, nội dung và kế hoạch đào tạo Kiến trúc sư quy hoạch.

            Năm 1999, Bộ Xây Dựng cho phép Khoa Quy hoạch thực hiện đề tài khoa học: Nghiên cứu cải tiến mục tiêu chương trình, kế hoạch đào tạo Kiến trúc sư quy hoạch mã số RD77 do PGS.TS. Đỗ Đức Viêm – nguyên Chủ nhiệm khoa chủ trì. Đề tài đã đề xuất những thay đổi trong hệ thống các môn học đại cương, cơ sở và chuyên ngành, xây dựng mục tiêu, kế hoạch đào tạo và đề cương giảng dạy các môn học chuyên ngành phục vụ  yêu cầu đào tạo Kiến trúc sư quy hoạch tại trường Đại học Kiến trúc Hà Nội và đã được ứng dụng từ năm 2002.

  • Cơ cấu tổ chức khoa giai đoạn:1992-2000:

-Chủ nhiệm Khoa:                 PGS.PTS.KTS. Đỗ Đức Viêm

-Phó Chủ nhiệm Khoa:         PTS.KTS. Phạm Kim Giao, KTS. Nguyễn Văn Chí, KS. Trần Thị Hường, TS.KTS.Lê Đức Thắng (từ1997)

.-Gồm 6 bộ môn : Quy hoạch Vùng, Quy hoạch Đô thị, Quy hoạch Nông thôn, Kinh tế Quản lý đô thị, Kỹ thuật Hạ tầng, Công trình nước &Vật lý Kiến trúc

Khoa Quy hoạch giai đoạn 2000-2010: Ổn định phát triển.

Đáp ứng yêu cầu thực tế, cân đối với dự án phát triển của Khoa và Nhà trường, quy mô đào tạo là 100 sinh viên hàng năm (tăng gấp 2 lần). Song song với chương trình đào tạo dài hạn chính quy, khoa Quy hoạch thường xuyên mở các khoá ngắn hạn để đào tạo nâng cao và đào tạo lại, bổ sung nguồn cán bộ cho các địa phương đến cấp xã.

Mặt khác để đáp ứng được nhiệm vụ yêu cầu của nhà trường, xã hội đối với đào tạo Kiến trúc sư quy hoạch trước mắt và lâu dài, khoa Quy hoạch xác định phải củng cố đội ngũ CBGD ở các bộ môn, phát triển các môn học chuyên sâu, chuyên ngành để đáp ứng yêu cầu chuyên môn ngành quy hoạch đô thị – nông thôn.

Chương trình đào tạo Kiến trúc sư quy hoạch, sau khi tốt nghiệp Kiến trúc sư quy hoạch có khả năng hành nghề trong lĩnh vực tư vấn, thiết kế, nghiên cứu quy hoạch xây dựng tổng hợp (Quy hoạch xây dựng đô thị, điểm dân cư nông thôn, kiến trúc cảnh quan). Chương trình đào tạo toàn khoá học cho chuyên ngành quy hoạch đô thị có khối lượng và giải pháp bao gồm:

-Thời lượng 240 đơn vị học trình; trong đó các môn chuyên ngành có thời lượng 97 đơn vị học trình, chiếm 40% tổng thời lượng đào tạo. Với những điều chỉnh về môn học và thời lượng, tổng thời lượng toàn khoá học đã giảm xuống từ 4.755 tiết xuống còn 3.840 tiết.

-Đáp ứng yêu cầu cải tiến nêu trên, trước hết phải có một đội ngũ Cán bộ giảng dạy đủ mạnh cả về số lượng và chất lượng cũng như về cơ cấu chuyên ngành, có đủ năng lực đáp ứng được yêu cầu của công tác cải cách đào tạo. Khoa từng bước triển khai kiện toàn đội ngũ Cán bộ giảng dạy cả về số lượng, chất lượng, cơ cấu đội ngũ, nâng cao trình độ của đội ngũ Cán bộ giảng dạy thông qua công tác bồi dưỡng đào tạo theo kế hoạch phát  triển đội ngũ giảng viên của Nhà trường đến năm 2010.

Đáp ứng nhu cầu mới xã hội, sự thay đổi của Luật Xây Dựng mới và các văn bản mới liên quan đến công tác thiết kế Quy hoạch, Khoa Quy hoạch đã chủ động đề xuất những cải tiến cho chương trình đào tạo KTS Quy hoạch với đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Nghiên cứu cải tiến chương trình đào tạo ngành quy hoạch xây dựng đáp ứng yêu cầu thực hiện luật xây dựng” do Chủ nhiệm Khoa Quy hoạch PGS.TS Lê Đức Thắng làm chủ nhiệm đề tài, áp dụng từ 2006.

  • Cơ cấu tổ chức khoa giai đoạn 2000-2010:

-Trưởng Khoa:           TS.KTS Lê Đức Thắng ([2])

-Phó Trưởng Khoa:

TS.KTS Nguyễn Tố Lăng([3])(2000-2005), TS.KTS Lương Tú Quyên.

-Gồm 5 Bộ môn: Quy hoạch Vùng, Quy hoạch Đô thị, Quy hoạch Nông thôn, Kiến trúc Cảnh quan, Sinh thái và môi trường đô thị.

Khoa Quy hoạch giai đoạn 2010 đến nay: Phát triển & Hội nhập

Đất nước ta đã và đang chuyển đổi sang một thời kỳ mới, một thời kỳ phát triển, thời kỳ đô thị hoá với một tốc độ cao. Sự nghiệp xây dựng phát triển các đô thị và các điểm dân cư nông thôn đang đòi hỏi đội ngũ KTS Quy hoạch, các nhà quản lý, các nhà chuyên môn của các lĩnh vực liên quan phải có những năng lực mới để giải quyết những vấn đề hết sức phức tạp, hết sức tổng hợp của đô thị. Để tạo ra một môi trường sống, làm việc tốt nhất, hiện đại ngang tầm các nước trong khu vực và quốc tế. Thực hiện được trọng trách này đòi hỏi rất nhiều sự cố gắng nỗ lực của toàn ngành, trong đó có trách nhiệm không nhỏ của những người làm công tác đào tạo ở khoa Quy Hoạch – trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.

            Công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học về quy hoạch đô thị & nông thôn còn nhiều bất cập; đổi mới chương trình hướng đến hội nhập quốc tế chậm chạp, kiến thức quy hoạch còn thiếu, chưa đáp ứng được các yêu cầu của một lĩnh vực khoa học tổng hợp cao. Ngoài ra, trong những năm gần đây, các nước trên thế giới và trong khu vực châu Á Thái Bình Dương (APSA) cũng đã có những thay đổi về quan điểm và nội dung đào tạo trong lĩnh vực quy hoạch đô thị, Việt Nam cũng cần xem xét để theo kịp và hội nhập với thế giới và khu vực, tiếp thu những bài học kinh nghiệm trong đào tạo của các nước đi trước.

Những thách thức cơ bản được nêu trên chính là những vấn đề cần phải có các giải pháp khắc phục, nhằm đáp ứng quá trình phát triển và hội nhập quốc tế, đảm bảo phát triển bền vững trong công tác xây dựng đô thị & nông thôn. Trong đó công tác đào tạo Kiến trúc sư quy hoạch tại các trường Đại học cũng là một mắt xích quan trọng cần nghiên cứu. Nhận thức được vai trò trách nhiệm là một trung tâm đào tạo lớn của ngành, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội trong những năm qua đã thường xuyên cải tiến chương trình đào tạo KTS quy hoạch, và hiện nay Nhà trường đang chỉ đạo Khoa quy hoạch Đô thị và Nông thôn nghiên cứu đề xuất “Đổi mới chương trình đào tạo Kiến trúc sư quy hoạch gắn với thực tiễn và hội nhập”.

Đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế, mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế. Cán bộ giảng dạy khoa Quy hoạch đã chủ động, tích cực tham gia vào các hoạt động của các dự án quốc tế như dự án quốc tế về Quy hoạch, Quản Lý đô thị, dự án hợp tác giữa trường ĐH Kiến trúc Hà Nội và trường ĐH tổng hợp Montreal – Canada, tăng cường hợp tác đào tạo với nhiều trường đào tạo Quy hoạch tại nhiều nước trên thế giới như: Hoa Kỳ, Úc, Canada, Pháp, Hà Lan, Italia, Tây Ban Nha, Hàn Quốc, Nhật Bản… Khoa Quy hoạch Đô thị Nông thôn Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội là thành viên của Hiệp hội các trường đào tạo Quy hoạch trên thế giới (APSA). Hiện nay khoa Quy hoạch đang được giao thực hiện chương trình liên kết với trường Đại học Nomandi của Cộng Hòa Pháp về Đào tạo Kiến trúc sư cảnh quan.

  • Chức năng nhiệm vụ:

-Đào tạo Kiến trúc sư Quy hoạch, phục vụ yêu cầu công tác tư vấn, thiết kế quy hoạch đô thị và nông thôn, công tác quản lý quy hoạch xây dựng phát triển đô thị và nông thôn trong tình hình mới.

-Đào tạo Kiến trúc sư cảnh quan, chương trình liên kết với trường Đại học Nomandi của Cộng Hòa Pháp.

-Tham gia đào tạo nâng cao, đào tạo Thạc sĩ và Tiến sĩ chuyên ngành Quy hoạch của trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.

-Tham gia vào các công tác nghiên cứu khoa học, các công việc thực tế chuyên ngành, tư vấn thiết kế quy hoạch đô thị và nông thôn, đánh giá tác động môi trường…

Khoa Quy hoạch Đô thị & Nông thôn hiện nay có hơn 50 cán bộ giảng dạy, trong đó có 1 Phó giáo sư, 6 Tiến sĩ và 36 Thạc sĩ. Tham gia giảng dạy còn có nhiều chuyên gia trong và ngoài nước, các giáo sư, tiến sĩ tại các Viện nghiên cứu, Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, Hội Kiến trúc sư Việt Nam & các cơ quan tư vấn trong và ngoài trường.  Hiện nay mỗi năm Khoa tiếp nhận mới khoảng 190 sinh viên, trong đó 150 -170 sinh viên đào tạo KTS quy hoạch, 20 -25 sinh viên Chương trình Pháp Ngữ đào tạo KTS cảnh quan.

  • Cơ cấu tổ chức khoa hiên nay:

-Trưởng Khoa:                       TS.KTS Nguyễn Xuân Hinh

-Phó trưởng Khoa:

TS.KTS Lương Tú Quyên, ThS.KTS Lương Tiến Dũng

-Gồm 6 Bộ môn: Quy hoạch Vùng. Quy hoạch Đô thị. Quy hoạch Nông thôn. Kiến trúc Cảnh quan. Sinh thái và môi trường đô thị. Thiết kế đô thị.

Liên tục trong những năm qua, Khoa quy hoạch – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, luôn là đơn vị nhận được nhiều giải thưởng Bằng khen của Chính phủ, của Bộ Xây Dựng, của thành phố Hà Nội & của các Hiệp Hội khác nhau, đặc biệt nhiều sinh viên tốt nghiệp KTS quy hoạch được nhận nhiều giải thưởng như; giải thưởng Loa Thành, giải thưởng của Hội Quy hoạch & phát triển đô thị Việt nam, và quan trọng hơn là sự đồng tình của xã hội về chất lượng Kiến trúc sư Quy hoạch được đào tạo từ Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.

Nhân đây chúng tôi xin gửi đến các thầy lời cảm ơn chân thành nhất: Các thầy nguyên là Trưởng Khoa; PGS.TS.KTS Đỗ Đức Viêm, NGƯT.PGS.TS.KTS Lê Đức Thắng. Các thầy nguyên là Trưởng các Bộ môn: NGND.GS.TS.KTS Nguyễn Thế Bá, PTS.TS.KTS Phạm Kim Giao, PGS.KTS Trần Hùng, NGƯT.PGS.TS.KTS Nguyễn Tố Lăng, PGS.TS.KTS Trần Trọng Hanh, NGƯT.PGS.TS.KTS Đỗ Hậu, PGS.TS.KTS Hàn Tất Ngạn, TS.GVCC Nguyễn Văn Muôn, ThS. KTS Phùng Anh Tiến, KS Nguyễn Tất Dậu, PTS.KS Bùi Văn Toàn, PGS.TS Trần Thị Hường, PGS.PTS.KS Hoàng Văn Huệ & nhiều Thầy – cô trong trường & ngoài trường đã có công lao đào tạo nên đội ngũ Giảng viên của khoa Quy hoạch, cũng như nhiều thế hệ KTS Quy hoạch cho cả nước./         

[1] Bằng KTS cho cả hai chuyên ngành Thiết kế Kiến trúc và Thiết kế Quy hoạch.

[2] Nay là PGS.TS.KTS Lê Đức Thắng.

[3] Nay là PGS.TS.KTS – Hiệu phó trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.

TS KTS Nguyễn Xuân Hinh

Trưởng khoa Quy hoạch đô thị và nông thôn

 Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.

 

3 BÌNH LUẬN

  1. Tôi là một độc giả thường xuyên theo dõi kienviet.net. Tôi cảm nhận đang có sự cạnh tranh giữa những nơi đào tạo kiến trúc sư. Tôi từng tham gia lớp tập huấn ngắn Thiết kế tiết kiệm năng lượng và các công cụ hỗ trợ do Viện kiến trúc nhiệt đới – ĐH Kiến trúc đào tạo, kết thúc khóa học (1 buổi) cấp chứng nhận chứ không phải cấp chứng chỉ như quảng cáo trên kienviet.net. Một tờ A4 chứng nhận có đến 3 lỗi chính tả bao gồm thiếu dấu và sai dấu, không chữ kí trưởng viện đào tạo…Thiết nghĩ Viện kiến trúc nhiệt đới ĐH Kiến trúc coi học viên là gì mà đưa những chứng nhận như vậy?

  2. Chào bạn Bức xúc.
    Về chương trình và chứng chỉ do Viện Kiến trúc nhiệt đới – ĐH Kiến trúc tổ chức: đề nghị bạn liên lạc trực tiếp với ban tổ chức để đòi hỏi quyền lợi của mình.

    Trân trọng cảm ơn bạn đã phản hồi, điều này sẽ đóng góp nhiều cho sự phát triển của cộng đồng kiến trúc sư.