TP. Hồ Chí Minh: Bảo tồn và cải tạo khu phố cổ Chợ Lớn sẽ gặp nhiều vật cản?

231

Ý tưởng “bảo tồn và cải tạo khu phố cổ Chợ Lớn” ở TP.Hồ Chí Minh đã thu hút sự quan tâm của dư luận. Tuy nhiên, một dự án trung tâm thương mại, nhà ở cao cấp hoành tráng đã xuất hiện và sẽ thực hiện trong nay mai ngay trong lòng khu phố cổ liệu có trở thành “vật cản” ý tưởng?

Chợ Bình Tây – di tích lịch sử, biểu tượng cho phố cổ Chợ Lớn xưa. Ảnh: H.H

Bảo tồn phố cổ…

Theo TS Nguyễn Anh Tuấn – PGĐ Trung tâm nghiên cứu kiến trúc (Sở Quy hoạch – Kiến trúc TPHCM): Đơn vị này sắp trình lên UBND TPHCM một ý tưởng táo bạo – “Ý tưởng thiết kế đô thị bảo tồn và cải tạo khu phố cổ Chợ Lớn”. Khu phố cổ Chợ Lớn rộng 68ha, thuộc các phường 10, 11, 13, 14 (quận 5) và phường 1, 2 (quận 6). Có 3 khu vực sẽ lấy làm điểm nhấn cho toàn bộ không gian khu phố cổ Chợ Lớn là chợ Bình Tây (khu vực 1), khu vực các đình, chùa xung quanh đường Triệu Quang Phục (khu vực 2) và khu vực vừa bảo tồn, vừa phát triển các tòa nhà cao tầng hiện đại ven đại lộ Võ Văn Kiệt (khu vực 3).

Mô hình dự án “trung tâm thương mại – dịch vụ và căn hộ cao cấp” tại 50 Phan Văn Khỏe, cách chợ Bình Tây 200m.

Nội dung chính của ý tưởng trên là giữ gìn toàn bộ không gian, kiến trúc của khu phố cổ Chợ Lớn, vốn được hình thành và tồn tại suốt hàng trăm năm qua. Người dân địa phương sẽ sống và cảm nhận thật trong cái không gian, tập quán, nếp sống, cảnh quan… của một phố cổ Chợ Lớn, như nó đã tồn tại trong bao lâu nay. Song, một nguyên tắc bất di bất dịch là người dân phải cam kết không được xây dựng nhà cao tầng hoặc cơi nới, gây phá vỡ kiến trúc, cảnh quan chung của phố cổ… Ông Tuấn nhấn mạnh: “Trong bán kính 50m xung quanh các di sản quan trọng…, người dân không được xây nhà cao quá 5-6 tầng, không đặt biển quảng cáo che khuất di tích đình, chùa, miếu…”.

…và “khu hỗn hợp ở, thương mại – dịch vụ”

Không phủ nhận ý tưởng bảo tồn và cải tạo khu phố cổ Chợ Lớn là một dự án hay, rất có ý nghĩa, nhằm tôn tạo và bảo vệ những gì còn lại của một phố cổ Chợ Lớn xưa, hiện đang bị mai một. Tuy nhiên, có lẽ ít ai biết, trước khi có ý tưởng “bảo tồn” trên, cách đây 5 năm (tháng 7.2007), UBND TPHCM đã chấp thuận cho Cty CP đầu tư – xây dựng và phát triển nhà Hoàng Phúc (liên doanh của Cty Vạn Phúc và Cty Hoàng Anh) xây dựng cùng lúc “khu hỗn hợp ở và thương mại – dịch vụ” Châu Hải Thành và “trung tâm thương mại – dịch vụ và căn hộ cao cấp”. Cả 2 dự án này đều kề sát và lọt thỏm hoàn toàn trong khu vực 1, phường 1 và 2, quận 6 của khu phố cổ Chợ Lớn. Dự án Châu Hải Thành tọa lạc trên đường Tháp Mười, đối diện và cách chợ Bình Tây chừng…

50m. Dự án có mặt bằng 25.306m2, giới hạn bởi các tuyến đường Tháp Mười – Ngô Nhân Tịnh – Lê Quang Sung – Phạm Đình Hổ. Cty Hoàng Phúc dự kiến sẽ xây dựng khoảng 3 block nhà cao 50 tầng (3 tầng để xe, 7 tầng thương mại và 38 tầng nhà ở để bán). Khoảng 1.575 căn hộ sẽ được xây dựng và kinh doanh tại dự án đối diện chợ Bình Tây này. Còn “trung tâm thương mại – dịch vụ và căn hộ cao cấp” tọa lạc tại số 50 Phan Văn Khỏe, hoàn toàn lọt thỏm trong không gian phường 2, quận 6 – nghĩa là trong không gian khu phố cổ Chợ Lớn. Tại dự án này, trên diện tích 8.568m2 của khu chợ cá Phan Văn Khỏe trước đây, Cty Hoàng Phúc cũng dự kiến sẽ xây dựng 2 block nhà cao hàng chục tầng để làm trung tâm thương mại và bán căn hộ cao cấp…

Trước năm 2007, quy hoạch chung của TPHCM tại 2 địa điểm dự kiến xây dựng dự án Châu Hải Thành và dự án 50 Phan Văn Khỏe, hoàn toàn không có chức năng đầu tư căn hộ. Tuy nhiên sau đó, lấy lý do vì không cho xây căn hộ, không có lợi nhuận, nên không thu hút được nhà đầu tư, UBND quận 6 đã chiều theo nhà đầu tư, “xé rào” quy hoạch, đề xuất bổ sung thêm chức năng “nhà ở” vào 2 địa điểm trên. Vậy là Cty Hoàng Phúc hình thành nên dự án Châu Hải Thành và dự án 50 Phan Văn Khỏe. Vấn đề là cả 2 dự án trên đều nằm trong hoặc kề sát khu vực 1 của dự án bảo tồn phố cổ Chợ Lớn.

Trong tương lai không xa, các block nhà cao trên dưới 50 tầng, với hàng ngàn căn hộ, tọa lạc đối diện chợ Bình Tây (một công trình di sản lịch sử – văn hóa mang tính biểu tượng cho phố cổ Chợ Lớn), kéo theo sẽ có hàng chục ngàn người dân vào, ra sinh sống, thì liệu có bảo tồn được phố cổ ở khu vực 1, như tôn chỉ “ý tưởng bảo tồn phố cổ Chợ Lớn” đã đề ra? Chưa kể dự án 50 Phan Văn Khỏe lọt thỏm trong không gian phố cổ, sát hông di sản chợ Bình Tây sẽ ảnh hưởng ra sao đến việc bảo tồn và cải tạo nét xưa của phố cổ? Ông Nguyễn Minh Hòa – Trưởng bộ môn Đô thị học (Trường ĐH KTXH NV TPHCM) từng cho rằng: “Một kiến trúc cao tầng, hiện đại; cộng thêm lối sống hiện tại với đủ thứ bon chen, xô bồ; không thể nào đặt cạnh hoặc trộn lẫn trong một không gian, đòi hỏi phải giữ gìn, tôn tạo nét xưa cũ. Nó phá vỡ hoàn toàn không gian của phố cổ.

Chấp nhận như vậy, chắc chắn việc bảo tồn phố cổ sẽ rất khó khăn. Làm sao cấm được người dân không xây nhà cao tầng, không cơi nới?”. Nếu thực hiện bảo tồn phố cổ, nguy cơ dự án Châu Hải Thành và 50 Phan Văn Khỏe bị… xóa sổ. Nếu để 2 dự án tiếp tục thực hiện, thì ý tưởng “bảo tồn phố cổ Chợ Lớn” sẽ không khả thi. Quả là một bài toán khó cho chính quyền TPHCM, trong xử lý “vật cản” phát sinh này, trước khi chấp thuận cho việc thực hiện ý tưởng “bảo tồn phố cổ Chợ Lớn”.

Cao Nguyễn Hoàng Hưng – Theo Laodong