Thánh địa Mỹ Sơn – niềm tự hào không của riêng ai – Bài 2: Gìn giữ cho muôn đời sau

309

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, gánh chịu sự khắc nghiệt của thời tiết cùng với những năm tháng đất nước sống trong cảnh chiến tranh đã làm cho thánh địa Mỹ Sơn xuống cấp trầm trọng. Để gìn giữ những nét văn hóa Chăm độc đáo này cho muôn đời sau, chính quyền địa phương và nhà nước đã có sự quan tâm trùng tu, bảo dưỡng khu Thánh địa này.

Thánh địa Mỹ Sơn lúc nào cũng đông đúc du khách nước ngoài và trong nước về tham quan chiêm ngưỡng những nét văn hóa Chăm

Thánh địa Mỹ Sơn đã nhiều lần được trùng tu, nhưng được chú trọng và có tính xuyên suốt nhất phải kể từ năm 1981 khi Mỹ Sơn được bảo quản, tu sửa từng phần với sự giúp đỡ về chuyên môn của công ty P.K.Z (Ba Lan). Theo Ban quản lý di tích Mỹ Sơn từ cuối năm 2008, Chính phủ đã phê duyệt dự án quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị di tích Mỹ Sơn giai đoạn từ năm 2008 – 2020, với tổng diện tích nghiên cứu đưa vào phạm vi quy hoạch gần 11.160 ha. Với định hướng chiến lược là bảo tồn Khu di tích một cách bền vững, lâu dài, tương xứng với giá trị và phù hợp với điều kiện môi trường tự nhiên – xã hội. Dự án được chia làm 2 giai đoạn. Giai đoạn 1, từ năm 2010 đến 2016, triển khai xây dựng cứ liệu, tài liệu khoa học; giải quyết triệt để bom mìn còn sót lại trong khu vực; xử lý chất độc hóa học; cải tạo xây dựng kỹ thuật hạ tầng; xây dựng các công trình quản lý dịch vụ; bảo vệ cảnh quan môi trường; giải quyết giao thông nội bộ, phục vụ rừng bản địa để nâng giá trị di tích. Giai đoạn 2, từ năm 2016-2020, trùng tu gia cố 1 số di tích nằm trong nguy cơ sụp đổ cao.

Cũng để bảo tồn di tích, UNESCO, Chính phủ các nước thành viên là Italia và Việt Nam đã đầu tư thực hiện “Dự án trùng tu tôn tạo nhóm tháp G thánh địa Mỹ Sơn” tại khu di tích Mỹ Sơn. Nhóm tháp G được cho là nhóm công trình đền – tháp quan trọng nhất tại khu vực di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn. Dự án được chia làm nhiều giai đoạn. Giai đoạn I, (từ năm 2003 – 2005) với số vốn viện trợ 642.000 USD; giai đoạn II, (từ năm 2006 – 2010) với số vốn viện trợ 453.000 USD. Mới đây, Cục Di sản văn hóa, Viện Tu bổ di tích Trung ương (Bộ VHTTDL), chuyên gia quốc tế đến từ Viện Nghiên cứu Lerici (Trường ĐH Bách khoa Milan, Italia), Văn phòng UNESCO Hà Nội cùng Sở VHTTDL Quảng Nam vừa tổ chức tổng kết giai đoạn 2 của dự án. Theo đánh giá, đến thời điểm hiện tại, Dự án đã đạt được nhiều thành quả quan trọng, có ý nghĩa nổi bật đối với quá trình nghiên cứu khảo cổ, trùng tu tháp Chăm ở Mỹ Sơn và đối với cả công tác quản lý di sản thế giới này.

Bên cạnh việc tôn tạo, bảo dưỡng trùng tu quần thể kiến trúc Thánh địa Mỹ Sơn, các giá trị văn hóa, đời sống tinh thần của người Chăm ngày nay rất được chú trọng và giữ gìn. Thời gian qua, trong chương trình “Hành trình di sản” hay “Đêm Mỹ Sơn huyền ảo” do Quảng Nam khởi xướng, nhiều lễ hội của người Chăm xưa được tái hiện trong những lễ hội tại thánh địa Mỹ Sơn. Tại các lễ hội này chúng ta bắt gặp những nụ cười của những vũ nữ Apsara rực rỡ xiêm y, bay lượn trong điệu múa thần linh giữa tiếng cồng chiêng, tiếng kèn saranai, trống ghì – nằng vang rộn rã trong ánh sáng lung linh…

Chính nhờ làm tốt công tác tôn tạo, bảo tồn cũng như giữ gìn những nét văn hóa, đời sống tinh thần của người Chăm thông qua các lễ hội đã góp phần đưa Thánh địa Mỹ Sơn sẽ mãi là niềm tự hào không của riêng ai.

Tấn Thành – Theo Đại đoàn kết