Mưa ngập Manila, nghĩ về mưa ngập Hà Nội

94

Manila: mưa là ngập

Trận mưa đêm ngày 6 rạng sáng ngày 7/8 tại Manila được thông báo trên 300mm. Thực ra ở đây người dân cứ thấy mưa to kéo dài là thừa biết sẽ ngập. Trẻ em thì cứ thấy mưa là nghe tin trên TV hay nhà trường nhắn tin qua điện thoại để biết là được nghỉ học hay không. Trận mưa lớn từ đầu tuần đã làm 51 người thiệt mạng trong đó có cả trẻ em ra bơi ngoài đường, lúc này đã thành những dòng sông trong phố.

Philippin mỗi năm hơn 20 cơn bão, mùa mưa kéo dài từ tháng 6 đến tháng 9. Thủ đô là Vùng Manila (MetroManila) bao gồm 17 thành phố với 15 triệu dân, rộng 638Km2 (gần gấp 4 lần nội thành Hà Nội). Hầu hết các công trình thoát nước của thủ đô xây dựng từ thập kỷ 1980 không những chẳng được cải thiện bao nhiêu, hàng năm lại tràn ngập thêm các công trình thu hẹp cản trở dòng chảy.

Sáng ngày 7/8, Mưa đường phố Manila, các cơ quan chính phủ, trường học đóng cửa

Thành phố nhiều nơi thoát nước như vịnh biển ở phía Đông, hồ Lagunna rộng tới 200.000 Ha ở phía nam và ở phía Bắc, nơi có địa hình trũng ngập nhất – thành phố Quezon có hồ La Mesa, hồ chứa chính thì sau mấy hôm mưa lớn cũng đã đầy ắp. Có đến 1.000 cư dân đã phải sơ tán ra khỏi những túp lều tồi tàn nằm sát bờ kênh thoát nước, đôi khi là ngay dưới gầm cầu, nhưng nhiều người không muốn rời bỏ vì sau khi nước cuốn trôi, họ lại tái lập một nơi ở tạm bợ một cách khó khăn. Tại Conda, ngoại ô Quezon, nước lũ đạt đến tầng thứ hai của tòa nhà, đơn vị cứu hộ phải vội vàng đưa thuyền cao su đến giải cứu. Ngay trước khi nước vượt đập tràn hồ La Mesa, các đội cứu hộ đã đưa hơn 9.000 người vào các trung tâm sơ tán tạm thời.

Hay và dở trong mưa ngập Manila

Hay nhất là Manila có kênh TV cập nhật thông tin mưa ngập cả ngày. Sớm tinh mơ công bố một loạt các danh sách cơ quan chính phủ nghỉ việc, 100% trường học nghỉ … Còn điểm úng ngập thì có lẽ do lặp lại thường xuyên đã được nhận biết nên các phóng viên ghi hình cài cắm sẵn và đưa tin kịp thời, có cả các máy quay đặt sẵn tại các kênh thoát nước cho thấy dòng chảy mạnh cỡ nào và cả một biển rác thải đầy ắp lên từng giờ do nước đem từ khắp nơi đến. Tại các cửa thoát nước, trong mưa bão những chiếc máy xúc cần mẫn vớt rác đổ vào các xà lăn đợi sẵn, có cả những người nhặt rác dầm mình trong nước kiếm sống. Thỉnh thoảng chương trình dừng lại để phỏng vấn ông phó thị trưởng, ông giám đốc trung tâm xử lý ngập lụt, ông sĩ quan cứu hộ ….

Các hình ảnh tường thuật mưa ngập các vị trí toàn thành phố phát cả ngày trên TV

Dở nhất là Manila có vẻ bằng lòng với kiếp nạn mưa là lụt hay sao mà chưa hề công bố một kế hoạch tổng thể giải quyết vấn nạn này. Tiến sĩ Fouad Bendimerad cho biết năm 2007 nhóm này đã lập ra “quy hoạch tổng thể về quản lý thảm họa” cho Manila nhưng không thực hiện được. “Thiếu sự đồng thuận và sự chú ý bởi vì người ta chỉ đối phó với thảm họa khi nó đã xảy ra, luôn trong thế bị động”.

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) – có trụ sở chính ngay tại Manila, tài trợ một dự án 15 năm nhằm cải thiện việc thu gom và xử lý nước thải của thủ đô. Nhưng thách thức lớn nhất trong công cuộc cải tạo cơ sở hạ tầng của Manila, hoặc làm cho hệ thống hiện hữu hoạt động được, lại là những trở ngại về chính trị, thậm chí về văn hóa. Ví dụ như rác thải vứt bừa bãi là thói quen của Manila trong khi nó làm tắc nghẽn dòng chảy. Còn vấn để khơi thông dòng chảy thì nhiều vị trong hội đồng thành phố né tránh các kế hoạch giải tỏa các khu ổ chuột vì sợ mất phiếu bầu của cử tri. Không chỉ Manila mà nhiều thành phố Châu Á đối mặt với úng ngập: Bắc Kinh, Thượng Hải, Bangkok, Kulalumpur và ngay cả Singapore… Nhưng sự khác biệt cấp độ quản trị đô thị ở chỗ mỗi thành phố có phương án ứng phó như thế nào?

Hà Nội ta gần đây thì mưa là ngập thì ai cũng biết, nhưng sẽ giải quyết một cách cơ bản ra sao thì vẫn là ẩn số. So với Manila, Hà Nội ta có may mắn hơn vì không có nhà ổ chuột chặn dòng thoát nước, nhưng khó khăn hơn là thiếu nhiều hồ chứa lớn. Hà Nội cũng không ai lo mất phiếu bầu để dừng lại các kế hoạch chống ngập……Có nhiều cái hay dở khác nhau, nhưng có cái Hà Nội có thể học cái hay của Manila ngay: lập kênh thông tin trực tuyến cảnh báo úng ngập kịp thời , chả tốn bao nhiêu mà lợi ích thì ai cũng thấy.

KTS Trần Huy Ánh
Manila 7/8/2012