Thư Manila gửi về phố biển

104

Để trở thành thành phố sinh thái biển với điều kiện sống dễ chịu và thu hút, Hội An cần nhìn những kinh nghiệm phát triển của thành phố có nhiều nét tương đồng, đó chính là Manila.

Biển gửi lại rác thải từ đất liền Chúng tôi tới Manila từ đêm hôm trước, có lẽ những cơn áp thấp đang hình thành trên biên Đông, máy bay rung bần bật nhưng rồi cũng hạ cánh xuống sân bay trong trận mưa như trút. Ngày đầu tháng 8, trận bão lớn ập vào vịnh Manila, lấp loáng ánh đèn đêm, những cơn sóng biển đập vào kè đá Roxas Boulevard tạo thành cột nước cao tận nóc cây dừa đổ ập xuống làm cho khung cảnh mờ mịt, nước tràn lênh láng khắp nơi, không thể nhận ra đâu là bờ đâu là biển nữa. Trú ngụ trong những tòa nhà dù có chắc chắn đến mấy bên con đường nhìn ra vịnh biển ngày thường thì những đêm bão tố như thế này hẳn ám ảnh cả đời người dù chỉ một lần chứng kiến. Cửa kính kín mít mà hành lang tòa nhà vẫn rít lên tiếng gió liên hồi.

Rác theo bão đổ ập vào Roxas Boulevard, các xe dọn rác tăng cường vào buổi sáng

Sáng ra đường phố tơi tả, mọi người thở phào sau đêm kinh hoàng và nhìn ra đường phố với hàng núi rác chất đống mặt đường. Người ta nói “Biển đã gửi lại rác thải từ đất liền như thể nói với người Manila: Dù bạn ném bừa ở đâu thì cuối cùng rác sẽ trở lại với bạn”. Chỉ bằng mắt thường núi rác là một kết hợp của “túi nhựa, phế liệu, giấy gói thực phẩm, vật liệu polystyrene, dép, mẩu thuốc lá, nhà máy và vụn gỗ”. Có con số thống kê cho thấy mỗi ngày Metro Manila thải ra 8.400 tấn chất thải rắn, hầu hết không được xử lý đúng cách, mối đe dọa đối với sức khỏe con người và môi trường. . . Đó là một tiền chất cho các vấn đề xã hội như vệ sinh, các bệnh truyền nhiễm, tiếp xúc hóa chất, ô nhiễm nước bề mặt và mặt đất, ô nhiễm biển, du lịch ảm đạm và thậm chí cả thiệt hại kinh tế”. Sáng ngày 1/8/2012, cơ quan vệ sinh Manila đã phải điều tăng cường 48 xe tải rác làm cật lực cả ngày để giải quyết núi rác do sóng biển dạt vào đại lộ đẹp nhất nằm bên vịnh biển Manila.

Nước lụt tràn ngập tòa nhà sang trọng của ĐSQ Mỹ tọa lạc bên vịnh biển và cả xóm nghèo Manila

Thành phố phát triển bền vững 

Ngày 24/7/2012 tại Hội An diễn ra một cuộc thảo luận nhỏ về kinh nghiệm tổ chức ngày không khói xe tại Hội An – đây là một hoạt động nằm trong lộ trình xây dựng Hội An trở thành thành phố sinh thái đầu tiên của Việt Nam. Cảm kích trước tinh thần quyết tâm của cư dân Hội An cũng như các vị lãnh đạo đầu ngành thành phố, bà Ciara Leonard, điều phối viên dự án ICLEI – chính quyền địa phương vì sự bền vững và TS.KTS Mochizuki Shinichi, điều phối viên Nhật Bản, thành viên Ban chỉ đạo Tuần lễ vận động Ngày không khói xe tại châu Âu – Ủy ban châu Âu đã gợi ý Thành phố Hội An nên đăng ký là 1 trong 2.868 thành phố của mạng lưới các thành phố phấn đấu giảm thiểu khói xe, đồng thời đăng ký để là thành viên của hơn 1.200 thành thố trên toàn thế giới đạt danh hiệu “Thành phố phát triển bền vững –Sustainable develoment” .

Hội thảo kinh nghiệm tổ chức ngày không khói xe tại Hội An, văn phòng ICLEI ở Quezon- Manila - Philippines

Khi trở thành thành viên, sánh vai với Curitiba (Brazil), Changwon (Korea), Vancouver (Canada), Hyderabad (India)… Hình ảnh Hội An hướng tới thành phố sinh thái, thành phố tiến hành những chính sách ưu tiên, nỗ lực đạt mục tiêu để thành phố có điều kiện sống dễ chịu nhất…. sẽ có sức hút du khách bốn phương tới để chia sẻ kinh nghiệm đồng thời đóng góp cho kinh tế du lịch địa phương. Trong những cuộc tiếp xúc với các văn phòng ICLEI – chính quyền địa phương vì sự bền vững, khu vực châu Á tại Manila Philippines, các bạn đã rất ủng hộ và hỗ trợ Hội An bằng các chỉ dẫn tận tình.

Công trình xây dựng ven biển đang gặp khó khăn gia tăng do BĐKH- kè đá bao cát chống sạt lở bờ biển sát đường Cửa Đại -Ảnh minh họa của URS – đơn vị tư vấn QH Cẩm Thanh

Đầu tháng 8, tại Hội An, sau khi nghe đơn vị tư vấn thiết kế phân tích những tác hại của việc san lấp, phá bỏ rừng phòng hộ tràn lan sẽ làm tăng nhanh quá trình sạt lở các công trình xây dựng ven biển…. Các vị lãnh đạo thành phố đã đề xuất với công ty tư vấn thiết kế quy hoạch xã Cẩm Thanh – một xã ven biển cửa ngõ thành phố thành một vùng bảo tồn, mở rộng rừng dừa nước bảo vệ môi trường tại chỗ và tăng cường phòng hộ vùng cửa biển. Thay vì san nền tăng diện tích xây dựng, Cẩm Thanh trú trọng phát triển diện tích bán ngập và khơi thông kênh rạch, làm cho nơi đây nổi bật đặc trưng một vùng định cư an toàn, thịnh vượng với thiên nhiên sông nước, tạo nên một sức hấp dẫn mới bên cạnh phố cổ Hội An đã nổi tiếng nhiều năm.

Hy vọng trước khi đạt danh hiệu là một trong những thành phố sống tốt, Hội An hàng ngày đã có những bước đi thận trọng và can đảm trong phát triển để Hội An là thành phố an lành, bình yên có thể sống được những hoàn cảnh khó khăn nhất.

Trần Huy Ánh 

*Manila ngày 2/8/2012