Quảng Bình xây dựng nông thôn mới nhìn từ thực tiễn: Kỳ 2 – Nan giải bài toán giao thông

143

Có thể nói, giao thông là tiêu chí hiện đang được các địa phương quan tâm nhất trong xây dựng nông thôn mới. Khắp nơi “rộ” lên phong trào hiến đất, góp tiền của, công sức mở rộng đường giao thông. Và hầu như địa phương nào cũng gặp phải những bài toán khó tìm lời giải trong việc hoàn thành tiêu chí này.

Hệ thống đường liên thôn Ngư Thủy Trung với nỗi lo “cứng hóa” của xã nghèo

Chuyện của xã nghèo…

Xuân Trạch là một xã miền núi nghèo của huyện Bố Trạch (Quảng Bình) đang bắt tay vào xây dựng nông thôn mới (NTM). Toàn xã hiện có gần 62% hộ nghèo. Đây là một thách thức rất lớn đối với Xuân Trạch trong hành trình xây dựng NTM nói chung và hoàn thành tiêu chí giao thông nói riêng. 22,8/25,2 km đường xã, liên xã và 1/3 đường thôn đã được cứng hóa, nhưng nhiều tuyến đường lại chưa bảo đảm về chiều rộng theo tiêu chí. Trong tổng diện tích tự nhiên 17.697 ha của xã Xuân Trạch, thì đất lâm nghiệp chiếm đến 15.526 ha. Quá trình giao đất, giao rừng cho các hộ dân cũng có những tác động nhất định đối với việc hoàn thành tiêu chí giao thông. Bởi, để mở rộng đường, việc giải tỏa đất đai là không đơn giản vì số diện tích cần mở rộng quá lớn.

Bên cạnh những xã miền núi, một số xã biển ngang như Ngư Thủy Bắc, Trung, Nam (huyện Lệ Thủy, Quảng Bình) – nơi có địa bàn rộng, dân cư phân bố thưa thớt cũng đang “đau đầu” với bài toán giao thông. Xã Ngư Thủy Trung hiện chỉ mới có 9/14 km đường liên xã được nhựa hóa, 11 tuyến đường liên thôn được hoàn thành cấp phối, đường ngõ, ngõ xóm gần như 100% đường cát. “Hệ thống đường liên thôn tuy đã được rải cấp phối, nhưng hầu hết chiều rộng mặt đường chưa bảo đảm theo yêu cầu. Xã chúng tôi còn có mạng lưới đường trong khu vực dân cư chưa đảm bảo. Hiện địa phương đang gặp khó khăn vì xã không có nguồn, mà dân thì còn nghèo lắm”, anh Ngô Gia Ngãi – Chủ tịch UBND xã Ngư Thủy Trung trao đổi.

Và “người giàu cũng khóc”

Nếu những địa phương nói trên đang gặp khó khăn bởi địa bàn rộng, diện tích mặt đường cần làm theo chuẩn là rất lớn, trong khi việc huy động nguồn lực trong dân là rất khó bởi tỷ lệ hộ nghèo cao; thì các xã như Cảnh Dương, Hải Trạch… lại “đau đầu” với bài toán giao thông theo hướng ngược lại. Anh Nguyễn Trung Thành, Chủ tịch UBND xã Cảnh Dương (Quảng Trạch, Quảng Bình) quả quyết: “Đối với địa phương chúng tôi, nguồn lực để cứng hóa hệ thống đường liên thôn, liên xã… là việc rất đơn giản. Nhưng bảo đảm độ rộng mặt đường đạt tiêu chí là việc vô cùng khó khăn. Hiện tại ở Cảnh Dương có rất nhiều tuyến đường chỉ có chiều rộng từ 1,5 đến 2m. Cho dù địa phương có nguồn ngân sách để đền bù cho dân thì cũng khó thực hiện khi quỹ đất ở hiện đã quá hạn hẹp với 58 ha, mật độ dân số đạt mức kỷ lục của vùng nông thôn với 5.316 người/km.”

Tương tự như Cảnh Dương, hệ thống đường liên thôn, liên xã tại Hải Trạch (Bố Trạch, Quảng Bình) đã được bê tông hóa từ nhiều năm trước, hầu hết các hộ dân đều tự giác bỏ kinh phí để hoàn thiện. Nhưng với việc mở rộng các tuyến đường đạt chuẩn nông thôn mới, chính quyền và người dân nơi đây gần như bó tay khi “đất chật, người đông”.

Lời giải cho bài toán giao thông

Ông Hồ Thanh Ngọc, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp & PTNT, Chánh văn phòng điều phối Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng NTM tỉnh Quảng Bình cho rằng: Khoảng cách giữa tiêu chí giao thông với thực tế các địa bàn nói trên là rất đáng lưu tâm. Bộ tiêu chí về xây dựng NTM với 19 tiêu chí là chuẩn để chúng ta phấn đấu dài hơi, góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn chứ không phải làm trong một sớm, một chiều. Đối với các xã có địa bàn rộng, đời sống người dân còn nhiều khó khăn như Cự Nẫm, Xuân Trạch (Bố Trạch), Ngư Thủy Bắc, Trung, Nam (Lệ Thủy)… theo ông Ngọc, trước hết cần phải hoàn thiện quy hoạch về hệ thống đường liên thôn, liên xã, cắm mốc các tuyến đường bảo đảm đạt yêu cầu về chiều rộng. Khi sức dân chưa đủ và nguồn ngân sách đầu tư còn hạn hẹp, các tuyến đường này tạm thời rải cấp phối để bảo đảm thuận lợi trong giao thông. Còn về vấn đề giao thông ở các địa phương đất chật người đông như Cảnh Dương, Hải Trạch và một số thôn ở Hưng Trạch, nên triển khai theo hướng “chỉnh trang thay vì phá bỏ”.

“Có thể trong tương lai có sự điều chỉnh bộ tiêu chí cho phù hợp với một số địa phương có tính đặc thù. Nhưng đến thời điểm này, bộ tiêu chí nói chung và tiêu chí về giao thông nói riêng vẫn đang là chuẩn cho các địa phương. Và chúng tôi vẫn phải nỗ lực thực hiện theo đúng tiêu chí thôi”, ông Trần Quang Vũ, Phó Chủ tịch UBND huyện Bố Trạch, Phó trưởng Ban chỉ đạo xây dựng NTM huyện Bố Trạch khẳng định.

Theo ông Hoàng Văn Minh, Ủy viên Thường vụ Huyện ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ huyện Bố Trạch, quan trọng nhất là phải tuyên truyền làm sao cho nhân dân hiểu được về lợi ích của chương trình NTM và tự nguyện thực hiện. Đặc biệt trong tiêu chí về giao thông, sẽ khó có thể thực hiện được nếu không có sự đồng thuận của nhân dân. “Thực tế ở huyện Bố Trạch, chúng tôi đã rất coi trọng công tác tuyên truyền. Không chỉ vậy, cán bộ Mặt trận còn là người “bắt tay chỉ việc”, tích cực đi đầu trong mọi phong trào. Cán bộ Mặt trận phải là những người tiên phong trong phong trào hiến đất làm đường giao thông và huy động sức dân để “cứng hóa” các tuyến đường. Từ sự tự giác và tiên phong của đội ngũ cán bộ Mặt trận, nhân dân đã hiểu và tích cực hưởng ứng chương trình. Dẫn chứng là hai đơn vị xã Hoàn Trạch và Đại Trạch đã thực hiện rất tốt tiêu chí giao thông, trong đó có sự đóng góp không nhỏ của tổ chức Mặt trận cơ sở”, ông Minh khẳng định.

Ngọc Mai – Hương Lê – Theo Đại đoàn kết