Những con đường dẫn đến tương lai

339

Sự cho ra đời và xây dựng những tuyến đường huyết mạch ở vị trí đắc địa sẽ là bước mở cho sự phát triển kinh tế và giao thương của thành phố đến các vùng miền và có thể gọi đó là những con đường dẫn đến tương lai.

Đường Thanh Niên chạy doc bờ biển

Bản đồ giao thông quanh Hội An cho thấy QL1 nối Đà Nẵng với Tam Kỳ, tuyến đường tiếp tục đi sâu vào phía Nam. Từ Đà Nẵng đến Hội An có thêm tuyến đường ven biển có tên là đường Thanh Niên. Tuyến dừng lại tại Cửa Đại. Bên kia sông có đoạn tiếp hướng về Tam Kỳ dừng lại giữa chừng và đi qua khu kinh tế mở Chu Lai – một khu kinh tế tỉnh Quảng Nam kỳ vọng sẽ đem lại sự thay đổi lớn cho nền kinh tế địa phương. Cơ cấu GDP của Quảng Nam hàng năm gộp bởi 4 thành phần chính: Du lịch Hội An/Thủy điện/Khoáng sản/ô tô Trường Hải (nhà máy ở KKT Chu Lai)- điều đó cho thấy đường Thanh Niên rất quan trọng.

Sơ đồ giao thông Quảng Nam – Đà Nẵng

Con đường ven biển có những lý do để hình thành: Con đường ven biển Thanh Niên có 2 vai trò, một là ứng cứu cho trục đường QL1, sẽ là đường tránh nếu xảy ra sự cố, QL1 vốn là con đường độc đạo lại là huyết mạch nối Bắc Nam. Hai là đường ven biển hy vọng có cote nền cao, xây dựng chắc chắn có vai trò như con đê bảo vệ cho các làng xóm dân cư ven biển khi gặp bão lũ sóng biển lớn. Đường Thanh Niên vượt qua cầu Cửa Đại để nối Đà Nẵng hướng đến Tam Kỳ, trước mắt là nối với khu kinh tế mở Chu Lai. Con đường kết nối các trung tâm kinh tế lớn ven biển không chỉ tăng sức mạnh cho các trung tâm kinh tế mà còn tạo động lực để Hội An phá thế cô lập mà liên kết thành mạng lưới phát triển kinh tế dịch vụ mạnh mẽ.

Thực tế sau khi con đường hình thành và cầu Cửa Đại đang thi công đến phần các trụ cầu thì hầu hết các làng chài ven biển đã di dời từ bờ biển vào phía trong còn dọc bờ biển men theo con đường từ Đà Nẵng đến Cửa Đại xuất hiện hàng chục các khu resort , sân golf và các khu BĐS nghỉ dưỡng thương mại. Các công trình này xây dựng đến đâu chặt phá rừng phòng hộ ven biển (vốn là rừng cây phi lao được trồng từ những năm 1980 bằng nguồn vốn hỗ trợ quốc tế) thay vào đó là các khu nhà bê tông, thảm cỏ nhật, cây hoa và cau vua rất đẹp mắt nhưng không hề có tác dụng phòng chống bão lũ, sóng biển gây sạt lở hay cát bay. Hậu quả là có những khu nghỉ dưỡng đang trong quá trình xây dựng đã bị sóng đánh sạt lở, trôi cả biệt thự xuống biển, nay vội vàng kè cừ bằng bao tải cát. Một khu nghỉ dưỡng khác thì bãi biển rộng 50m nay chỉ còn 10-12m. Con đường bảo vệ bờ biển cũng bị sóng biển đe dọa, năm 2010 đã phải đổ kè đá và bao cát bảo vệ. Như vậy vai trò con đường là con đê bảo vệ dân sinh khó hoàn thành khi chính mình còn không có khả năng tự vệ.

Vị trí sạt lở do sóng biển ngày càng lớn. Khu vực sạt lở tại các khu nghỉ dưỡng ven biển.

Để đảm nhiệm là đường tránh dự phòng cho QL1 cần nhiều đường ngang nối QL1 với đường Thanh Niên. Thực tế đã có nhiều đường ngang kết nối, nhiều con đường mới do các dự án phát triển BĐS thương mại bám theo trục đường Thanh Niên từ Non Nước, qua Điện Ngọc, Điện Bàn tiếp tục thực hiện cho thấy đường dẫn từ Cửa Đại xuyên qua vùng bán ngập Cẩm Thanh, ruộng lúa Cẩm Châu, Cẩm An, Cẩm Hà cần cân nhắc… Trong khi vai trò dự phòng với nhiệm vụ giải cứu cho giao thông QL1 vu vơ thì nó là nguy cơ thực sự phá nát cảnh quan yên bình quý giá cho Hội An, đặt thành phố vốn có triển vọng GT Xanh do tránh được cơn lốc xa lộ cơ giới nay tự dẫn những chuyến xe tải trọng lớn, tốc độ nhanh đi qua địa bàn mình một cách không cần thiết.

Cầu Cửa Đại vượt cửa biển lớn

Đường Thanh Niên hoàn thành với cầu Cửa Đại nối thông Đà Nẵng và KKT mở Chu Lai, hiện nay khu kinh tế này đang sử dụng cảng Kỳ Hà làm trung chuyển vật tư nhập khẩu và thành phẩm xuất khẩu. Một trong những lợi thế cốt lõi của KKT ven biển là sử dụng vận tải thủy. Cảng sâu thì tầu biển lớn, cảng nông thì tàu pha sông biển hoặc tàu chạy ven biển – lợi thế vận chuyển giá rẻ, tốn ít nhiên liệu đã có tiền lệ. Cảng biển Đà Nẵng một thời vang bóng nay có phần quạnh hưu vì tàu lớn không vào, tàu nhỏ không có đường dẫn từ sông ra. Thành phố cảng không tàu cập bến đã sớm nhận ra thế kẹt của mình và hăng hái đề xướng dự án nạo vét sông Cổ Cò nối với sông Hàn, với mục tiêu khiêm tốn là mở tuyến du lịch nối Đà Nẵng với Hội An.

Nền đường dẫn cầu Cửa Đại cắt ngang ruộng lúa và rừng dừa nước – mô hình cầu Cửa Đại.

Thực tế dự án này hoàn thành thì không chỉ có hơn 30km đường thủy mà còn nối tuyến thẳng từ Cửa Đại xuống cảng Kỳ Hà hơn 60km – Gần 100km đường thủy được khai thông. Chỉ cần tạo một lạch sâu với độ mớn nước 2-3m là từng đoàn tàu tải trọng hàng vạn tấn ngược xuôi, tàu container cũng sẵn sàng tiếp cận. Con sông nằm sát bờ biển, việc đảm bảo duy trì mức nước cho tuyến vận tải thủy dễ dàng, an toàn chi phí thấp tối ưu. Con đường này mà được khai thông thì tuyến đường bộ chỉ có vai trò đường bộ dân sinh liên huyện. Kịch bản này cho thấy cầu Cửa Đại có thể chỉ đóng vai trò thúc đẩy giao thương kinh tế Đà Nẵng – Tam Kỳ chứ không phải là quyết định.

Cầu Cửa Đại xây dựng với một đường dẫn mới được nâng cao, vượt qua rừng dừa Cẩm Thanh và bắt nhịp vào bãi tắm Cửa Đại hay An Bàng (tất nhiên là giao cắt chênh cote với đường du lịch/dân sinh để đảm bảo an toàn). Làm như vậy vừa đảm bảo thoát lũ cửa sông lớn quanh chân cầu Cửa Đại lại là đường trên cao đảm bảo an toàn không bị sóng biển làm cho sạt lở – giữ vai trò giải cứu thực sự đảm bảo an toàn giao thông mùa bão lũ.

KTS Trần Huy Ánh

Ghi chú: Về tên đường Thanh Niên: con đường còn có tên là Đường biển, Lạc Long Quân và Thanh Niên nên tác giả thống nhất trong bài gọi là đường Thanh Niên.

*Ảnh trong bài trích nghiên cứu quy hoạch Cẩm Thanh của URS