Đất đai – đô thị – bền vững

140

Trong thông điệp nhân Ngày thế giới chống sa mạc hóa (17/6), Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moom đã nhấn mạnh cuộc sống trên Trái Đất sẽ không bền vững nếu nguồn đất đai không lành mạnh. Vì vậy, các nước cần đưa vấn đề quản lý đất đai bền vững thành một trong những chiến lược phát triển của quốc gia.

Báo cáo về hiện trạng các TP châu Á cũng cho biết, tỉ lệ đô thị hóa trong khu vực châu Á đang ở mức 42,2%. Và với tốc độ đô thị hóa nhanh, đến năm 2025, châu Á ước tính sẽ có hơn 50% dân số sinh sống ở thành thị, và các xu hướng cho thấy con số này sẽ tăng lên 2/3 dân số thế giới trong vòng hai thế hệ tiếp theo.

Tại Việt Nam, tỷ lệ đô thị hóa hiện nay là trên 30,4% với dân số đô thị chiếm khoảng 30 triệu người và tỷ lệ này dự kiến sẽ tăng lên 50% vào năm 2040. Với tốc độ tăng GDP tại các khu vực đô thị khoảng 12,6% và đóng góp gần 70% trong tổng GDP quốc gia, các đô thị Việt Nam đang đóng vai trò động lực trong phát triển kinh tế.

Tuy nhiên, đô thị hóa nhanh cũng đặt ra nhiều thách thức không nhỏ cho cuộc sống đô thị. Đó là sự bất bình đẳng và chênh lệch thu nhập ngày càng tăng giữa đô thị và nông thôn cũng như giữa các nhóm khác nhau trong đô thị. Dân số đô thị tăng với tốc độ trung bình hàng năm khoảng 3% đã tạo áp lực rất lớn lên hệ thống hạ tầng ở các TP và tăng thêm gánh nặng trong việc cung cấp nhà ở cho người dân. Do các dự án nhà ở mới thường tập trung vào nhóm dân cư có thu nhập cao, nên tại khu vực đô thị vẫn còn hàng vạn hộ gia đình thuộc các thành phần kinh tế khác nhau vẫn đang phải sống trong điều kiện chỗ ở không đảm bảo tiêu chuẩn tối thiểu. Trên 30% các hộ gia đình ở có diện tích nhà ở dưới 36m2, chỉ có 25% hộ gia đình có nhà ở kiên cố và 19% sống trong những căn nhà tạm bợ, cấu trúc không bền vững được làm từ các nguyên vật liệu rẻ tiền.

Theo đánh giá chung có khoảng 15 – 20% hộ gia đình thuộc các thành phần kinh tế tại khu vực đô thị thực sự gặp khó khăn về chỗ ở. Công nghiệp hóa, sự bùng nổ các hoạt động xây dựng cùng sự gia tăng đáng kể của các phương tiện giao thông cơ giới đã ảnh hưởng lớn đến môi trường và di sản văn hóa đô thị. Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa cao nhưng không đi kèm với quy hoạch đô thị bền vững dẫn đến những hệ lụy, như việc chuyển đổi một diện tích lớn đất nông nghiệp và ao hồ thành đất xây dựng đô thị ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp, an ninh lương thực… cũng như khả năng chống chịu của đô thị với biến đổi khí hậu.

Các đô thị đang ngày một phát triển. Nhưng các vùng đất khô cằn trên thế giới hiện cũng đã chiếm hơn 40% diện tích đất đai trên hành tinh và những người sống ở các vùng đất này là những người nghèo nhất và dễ bị tổn thương nhất trước đói nghèo.

Thế giới không thể đạt được các Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ vào năm 2015 nếu không giữ vững được nguồn đất đai mà sự sống của con người đang phụ thuộc vào nó. Thế giới cũng không thể đảm bảo được nguồn nước ngọt đang được sử dụng tới 70% cho sản xuất nông nghiệp. Trong khi nhu cầu về nước được dự báo tăng tới 30% vào năm 2030, thế giới sẽ đứng trước nguy cơ các nguồn cung cấp nước giảm mạnh không đáp ứng được nhu cầu trong bối cảnh hạn hán ngày càng xảy ra thường xuyên hơn với mức độ khốc liệt hơn.

Ngọc LýTheo Báo xây dựng