Xây dựng không gian ngầm đô thị: Không để lãng phí

288

Dân số ngày một tăng song quỹ đất lại đang bị thu hẹp dần. Đó là tình trạng chung của các thành phố lớn, các đô thị hiện nay. Điều này đòi hỏi những yêu cầu tất yếu cho việc hình thành những không gian ngầm đô thị. Song, trên thực tế, dù đã được triển khai nhiều năm nay nhưng những không gian dưới lòng đất tại các thành phố, đô thị lớn của ta không thấy phát huy hiệu quả, ngược lại còn thể hiện sự lãng phí lớn…

 

Đến thời điểm này, chưa có một quy chế nào  quy định cho việc quản lý xây dựng ngầm đô thị

Những công trình ngốn tiền tỷ để rồi bỏ không

“Ở Singapore, đất nước có diện tích chỉ lớn hơn thủ đô Hà Nội một chút xíu, nhưng tại sao giao thông của họ vẫn thông thoáng, và trên những tuyến đường của họ, không bao giờ gây cho ta cảm giác tắc nghẽn, chật chội như ở các thành phố lớn của Việt Nam. Đó là bởi họ tận dụng tối đa những khoảng không gian ngầm dưới lòng đất và những công trình dưới lòng đất của họ đều phát huy hiệu quả sử dụng. Giao thông dưới lòng đất giúp cho người Singapore tiết kiệm thời gian một cách tối đa” – một chuyên gia ngành kiến trúc bày tỏ suy nghĩ khi được hỏi về vấn đề quy hoạch không gian ngầm đô thị hiện nay. Theo vị chuyên gia này, với tình trạng số dân ngày một gia tăng, quỹ đất thì hạn hẹp, nếu chúng ta tận dụng và sử dụng tốt không gian ngầm thì những quan ngại về thực trạng giao thông tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh sẽ giảm bớt.

Thế nhưng, nhìn lại những gì các đô thị lớn đã và đang làm hiện nay, chỉ thấy một thực tế rằng, nguồn ngân sách nhà nước đang bị uổng phí cho những công trình ngầm hóa.

Đến nay, thành phố Hà Nội đã xây dựng 18 công trình hầm cho người đi bộ trên một số tuyến đường trục chính và đường vành đai song chỉ có 3 vị trí trong nội thành được sử dụng nhiều, còn 15 vị trí ở đường vành đai hầu như không được sử dụng đúng mục đích, thậm chí đóng cửa ngay từ khi hoàn thành. Chẳng thế mà những trục đường lớn như phố Phạm Hùng, Ngã Tư Sở, Ngã Tư Vọng… hiện nay dù đã có những đường hầm đi bộ lớn và rộng rãi, song người đi bộ khi sang đường vẫn đi… tắt qua các trục đường lớn. Hỏi một số người dân tại sao có đường hầm đi bộ lại không đi, họ đều đưa lý do rằng, đi từ đây sang bên đường, mà lại phải xuống cầu thang dưới tầng hầm rồi đi bộ lòng vòng một thôi một hồi mới đến được bên kia đường thì mất công quá.

Với những “lý lẽ” vô tư của người dân như vậy vô tình đã biến những chiếc hầm đi bộ được đầu tư hàng chục tỷ đồng trở thành những “pháo đài” chỉ để… làm cảnh.

Thẳng thắn nhìn lại những yếu kém

Một minh chứng thực tế đủ để thấy rằng, quy hoạch không gian ngầm đô thị của ta đang có vấn đề trong cả cách quy hoạch lẫn cách quản lý. Nếu như hầm đường bộ xây xong, cơ quan chức trách có ngay những chế tài xử phạt những trường hợp người đi bộ tự do băng qua đường giao thông (phần chỉ dành cho ô tô và xe máy) thì chắc chắn sẽ không có chuyện người đi bộ thờ ơ với phần đường dành riêng cho mình.

Trong khi đó, đối với một đô thị, thành phố hiện đại cần phải tổ chức được một hệ thống không gian ngầm hoàn chỉnh bao gồm: Nhà ga xe điện ngầm, hầm dành cho người đi bộ, hệ thống siêu thị ngầm, bãi giữ xe ngầm… thế nhưng đến giờ, chúng ta mới chỉ triển khai được một số công trình trong lòng đất, như hầm dành cho người đi bộ, tuyến đường sắt đô thị 1 và 2 ở TP. Hồ Chí Minh (đã duyệt dự án từ rất lâu nhưng vẫn chưa hoàn thành – PV) thì việc xây dựng không gian ngầm đô thị của ta rất cần phải xem xét lại một cách thẳng thắn, nghiêm túc. Nếu không, chúng ta sẽ rơi vào tình trạng, càng xây dựng, càng lãng phí ngân sách nhà nước. Có thể thấy rõ, những bất cập trong quy hoạch cũng như trong quản lý một lần nữa lại bộc lộ và đang trở thành “tảng đá” kìm hãm sự phát triển mọi mặt (chứ không riêng gì vấn đề quy hoạch về không gian ngầm đô thị) ở các khu đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội.

PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến – Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật, Bộ Xây dựng đã chỉ ra rằng, nếu những công trình ngầm phát huy được đúng tác dụng và hiệu quả của nó thì sẽ trở thành một lời giải hữu hiệu cho bài toán giao thông. Tuy nhiên, hiện quy hoạch không gian ngầm của ta đang vấp phải một số vấn đề, đó là sự thiếu hụt về tính dự báo phát triển và sử dụng không gian ngầm cũng như cách đánh giá, phân tích chưa đầy đủ, toàn diện về hiện trạng xây dựng công trình ngầm.

Ngoài ra, việc quản lý không gian ngầm hiện nay cũng bộc lộ rõ bất cập khi mà đến thời điểm này, chưa có một quy chế nào quy định cho việc quản lý xây dựng ngầm đô thị. Bởi vậy, đang xảy ra thực trạng: Các công trình ngầm “của ai người đấy làm” nên không thể trở thành một hệ thống không gian ngầm thống nhất. Đây là một trong những yếu tố khiến bộ mặt các đô thị lớn hiện nay vốn đã lộn xộn lại càng trở nên méo mó hơn.

Theo Daidoanket