Một số vấn đề liên quan đến phát triển bền vững tại Rio+20

71

Hội nghị thượng đỉnh Liên hợp quốc về phát triển bền vững (Rio+20) đã kết thúc khoảng 3 tuần qua. Tuy nhiên, dư âm của nó vẫn rất mạnh mẽ giữa đại diện 191 trong tổng số 193 thành viên Liên hợp quốc. Có rất nhiều chủ đề và câu chuyện đáng bàn liên quan đến Rio+20 và ở đây chỉ muốn đề cập đến vấn đề: Phát triển bền vững.

Giao thông bền vững

Có lẽ ai cũng thấu hiểu về sự bức xúc của vấn đề tắc nghẽn giao thông và vì vậy có 8 ngân hàng phát triển đa phương (gồm Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển châu Á, Ngân hàng Phát triển châu Phi, Ngân hàng Phát triển Liên Mỹ, Ngân hàng Phát triển Mỹ Latinh, Ngân hàng Phát triển và Tái thiết châu Âu, Ngân hàng Đầu tư châu Âu và Ngân hàng Phát triển Hồi giáo) cam kết góp 175 tỉ USD cho phát triển các hệ thống giao thông vận tải bền vững. Ông Haruhiko Kuroda, Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), thay mặt cho nhóm 8 ngân hàng phát triển đa phương nêu rõ, mặc dù ngành giao thông vận tải có tầm quan trọng lớn và đóng góp tới 5-10% vào GDP ở hầu hết các quốc gia nhưng đến nay ngành này gần như bị bỏ quên trong chương trình phát triển bền vững toàn cầu. Chính vì vậy, các ngân hàng phát triển đa phương cam kết phát triển và thực hiện nhiều hơn các giải pháp có thể tiếp cận, giá cả phải chăng, an toàn và thân thiện với môi trường.

Sức khỏe và sức khỏe sinh sản: Yếu tố không thể tách rời của phát triển bền vững

Sức khỏe con người và phát triển bền vững có mối quan hệ không thể tách rời bởi nếu có sức khỏe tốt, loài người mới có thể góp phần giúp thế giới đạt được các mục tiêu phát triển bền vững. Ngược lại, phát triển bền vững sẽ mang lại những lợi ích cho sức khỏe. Bảo vệ con người trước những chi phí mang tính thảm họa và bảo đảm người dân được tiếp cận các dịch vụ y tế thiết yếu, thông qua phổ cập các dịch vụ là nhân tố cơ bản của mọi chiến lược giảm đói nghèo và xây dựng xã hội thịnh vượng.

WHO nhấn mạnh, môi trường lành mạnh là điều kiện tiên quyết để sức khỏe tốt, trong đó giảm ô nhiễm hóa chất, không khí và nguồn nước có thể giảm 25% tổng gánh nặng bệnh tật toàn cầu. Các chính sách năng lượng sạch có thể giảm 50% số trẻ em chết vì bệnh viêm phổi và giảm 1 triệu người chết hàng năm vì bệnh phổi mãn tính do ô nhiễm không khí trong nhà, cải thiện sức khỏe của hơn 3 tỉ người sống ở các nước nghèo nhất thế giới.

Các nhà lãnh đạo thế giới nhấn mạnh: các nước cần phải hành động quyết liệt hơn để bảo vệ môi trường. Thế giới cần có những hành động mau lẹ nhằm giảm nhẹ những thiệt hại về môi trường. Nếu không có những hành động thiết thực ngay từ bây giờ, chúng ta sẽ phải trả giá rất đắt. Bởi môi trường sạch và sức khỏe con người là thước đo tác động của các chính sách phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, sức khỏe sinh sản cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Các nước thành viên Liên hợp quốc đã cam kết về sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, trao quyền cho thanh niên và phụ nữ. Các nước thành viên Liên hợp quốc có cam kết đáp ứng nhu cầu được đáp ứng các dịch vụ bảo đảm sức khỏe sinh sản; sức khỏe tình dục; kế hoạch hóa gia đình; hòa nhập sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục vào các chiến lược cũng như chương trình phát triển quốc gia; cam kết giảm tử vong của bà mẹ và trẻ em; tăng cường sức khỏe phụ nữ, nam giới, thanh niên, trẻ em; thực hiện đầy đủ bình đẳng giới, bảo vệ các quyền của phụ nữ, nam giới, trẻ em và thanh niên trong việc kiểm soát và quyết định tự do và có trách nhiệm các vấn đề liên quan đến giới bao gồm tiếp cận sức khỏe sinh sản và tình dục; chống phân biệt đối xử và bạo hành v.v..

Phát triển bền vững toàn cầu nói chung

Trong các cuộc họp tại Hội nghị Rio+20, lãnh đạo các nước tham dự cam kết dành khoảng 513 tỉ USD để thúc đẩy phát triển bền vững trên toàn cầu. Trong đó có khoảng 323 tỉ USD sẽ được dành cho sáng kiến “Năng lượng bền vững cho tất cả” do Tổng Thư ký Liên hợp quốc đề xuất để thế giới đạt được sự tiếp cận phổ cập các nguồn năng lượng bền vững vào năm 2030. Ngoài ra, một loạt cam kết bao gồm trồng 100 triệu cây xanh, trao quyền cho 5.000 nữ doanh nhân trong các doanh nghiệp kinh tế xanh ở châu Phi, mỗi năm tái chế 800.000 tấn nhựa PVC – một trong những loại chất dẻo được sử dụng rộng rãi nhất hiện nay.

Không thể phát triển bền vững nếu thế giới vẫn còn đói nghèo. Việc sử dụng các phương pháp không gây hại đến tương lai cuộc sống trên hành tinh và loại trừ nghèo đói vẫn trong khả năng của nhân loại. Thế giới hiện có 1,3 tỉ người sống cùng khổ; 900 triệu người thường xuyên thiếu dinh dưỡng; 1 tỉ người thường xuyên thiếu vitamin và khoáng chất. Do đó, Hội nghị Rio+20 cũng chính là cơ hội để kết hợp các chương trình nghị sự về an ninh lương thực và phát triển bền vững, loại trừ đói nghèo thông qua thúc đẩy quản lý tốt các nguồn tài nguyên thiên nhiên, khuyến khích phổ quát xã hội và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon đã phát động Sáng kiến toàn cầu “Thách thức không còn đói nghèo”, kêu gọi phấn đấu tiến tới một thế giới trong đó mọi người đều được cung cấp đủ dinh dưỡng cần thiếtm, kêu gọi những người nông dân, các nhà kinh doanh, các nhà khoa học, xã hội dân sự và người tiêu dùng cùng tham gia sáng kiến mới này của Liên hợp quốc bằng các nỗ lực thực hiện các cam kết và nỗ lực tập thể cùng loại trừ nghèo đói trên toàn cầu.

Tại Hội nghị này, các nhà lãnh đạo đã thông qua Chương trình nghị sự đô thị toàn cầu và Chương trình nghị sự về định cư con người của Liên hợp quốc. Vai trò quan trọng của các thành phố trong phát triển bền vững đã được khẳng định. Các thành phố có thể thúc đẩy sự phát triển bền vững về kinh tế, xã hội và môi trường nếu được thiết kế và định hướng tốt. Hội nghị cam kết thúc đẩy các chính sách phát triển bền vững nhằm như xúc tiến các dịch vụ xã hội và nhà ở phổ thông; xây dựng môi trường sống an toàn và lành mạnh cho tất cả mọi người, hệ thống vận tải, năng lượng bền vững và khả thi; thúc đẩy, bảo vệ và phục hồi không gian đô thị xanh, an toàn, nguồn nước sạch và các điều kiện vệ sinh, chất lượng không khí lành mạnh, tạo việc làm, quản lý tốt hơn chất thải.

Tuy nhiên, trên đây chỉ là những cam kết và thảo luận mà Hội nghị đạt được. Từ cam kết cho đến thực tế còn là cả một chặng đường vô cùng gian khó và có lẽ cũng không ngoại trừ thất bại. Song, không hẳn vì thế mà chúng ta nản chí, chúng ta cùng hy vọng và cùng nhau tiến tới mục tiêu đó từ những hành động nhỏ.

Khánh Phương – Theo Báo xây dựng