Đô thị Việt Nam: Hướng tới sự phát triển bền vững

392

Quá trình đô thị hóa của nước ta trong thời gian qua diễn ra với tốc độ nhanh, đến nay cả nước đã có trên 760 đô thị, dân đô thị tăng nhanh, hiện nay đã có trên 27 triệu người dân sống trong nội thị. Kinh tế đô thị đóng góp khoảng 70% GDP của cả nước, so sánh các chỉ số về thu ngân sách của các vùng tỉnh và các đô thị cho thấy tăng trưởng kinh tế ở khu vực đô thị đạt trung bình từ 12 – 15% cao gấp từ 1,5 – 2 lần so với mặt bằng chung trong cả nước, điều đó khẳng định vai trò và tầm quan trọng của phát triển đô thị trong quá trình CNH, HĐH đất nước.

Tuy nhiên tốc độ phát triển quá nhanh của các đô thị đã vượt khả năng điều hành của chính quyền địa phương. Năng lực quản lý phát triển đô thị chưa theo kịp nhu cầu đòi hỏi của thực tế. Trong khi đó nguồn lực dành cho phát triển đô thị nhu cầu cần rất lớn nhưng việc xã hội hóa, huy động trong xã hội còn hạn chế dẫn đến nhiều đô thị mới hình thành nhưng công tác quản lý quy hoạch xây dựng, đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật chưa theo kịp. Dẫn đến nhiều đô thị phát triển thiếu đồng bộ, chưa phản ánh rõ nét bản sắc văn hóa, đặc trưng của từng vùng miền, đặc thù sinh thái nhân văn trong quy hoạch và kiến trúc đô thị đã vô tình lãng phí nguồn tài nguyên quý giá mà thiên nhiên ban tặng.

Trong khi đó mục tiêu phát triển đô thị hiện đại, có bản sắc và bền vững luôn là mối quan tâm, chỉ đạo xuyên suốt trong mọi chủ trương chính sách của Đảng và Chính phủ nước ta. Để khắc phục những bất cập trong quá trình phát triển đô thị cần tăng cường thể chế kiểm soát phát triển, hoàn chỉnh hệ thống pháp luật, chính sách về quy hoạch, kế hoạch, sử dụng đất đai, tạo điều kiện huy động và khai thác các nguồn lực cho đầu tư, cải tạo, quản lý và phát triển đô thị. Luật Quy hoạch đô thị ra đời đã từng bước đi vào cuộc sống. Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng) với chức năng và nhiệm vụ quản lý Nhà nước, là cơ quan tham mưu giúp Bộ Xây dựng trong lĩnh vực phát triển đô thị, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, ban hành nhằm điều tiết để công tác này ngày càng đi vào nề nếp theo đúng những lộ trình đề ra. Cục đã tham gia tích cực trong tổ soạn thảo Luật Đô thị khẩn trương trình Quốc hội thông qua. Dự thảo, sửa đổi các Nghị định, thông tư để hoàn chỉnh hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong công tác phát triển đô thị theo sát sự phát triển của đời sống xã hội. Tăng cường công tác kiểm soát phát triển đô thị theo Định hướng phát triển hệ thống đô thị Việt Nam đến năm 2025 tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Thông qua các chương trình kế hoạch phát triển đô thị cấp quốc gia, cấp tỉnh được các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Phát triển đô thị trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc tạo động lực phát triển kinh tế, là hạt nhân thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở mỗi địa phương, mỗi vùng trong tổng thể phát triển chung của cả nước theo hướng CNH, HĐH.

Bên cạnh đó, Cục Phát triển đô thị đã và đang phối hợp cùng các địa phương từng bước xây dựng, rà soát và hoàn thiện các quy chế về quản lý và phát triển đô thị, quản lý quy hoạch kiến trúc giữ vững bản sắc theo từng vùng, miền. Phát triển đô thị trong môi trường phát huy tốt lợi thế từ thiên nhiên, sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió, vật liệu tái tạo thân thiện với môi trường đồng thời tận dụng tốt các lợi thế của những đô thị ven biển, và những điều kiện sẵn có từ mặt nước sông, hồ, cây xanh để nâng cao chất lượng cuộc sống cho các cư dân đô thị. Xây dựng giáo trình đào tạo và nâng cao trình độ cho các cấp lãnh đạo và quản lý đô thị tại chính quyền địa phương, trên cơ sở tích lũy kinh nghiệm và tham khảo từ các đô thị tiên tiến trên thế giới và các mô hình phát triển điển hình trong nước. Phát triển đô thị bền vững cần sự quan tâm của các cấp chính quyền địa phương, trong đó mỗi đô thị cần có ý thức xây dựng và bảo quản hệ thống cơ sở dữ liệu phát triển đô thị của địa phương mình đồng thời kết nối với Cục phát triển đô thị, tổng hợp và xây dựng thành ngân hàng dữ liệu phát triển đô thị của cả nước để từ đó làm cơ sở hỗ trợ tốt cho công tác quản lý và xây dựng cơ chế chính sách mới, kịp thời và sát với yêu cầu thực tế.

Xây dựng đô thị bền vững trong điều kiện kinh tế đang gặp rất nhiều khó khăn hiện nay là bài toán khá nan giải. Vừa phát triển đô thị để đạt được những mục tiêu trước mắt, đồng thời bảo đảm tính ổn định lâu dài đòi hỏi sự nỗ lực của toàn xã hội từ các cấp ủy Đảng, lãnh đạo chính quyền các địa phương và Trung ương, cũng như sự ủng hộ của nhân dân trong cả nước. Trong vai trò nhiệm vụ và chức năng của mình, Cục Phát triển đô thị đang tích cực rà soát, đánh giá xây dựng những chỉ tiêu phù hợp với những yêu cầu mới, đồng thời tăng cường công tác kiểm tra để các đô thị phát triển ngày càng bền vững.

Theo Báo xây dựng